Fateh Sultan Mehmet körpüsü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Fateh Sultan Mehmed Körpüsü
Bosfor B18-48.jpg

Keçid Bosfor
Yeri Flag of Turkey.svg Türkiyə
Material polad
Uzunluğu
  • 1.510 m
Eni 39 m
Hündürlüyü 110 m
Memarı Hyder Consulting[d]
Açılışı 3 iyul 1988
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Fatih Sultan Mehmet Köprüsüİstanbulda Kavacık ilə Hisarüstü arasında, Asiya ilə Avropanı Boğaziçi körpüsündən sonra ikinci dəfə birləşdirən asma körpü. Tikintisinə 4 yanvar 1986-cı ildə başlanılan və ankraj blokları arasında uzunluğu 1.510 mt, orta açıqlığı 1.090 mt, eni 39,4 mt, dənizdən hündürlüyü 64 mt olan bir körpüdü.

Tikintiyə 4 yanvar 1986-cı ildə başlanılmış və hazırda dünyanın ən böyük polad asma körpüləri içində 14-cü sırada yer alan bu böyük layihə 3 iyul 1988-ci ildə tamamlanmışdır[1].


Körpünün layihə xidmətləri İngilis Freeman, Fox və Partners firması və BOTEK Boğaziçi Texniki Məşvərətçi Orqan Qsc. Firması<ref BOTEK</ref> tərəfindən yerinə yetirilmiş, tikintini isə Türkiyədən STFA, Yapon İshikawajima Harima Heavy Industries Co. Ltd, Mitsubişi Heavy Industries Ltd. və Nippon Ağıllı K. K. adlı şirkətlərin yaratdığı konsorsium 125 milyon dollar qarşılığında öz üzərinə götürmüşdür.

Texniki və əsas xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Fateh Sultan Mehmet Körpüsü layihəsinin əsas xüsusiyyətləri, daşıyıcı qurğu əsaslarının boğazın iki yaxasındakı yamaclara oturması, qüllələrin nəşrə mesnet səviyyəsindən başlaması və tabliyəsinin Boğaziçi körpüsündəki kimi ortotropik, əhəmiyyət verməli panellərdən ibarət olan aerodinamik enkesitli qapalı qutu formasında olmasıdır. Boğaziçi Körpüsündən fərqli olaraq bu körpünün asılqan kabelləri şaquli olaraq keçirilmişdir. Bu kabellər iki ciftli tərtib edilmişdir ki, lazım gələndə bu kabellərdən biri asanlıqla dəyişdirilə bilir.

Fateh Sultan Mehmet Körpüsünün qüllə sütunları 14 mt x 18 mt ölçüdə və orta hesabla 6 mt hündürlüyündədir. Lakin fon vəziyyətinə görə mərhələli olaraq layihə kodundan 20 mt daha dərinə yerləşdirilmişdir. Əsasların üzərində yüksəkliyi 14 mt-ə çatan dəmir-beton sütunlar yerləşir və polad qüllələr bu sütunların içinə 5 mt-ə qədər keçirilmiş formada yerləşdirilib.

Körpünün əsas bloklarına mesnet təşkil edən bu qüllələrin hündürlüyü, təməl betonu üst kodundan başlamaq üçün 102,1 mt-dir. Qüllələr yüksək davamlı polad panellərin bir-birinə bulomlanaraq birləşdirilməsi 8 pillə halında montaj edilmişdir. Ölçüləri bazada 5 dm x 4 mt, təpədə isə 3 mt x 4 mt-dir. Şaquli qurğular bir-birinə iki ədəd üfüqi iplə bağlanmış olub, hər birinin içində baxım xidmətləri üçün bir lift yerləşdirilmişdir.

Daşıyıcı magistral kabellər, hər qüllənin təpəsində yer alan kabel yük yəhəri üzərindən keçir. Bunlar get-gəl çəkiliş üsulu ilə düzəldilmiş, hər səfərindən və bir istiqamətdə 4 sim daşıyan təbilin 4 m/sn kimi çox yüksək sürətlə işləməsi təmin olunmuşdur. Hər bir ana kabel bir ankraj blokundan o birisinə uzanan 32 ədəd qırçın qrupundan, eləcə də təpədəki yük yəhəri ankraj blokları arasında yer alan 4 dənə çörək gergi bükümündən ibarətdir. Hər bir bükümdə 504 ədəd, əlavə bükümlərdə isə 288 və 264 dənə polad sim var. Sinklənən yüksək davamlı poladdan olan simlərin diametri 5,38 mm-dir.

Qutu şəkilli tablo 33,80 mt genişliyində və 3 mt hündürlüyündə olub hər iki tərəfində kamo olaraq xaricə daşınan 2,80 mt enində bir piyada yolu var. Dörd gediş dörddə inkişaf olmaq üzrə cəmi səkkiz zolaqlı tabliyenin aerodinamik forması külək yükünü azaldır. Nəşrə 62 sahədən ibarətdir.çeşitli uzunluq bu sahələr bir-birinə qaynaqla birləşdirilmişdir. Ağırlıqları 115-230 ton arasında dəyişən nəşrə sahələri, dənizdən palangalar ilə yuxarı çəkilərək yerlərinə yerləşdirilmişdir.

Körpü, 3 iyul 1988-ci ildə o zamanın baş naziri Turqut Özal tərəfindən istifadəyə verilmişdir. Körpüdən keçən ilk vasitə Özalın rəsmi avtomobili olmuşdur.

Fatih Sultan Mehmet Körpüsü, Ədirnə-Ankara arasındakı Trans European Motorwayın (TƏCHİZAT) bir hissəsidir.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Fateh Sultan Mehmet körpüsü ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü
  2. FATİH SULTAN MEHMET (FSM) KÖPRÜSÜ YAPILIŞI
    1. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü hakkında bilgiler