Fedçenko kəklikotu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Fedçenko kəklikotu
Fedçenko kəklikotu
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Fəsilə: Dodaqçiçəklilər fəsiləsi
Cins: Kəklikotu cinsi
Növ: Fedçenko kəklikotu
Elmi adı
Thymus fedtschenkoi Ronniger

Ümumi yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Qafqaz.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Ancaq, Azərbaycan daxilində Kiçik Qafqazda bitir.

Statusu:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir bitkisidir .CR B1ab(i,ii,iii,iv,v).

Bitdiyi yer:[redaktə | əsas redaktə]

Yuxarı dağ zolağında daşlıq yamaclarında bitir.

Təbii ehtiyyatı:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda arealı dardır.

Bioloji xüsusiyyətləri:[redaktə | əsas redaktə]

Qısa, sürünən zoğları olan, çox alçaq yarımkolcuq-dur. Çiçək saplaqlı budaqları nazik, hündürlüyü 3-7 sm, sıx və çox qısa tükcüklüdür. Yarpaqları saplaqlarda, qalıntəhər, təxminən eyni ölçülü, yumurtavari, uzunluğu 4-5 mm, eni 2,5-3 mm, çılpaq, sıx nöqtəli-vəzicikli, kənarları uzun tükcüklüdür; yan damarcıqları iki cüt, qalındır. Çiçək qrupu başcıqlıdır. Çiçək saplaqları qısa tükcüklüdür. Kasacığın uzunluğu 3,5-4 mm, zəngvari, üstü çılpaqdır; yuxarı dişcikləri çox qısa, üçküncdür. Çiçək tacı ağ, üstdən tükcüklü və sıx, nöqtəli-vəziciklidir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvə verir.

Çoxalması:[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri:[redaktə | əsas redaktə]

Başlıca olaraq insan fəaliy¬yətidir.

Becərilməsi:[redaktə | əsas redaktə]

Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul edilmiş mühafizə tədbiri yoxdur.

Zəruri qoruma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə edilir.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

Флора Азербайджана. т.7. 1957; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Kitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki forma-siyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

2.“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Kiçik Qafqazın mərkəzində geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Qısa sürünən zоğları оlan, çох alçaq yarımkоlcuq¬dur. Çiçəkli zoğları nazik, hündürlüyü 3-7 sm, sıх və çох qısa tükcüklüdür. Yarpaqları saplaqlarda, qalıntəhər, uzunluğu 4-5 mm, еni 2,5-3 mm, yumurtavaridir. Çılpaq yarpaqları sıх, nöqtəli-vəzicikli, kənarları uzun tükcüklüdür, yan damarcıqları iki cüt, qalındır. Çiçək qrupu başcıqlı, çiçək saplaqları qısa tükcüklüdür. Kasacığın uzunluğu 3,5-4 mm, zəng¬vari, üstü çılpaqdır. Yuхarı dişcikləri çох qısa, üçkünc¬dür. Çiçək tacı ağ, üstdən tükcüklü və sıх, nöqtəli-vəziciklidir. İyun-iyul ayla¬rın¬¬da çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında mеyvə vеrir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Еkоlоgiyаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Yuхarı dağ zоlaqlarında, daşlıq yamaclarda bitir.

Аzərbаycаndа yаyılmаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir bitkisidir. Azərbaycanın “Qırmızı kitab”ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifаdəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Efir yağlı, fitonsid xüsusiyyətə malik bitkidir. Yarpaqlarında yeyinti sənayesində ədviyyat kimi istifadə edilir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov


Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh