Fikirli peyğəmbər

Fikirli peyğəmbər
it. Il Profeta pensieroso
Rəssam	Donatello
Tarixi	1418-1420
Ölçüləri	193 sm × 64 sm
Materialı	mərmər
Saxlanıldığı yer	Opera-del-Duomo, Florensiya
Saytı	catalogo.uffizi.it/it/29… duomo.firenze.it/en/disc…
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Fikirli peyğəmbər (it. Il Profeta pensieroso) — Donatello tərəfindən yaradılmış heykəldir. Heykəl Cotto kampanilasının üçüncü yarusunun nişlərinin birindən götürülmüşdür və 1418–1420-ci illərə aid edilir.

Əsər ağ mərmərdən hazırlanmış, natural ölçülüdür (193 × 64 × 44 sm) və hazırda Florensiya şəhərindəki Opera-del-Duomo muzeyində qorunur.

Tarixi

Heykəl kampanilanın şərq tərəfində — Filippo Brunelleski tərəfindən inşa ediləcək günbəzə baxan tərəfdə — sağdan birinci yerləşirdi; qeyd olunan günbəz həmin dövrdə hələ tikilməmişdi. Həmin tərəfdə yerləşən digər üç heykəl isə bunlar idi: Donatello tərəfindən yaradılmış “Gənc peyğəmbər” (1416–1418), Nanni di Bartolo tərəfindən hazırlanmış “Saqqallı peyğəmbər” (1408) və Donatello ilə Nanni di Bartolonun birgə işi olan “İshaqın qurban verilməsi” (1421).

Nişlərdə yerləşən heykəllər 1937-ci ildə muzeyə köçürülmüş və onların yerinə açıq havada nüsxələri quraşdırılmışdır. Atmosfer təsirləri nəticəsində qaralmış bu əsərlərin təmizlənməsi və bərpası prosesi hazırda da davam edir. “Il Profeta pensieroso” heykəli isə hələ bərpa olunmamışdır.

Təsviri

Heykəlin mövzusu ikonoqrafik atributların olmaması səbəbindən dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir; buna görə də o, fiqurun düşüncəyə dalmış ifadəsinə uyğun olaraq, yanağı boyunca uzanan barmaqla çənəni dəstəkləyən əl jesti ilə vurğulanan vəziyyətə görə ənənəvi olaraq “Saqqallı peyğəmbər” və ya “Il Pensieroso” (“Düşüncəli”) adları ilə tanınır.

Heykəl güclü realizm və dərin ifadəvi intensivliklə səciyyələnir; bu xüsusiyyətlər Donatello yaradıcılığının ən yaxşı nümunələrində müşahidə olunan “daxildə cəmlənmiş enerji” təsiri ilə uyğunluq təşkil edir. Baş hissə yüksək səviyyəli fiziqnomik fərdiləşdirmə ilə işlənmiş, hər hansı şərti sxematiklikdən uzaqdır və bir neçə il əvvəl Orsanmikele üçün yaradılmış "Müqəddəs Mark" heykəlini xatırladır. Üz cizgiləri gərgin və müəyyən qədər qeyri-harmonik olsa da, ümumi təsir fiqurun sakit jestləri və paltar qatlarının güclü işıq–kölgə təsiri sayəsində formalaşan möhtəşəmlik və ləyaqət hissi ilə müəyyən olunur.

Fiqur aşağıya doğru baxır; bu, onun ilkin yerləşdirildiyi mövqenin xeyli hündürlükdə olması ilə əlaqədardır. Gövdənin yüngül şəkildə irəli əyilməsi fiqurun nəzərini aşağıdakı ehtimal olunan tamaşaçılara yönəldir.

Heykəldə ilkin rənglənmənin izləri də qorunub saxlanılmışdır; məsələn, bu izlərdən biri göz bəbəklərindən birində müşahidə olunur.

Ədəbiyyat

• AA.VV., Il museo dell'Opera del Duomo a Firenze, Mandragora, Firenze 2000. ISBN 88-85957-58-7
• Rolf C. Wirtz, Donatello, Könemann, Colonia 1998. ISBN 3-8290-4546-8