Firuzə Vəliyeva

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Firuzə Vəliyeva
Firuzə Mövsüm qızı Vəliyeva
Firuzə Vəliyeva.jpg
Doğum tarixi 13 aprel 1960 (1960-04-13) (59 yaş)
Doğum yeri Bakı
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Elm sahəsi Riyaziyyat
İş yeri AMEA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu
Elmi dərəcəsi Texnika üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı dosent
Təhsili Bakı Dövlət Universiteti

Firuzə Mövsüm qızı Vəliyeva - Azərbaycan alimi, AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun "İnformatika və modelləşdirmə" laboratoriyasının müdiri,[1] Texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

Ümumi məlumatlar[redaktə | əsas redaktə]

Vəliyeva Firuzə Mövsüm qızı 1960-cı ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Mövsüm Vəliyev – hüqуqşunas, anası Gövhər Zeynalovakimyaçı alim, texnika еlmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikası Dövlət Mükafatı laureatı, 300-dən artıq ixtiranın və bir sıra elmi əsərlərin müəllifi olmuşdur.

Belə bir ailədə böyüyüb başa çatan Firuzə Vəliyeva alim olması təbii idi. Beləki asudə vaxtlarında anasının ona sənayedə tətbiq etdiyi proseslər haqqında söhbətlərin və bu işlərdə riyazi hesablamaların tətbiqi barədə, arzuları Firuzə Vəliyevanı məktəbdə əla oxumağa və sonra isə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyazaiyyat fakültəsinə daxil olmağa həvəsləndirmişdir.

Universiteti «Fərqlənmə» diplomu ilə bitirən F.Vəliyeva 1983-ci ildə Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutuna təyinatla işə qəbul edilmişdir.

1984-ci ildə istehsalatdan ayrılmadan, NKPİ-nin nəzrində "Proses və aparatlar" ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuş və 1992 ildə "Metanolda kiçik olefınlərin alınması prosesinin riyazi modelləşdirməsi və optimallaşdirilması" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafıə etmişdir. 1993-cü ildən attestasiyanın nəticələrinə görə elmi, böyük, aparıcı elmi işçi və 2002-ci ildən etibarən «İnformatika vəriyazi modelləşdirmə» laboratoriya müdiri vəzifəsində çalışır.11 dekabr 2015 Vəliyeva F.M. doktorluq dissertasisını müdafiə etmiş və 25 noyabr 2016 ildə AAK ona texnika üzrə elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir. Vəliyeva F.M. institutda işlənib hazırlanan neftkimya proseslərinin riyazi modelləşdirilməsi və optimallaşdırılması, verilənlər bankının yaradılması və tətbiqi, ekoloji informasiya sistemlərinin yaradilmasi istiqamətində aparılan işlərə rəhbərlik edir. Bu istiqamətdə 105-dən сох elmi əsərlərin müəllifidir. Onun elmi əsərləri Fransada, Şotlandiyada, Çexiyada, Rusiyada və sair ölkələrin beynəlxalq konfranslarında əksini tapmışdır.

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Butilenin divinilə, tsiklopentanonun, 1-metiltsiklopentenə, metiltsiklopentadienin oksidləşdirici dehidrogenləşdirməsi proseslərinin reaktor modeli tərtib olunmuş və optimal şəraitləri müəyyən edilmişdir; izoamilenin izoprenə, etilbenzolun stirola, izopropilbenzolun a-metilstirola, oksidləşdirici ammonoliz proseslərinin riyazi modelləri qurulmuş və optimallaşdırma məsələləri həll edilmişdir; alkilfenolformaldehidli qətranın və ODS lakının alınması prosesinin riyazi modeli və optimallaşdırma məsələsi həll olunmuşdur; kimyəvi texnoloji proseslərin avtomatik idarəetmə sistemi və onun proqram təminatı yaradılmışdır.
  • Bitsiklo [2.2.1] heptenin hidrogen-peroksid və molibden oksobromid iştirakı ilə müvafiq qlikollarla oksidləşdirilməsi reaksiyasının kinetik qanunauyğunluqların və mexanizmi tədqiq edilmişdir. Azparafinli Azərbaycan neftlərindən ekoloji təmiz reaktiv və dizel yanacaqların alınması prosesinin riyazi modeli və optimallaşma məsələsi həll edilmişdir.
  • Neft-kimya məhsullarının sertifikatı üzrə verilənlər bankı müasir Foxpro-proqramında yaradılmış və istifadəyə verilmişdir. "Kadr" verilənlər bankına institutun əməkdaşları haqqında ümumi məlumat toplanılmışdır.
  • Qaz və maye fazalarında apomatik və naften karbohidlərinin C6-C8 oksidləşdirici prosesinin riyazi modelləşdirilməsi və optamallaşdırılması.

Əsas elmi nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

Elmi istiqamətlətləri[redaktə | əsas redaktə]

115 çox məqalə

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

riyazi modelləşdirmə, optimallaşdırma

Elmi tədqiqatları[redaktə | əsas redaktə]

Nəaliyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Təltif və mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

Pedaqoji fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Baki Dövlət Universiteti

Əsas elmi əsərlərin adları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.science.gov.az/az/oilchemistry/oilchemistry_37.htm