Fondlar fondu
Fondlar fondu (ing. fund of funds, FOF) — birbaşa səhmlərə, istiqrazlara və ya digər qiymətli kağızlara investisiya etmək əvəzinə, digər investisiya fondlarından ibarət portfelə investisiya qoyulmasına əsaslanan investisiya strategiyasıdır. Bu investisiya növü çox vaxt multi-menecer investisiyası (ing. multi-manager investment) kimi də tanınır. Fondlar fondu məhdudlaşdırılmış (ing. fettered) ola bilər ki, bu halda yalnız eyni investisiya şirkəti tərəfindən idarə olunan fondlara sərmayə yatırır, yaxud məhdudlaşdırılmamış (ing. unfettered) ola bilər ki, bu halda digər idarəçilərin rəhbərlik etdiyi xarici fondlara da investisiya edə bilər.
FOF-ların müxtəlif növləri mövcuddur və onların hər biri fərqli bir kollektiv investisiya sxeminə investisiya qoyur. Məsələn, qarşılıqlı fond FOF-u, hedc fondu FOF-u, özəl kapital FOF-u və ya investisiya tresti FOF-u mövcuddur.[1] İlk fondlar fondu 1962-ci ildə Bernard Kornfeld tərəfindən yaradılmışdır. Sonradan fond Robert Vesko tərəfindən mənimsənildikdən sonra iflas etmişdir.[2]
Xüsusiyyətləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kollektiv investisiya sxeminə investisiya qoyuluşu kiçik investorların birbaşa qiymətli kağızlara sərmayə yatırması ilə müqayisədə daha yüksək diversifikasiya təmin edə bilər. Fondlar fonduna investisiya etmək daha geniş diversifikasiya əldə etməyə imkan verir. Müasir portfel nəzəriyyəsinə əsasən, diversifikasiyanın əsas üstünlüyü orta gəlirlilik səviyyəsini qoruyaraq dəyişkənliyi azaltmaqdır. Bununla belə, bu üstünlük həm FOF səviyyəsində, həm də əsas investisiya fondları səviyyəsində ödənilən əlavə komissiyalarla müəyyən qədər kompensasiya olunur.
Mülahizələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]FOF-ların idarəetmə haqqı adətən ənənəvi investisiya fondlarından daha yüksək olur, çünki bu haqlara əsas fondların idarəetmə xərcləri də daxildir.[3]
Investopedia-nın fondlar fondları haqqında məqaləsində qeyd edilir ki, tarixən FOF-ların xərc göstəricilərində əsas fondların komissiyaları hər zaman əks olunmurdu. 2007-ci ilin yanvar ayından etibarən isə ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyası (SEC) bu xərclərin Acquired Fund Fees and Expenses (AFFE) adlı ayrıca sətirdə açıqlanmasını tələb etmişdir.[4][5]
Komissiyalar və vergi ödənişləri nəzərə alındıqdan sonra FOF investisiyalarının gəlirliliyi adətən tək menecer tərəfindən idarə olunan fondlardan aşağı olur. Bununla belə, bəzi FOF-lar ikinci səviyyəli komissiyanı ləğv edir və investorlar yalnız əsas qarşılıqlı fondların xərclərini ödəyirlər.[6]
Pensiya fondları, universitet fondları və digər institusional investorlar tez-tez alternativ aktiv proqramlarının bir hissəsi kimi hedc fondları fondlarına investisiya yatırırlar.
Berni Medoffun maliyyə fırıldağından sonra FOF-lara investisiya qoyuluşunda due diligence və təhlükəsizlik məsələləri ciddi şəkildə müzakirə olunmağa başlanmışdır. Bir çox fondlar fondu Madoffun sxeminə böyük həcmdə vəsait yatırmışdı. Sonradan məlum oldu ki, Madoffun komissiya almaması FOF-lar üçün onun fəaliyyətinin uğurlu görünməsinə səbəb olmuşdu. FOF-ların yoxlama prosedurları isə bu xidmətlərin niyə ödənişsiz göstərildiyini araşdırmamışdı.[7]
2008–2009-cu illərdə fondlar fondları həm investorlar, həm də media tərəfindən ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır. Tənqidlər əsasən marketinq vədləri, yoxlama prosedurlarının zəifliyi və çoxsəviyyəli komissiyalarla bağlı olmuşdur.[8]
Bu strateji və struktur problemlər nəticəsində fondlar fondlarının populyarlığı azalmışdır. Buna baxmayaraq, onlar xüsusilə vençur kapitalı və bəzi xüsusi investor qrupları üçün aktivlərin daha səmərəli diversifikasiyası baxımından əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.[9]
Aktivlərin bölüşdürülməsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]FOF strukturu aktivlərin bölüşdürülməsi fondları üçün faydalı ola bilər. Bu yanaşma çərçivəsində bir birja ticarətli fondun (ETF) digər ETF-lərə və ya bir qarşılıqlı fondun digər qarşılıqlı fondlara investisiya etməsi mümkündür. Məsələn, iShares şirkətinin aktiv bölgüsü ETF-ləri digər iShares ETF-lərinə investisiya yatırır.[10] Eyni şəkildə, Vanguard şirkətinin aktiv bölgüsü fondları digər Vanguard fondlarını öz portfellərində saxlayır.
Hədəf tarixli fond
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hədəf tarixli fond aktiv bölgüsü fonduna bənzəyir, lakin aktivlərin bölgüsü zaman keçdikcə avtomatik olaraq dəyişir. iShares və Vanguard kimi şirkətlər müxtəlif hədəf tarixlər üçün fərqli fondlar təqdim edir və bu fondlar digər ETF və ya qarşılıqlı fondlardan ibarət olur.
Özəl kapital fondları
[redaktə | vikimətni redaktə et]Preqin təşkilatının məlumatına görə, 2006-cı ildə digər özəl kapital fondlarına investisiya edən fondlar bütün özəl kapital bazarına yatırılmış vəsaitlərin təxminən 14%-ni təşkil etmişdir.[11]
Hedc fondları fondu
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hedc fondları fondu (ing. fund of hedge funds) müxtəlif hedc fondlarına investisiya edən fondlar fondudur. Məqsəd hedc fondları sənayesinə geniş çıxış əldə etmək və tək bir fondla bağlı riskləri azaltmaqdır.
Bu fondlar hedc fondlarının menecerlərini seçir və onların fəaliyyətinə nəzarət edir. Bəzi fondlar yalnız bir hedc fonduna investisiya edə bilər, digərləri isə çoxsaylı hedc fondlarından ibarət portfel yaradır.
Hedc fondları fondları adətən xidmətlərinə görə ayrıca komissiya alırlar. Bu komissiyalar hedc fondlarının idarəetmə və performans haqlarına əlavə olunur və investorun ümumi gəlirliliyini azalda bilər.
Vençur kapitalı fondları fondu
[redaktə | vikimətni redaktə et]Vençur kapitalı fondları fondu (ing. fund of venture capital funds) müxtəlif vençur kapitalı fondlarına investisiya edən fondlar fondudur. Bu fondlar vasitəsilə investorlar özəl kapital bazarlarına çıxış əldə edirlər. Onların əsas müştəriləri universitet fondları və pensiya fondlarıdır.[12]
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "Definition of fund of funds". Financial Times Lexicon. Financial Times. 8 mart 2015. İstifadə tarixi: 8 mart 2015.
- ↑ De Vries, M. F. R. "The entrepreneurial personality: a person at the crossroads." Journal of Management Studies 14.1 (1977): 34–57.
- ↑ "Complexity pays". The Economist. 27 noyabr 2009.
- ↑ "Fund of Funds (FOF) Definition". Investopedia (ingilis). 8 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 dekabr 2021.
- ↑ "Final Rule: Fund of Funds Investments" (PDF). sec.gov. 27 yanvar 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 27 yanvar 2024.
- ↑ Smith, David M. Mutual Fund Fees and Expenses // Haslem, John A. (redaktor). Mutual Funds: Portfolio Structures, Analysis, Management, and Stewardship. Wiley. 2010. 51–74.
- ↑ "Madoff money". The Economist. 12 dekabr 2008. 24 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 iyun 2026.
- ↑ Opalesque. "Fund of funds take a public beating in post-Madoff era". 28 avqust 2009. 18 iyun 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 iyun 2026.
- ↑ "When Fund-Of-Funds for Venture Work". Alerion Ventures (ingilis). 11 oktyabr 2012. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2021.
- ↑ "iShares Adds Four Allocation ETFs to Core Lineup - Yahoo Finance". Yahoo! Finance. 3 iyun 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 iyun 2026.
- ↑ "FUND OF FUNDS PE VC CREDIT | 5Capital Advisors Placement Agent". 6 iyun 2023. 6 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 avqust 2023.
- ↑ TrueBridge. "Market Analysis: State of the Venture Capital Industry". 27 avqust 2009. 21 dekabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 iyun 2026.