Fransız əcnəbi legionu
| Fransız əcnəbi legionu | |
|---|---|
| Légion étrangère | |
.jpg) | |
| Ölkə | |
| Daxildir | Fransa Silahlı Qüvvələri |
| Qərargah |
|
| Döyüşlər | |
| terre.defense.gouv.fr/le… | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Fransız əcnəbi Legionu və ya Xarici Legion (fr. Légion étrangère) — Fransa quru qoşunlarının bir hissəsi olan və əsasən əcnəbilərdən ibarət hərbi hissə. 9 mart 1831-ci ildə Fransa kralı I Lui-Filipin fərmanı ilə müstəsna olaraq Fransa hüdudlarından kənarda hərbi əməliyyatlarda iştirak etmək üçün nəzərdə tutulmuş birlik kimi yaradılmışdır. Yarandığı andan bu günə qədər legion yalnız Fransa dövlətinin başçısına tabe olub.
Tarixinin müəyyən dövrlərində Legion qırx mindən çox şəxsi heyətə sahib idi. Beləliklə, 1914-cü ilin avqustunda Əcnəbi Legionun 5 yürüş alayında 52-dən çox millətin nümayəndəsi olan 42.883 könüllüsü var idi. 2018-ci ilə olan məlumata görə, Legionun 11 alayında 100-dən çox ölkədən təxminən 8900 nəfər xidmət edən əsgəri var.[1]
Tarix
[redaktə | vikimətni redaktə et]Fransız Əcnəbi Legionu Kral I Lui-Filippin 9 mart 1831-ci il tarixli fərmanı ilə bir neçə polk əsasında yaradılmışdır[2] (fr. la Loi du 9 mars 1831). Bu alaylardan biri qondarma "Hohenlohe alayı" idi (fr. Régiment de Hohenlohe) Bu alay Alman şahzadəsi və fransız marşalı Lüdviq Aloysius fon Hohenlohenin komandanlığı altında İnqilab Müharibəsində royalistlər üçün vuruşmuş və daha sonra Fransa kralı X Karla xidmət etmişdir.
Kampaniyalar
[redaktə | vikimətni redaktə et]1847-ci ildə Əlcəzairin fəth edilməsindən sonra legionerlərin xidmətlərinə tələbat yenə də mövcud idi. Belə ki, o, 1854-cü ilin noyabr ayında Krım müharibəsi zamanı baş vermiş İnkerman döyüşündə iştirak etmişdir. Bütün Sevastopol yaxınlığında gedən döyüş zamanı hər iki piyada alayı 12 zabitini itirmiş, 66 nəfər yaralanmış, həmçinin 1625 əsgər ölmüş və yaralanmışdır. Ölənlər arasında 1855-ci il may ayının 2-də Şvarts-Redubtdakı döyüşdə həlak olan 1-ci Əcnəbi Alayının komandiri polkovnik Rafael Vyano da var idi (həmin döyüşdə ingilis-fransız qoşunları 118 nəfərini itirmiş və 480 nəfər yaralanmış, onlardan biri də 1-ci ordunun 3-cü zabiti idi. Alaydan 14 nəfər öldürülmüş və ya yaralanmışdır).[3]
Əcnəbi legion aşağıdakı yerlərdə baş vermiş müharibələrdə və əməliyyatlarda iştirak etmişdir:
- Fransız Əlcəzairi: 1831-1882
- İspaniya: 1835-1839
- Krım müharibəsi: 1853-1856
- İtaliya: 1859
- Fransa-Meksika müharibəsi (Kameron döyüşü daxil olmaqla): 1863-1867
- Cənubi Oran (Əlcəzair):[4] 1882–1907
- Tonkin (Vyetnam):[5] 1883-1910
- Formosa (Tayvan):[4] 1885
- Dahomey: 1892-1894
- Sudan:[4] 1893–1894
- Madaqaskar:[5] 1895-1901
- Mərakeş:[4] 1907-1914
- Birinci Dünya müharibəsi: 1914-1918
- Yaxın Şərq: 1914-1918
- Tonkin (Vyetnam):[4] 1914–1940
- Mərakeş:[4] 1920-1935
- Suriyada Milli Azadlıq Üsyanı: 1925-1927
- İkinci Dünya müharibəsi: 1939-1945
- Hind-Çini Müharibəsi: 1945—1954[fr.]
- Madaqaskar üsyanı: 1947-1950
- Tunis Müstəqillik Müharibəsi: 1952-1954
- Mərakeş Müstəqillik Müharibəsi: 1953-1956
- Əlcəzair: 1954-1961
- Борьба с мятежниками в Заире[ing.]:[5] 1978
- Livan:[5] 1982-1983
- Körfəz müharibəsi, İraqın Əl Salman hava limanının tutulması: 1991
- BMT-nin Somalidə sülhməramlı əməliyyatı, Bosniya: 1992-1996
- Kosovo:[6] 1999
- Mali: 2013
- İraq: 2016
Müasir dövr
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Legionun əsas döyüş missiyaları ekstremal vəziyyətlərdə Fransa və müttəfiq dövlətlərinin vətəndaşlarını müdafiə etmək, habelə BMT-nin sülhməramlı missiyalarını yerinə yetirməkdən ibarətdir.[7] Legionerlər də digər peşəkar hərbçilər kimi dünyanın qaynar nöqtələrində xidmət edirlər — Cibuti, Konqo Demokratik Respublikası, Fransa Qvianasında, İran körfəzində, Somalidə, Yuqoslaviyada, Əfqanıstanda, Kot-d'İvuarda və s.[8] Legion, Fransa dövlətinin NATO və ya Avropa İttifaqı daxilində öz maraqlarını müdafiə etdiyi, Fransanın tarixi öhdəliklərinin olduğu və ya Fransa vətəndaşlarının risk altında olduğu yerlərdə istifadə olunur. 1831-ci il fərmanına əsasən, o, yalnız Fransa dövlətinin başçısına — hazırda Fransa prezidentinə tabedir.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "Новый шанс для новой жизни". 12 dekabr 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2009.
- ↑ Михаил Куракин. "Длинная рука Франции. Иностранный легион как инструмент влияния Пятой республики". Лента.ру. 7 mart 2017. 28 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2023.
- ↑ "Иностранный Легион под Севастополем". 11 fevral 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 fevral 2023.
- 1 2 3 4 5 6 "La Guerre d'Indochine" (rus). 29 iyul 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 yanvar 2010.
- 1 2 3 4 Саймон Джеймсон. [lib.ru/TXT/franclegionrus.txt "Французский Иностранный Легион"] (#bad_url) (rus). İstifadə tarixi: 5 yanvar 2010.
- ↑ Журавлёв, 2010
- ↑ Корсак, 2021
- ↑ Кира Сапгир. "Имя им — Иностранный легион". Русский очевидец. 24 fevral 2011. 22 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2023.