Məzmuna keç

Fridrix Hund

Vikipediya, azad ensiklopediya
Fridrix Hund
alm. Friedrich Hund
Doğum tarixi 4 fevral 1896(1896-02-04)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 31 mart 1997(1997-03-31)[1][2][…] (101 yaşında)
Vəfat yeri
Uşağı 6 (Gerhard Hund daxil olmaqla)
Elm sahəsi fizika
İş yerləri
Təhsili
Elmi rəhbəri Maks Born
Üzvlüyü
Mükafatları "Almaniya Federativ Respublikası qarşısında xidmətlərinə görə" ordeninin komandor xaçı — 1965 National Prize of East Germany
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Fridrix Herman Hund (4 fevral 1896[1][2][…], Karlsrue[3]31 mart 1997[1][2][…], Göttingen, Aşağı Saksoniya[4]) — Karlsruedən olan alman fiziki idi və atomlar və molekullar üzərindəki işləri ilə tanınır.[6] O, kimyəvi elementlərin elektron konfiqurasiyasını proqnozlaşdırmaq üçün istifadə etdiyi Hund qaydaları ilə tanınır. Hund halları və molekulyar orbitallar nəzəriyyəsi üzərindəki işi molekulyar quruluşun anlaşılmasına kömək etdi.

Elmi karyerası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Hund Ervin Şredinger, Pol Dirak, Verner Heyzenberq, Maks BornValter Bote kimi nüfuzlu fiziklərlə işləmişdir. O dövrdə o, Bornun köməkçisi idi və diatomik molekulların zolaq spektrlərinin kvant interpretasiyası üzərində işləyirdi.

Marburq və Göttingendə riyaziyyat, fizika və coğrafiya üzrə təhsil aldıqdan sonra Göttingen Universitetində (1925) nəzəri fizika üzrə fərdi mühazirəçi, Rostok Universitetində (1927), Leypsiq Universitetində (1929), Yena Universitetində (1946), Frankfurt Universitetində (1951) və 1957-ci ildən yenidən Göttingendə professor kimi çalışmışdır. Bundan əlavə, o, Kopenhagendə (1926) Nils Bor ilə birlikdə qalmış və Harvard Universitetində (1928) atom haqqında mühazirələr oxumuşdur. O, ümumilikdə 250-dən çox məqalə və esse dərc etmişdir. Hund kvant nəzəriyyəsinə, xüsusən də atomun quruluşu və molekulyar spektrlərlə bağlı mühüm töhfələr vermişdir.

1927-ci ildə o, şəkərlər və amin turşuları kimi kiral molekulların niyə sol və ya sağ əlli formalarda ola bildiyi halda, superpozisiya halında olmadığı sualını irəli sürdü, bu paradoks sonradan "Hund paradoksu" adlandırıldı. Bu paradoks kvant dekoherens nəzəriyyəsinin inkişafı ilə həll edildi və bu nəzəriyyə onu kvant Zeno effektinin təzahürü kimi izah edir.[7][8]

  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 3 4 Friedrich Hund // Encyclopædia Britannica (ing.).
  3. 1 2 Хунд Фридрих // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118775324 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
  5. Riyazi genealogiya layihəsi (ing.). 1997.
  6. Rechenberg, Helmut. "Obituary: Friedrich Hund". Physics Today. 50 (10). oktyabr 1997: 126–127. Bibcode:1997PhT....50j.126R. doi:10.1063/1.881943.
  7. Trost, J.; Hornberger, K. "Hund's Paradox and the Collisional Stabilization of Chiral Molecules". Phys. Rev. Lett. 103 (2). 2009. arXiv:0811.2140. Bibcode:2009PhRvL.103b3202T. doi:10.1103/PhysRevLett.103.023202. PMID 19659202.
  8. Day, Charles. "Month-long calculation resolves 82-year-old quantum paradox". Physics Today (ingilis). 62 (9). 1 sentyabr 2009: 16–17. doi:10.1063/1.3226702. ISSN 0031-9228.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]