Göyəzən dağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Göyəzən (dağ) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Göyəzən dağı
azərb. Göyəzən dağı
 Göylərə baş çəkir Göyəzən dağı Axşam açıq olur ayın qabağı.                Səməd Vurğun

Göylərə baş çəkir Göyəzən dağı
Axşam açıq olur ayın qabağı.
               Səməd Vurğun

41°05′19″ şm. e. 45°15′5″ ş. u. / 41,08861° şm. e. 45,25139° ş. u. / 41.08861; 45.25139Koordinatlar: 41°05′19″ şm. e. 45°15′5″ ş. u. / 41,08861° şm. e. 45,25139° ş. u. / 41.08861; 45.25139
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Rayon Qazax
Dağ sistemi Qafqaz
Sıra dağlar Kiçik Qafqaz
Zirvə hündürlüyü 250 m
Göyəzən dağı (Qafqaz)
Montanya.svg
Qafqazın fiziki xəritəsində
Göyəzən dağı (Azərbaycan)
Montanya.svg
Azərbaycanın fiziki xəritəsində

Göyəzən dağıKiçik Qafqazın dağətəyi sahəsində ekstruziv günbəz-dağ. Təbaşir dövründə püskürmüş vulkanın yerində əmələ gəlmişdir. Yer səthindən hündürlüyü 250 m, diametri 130 metrdən çoxdur. Düzənliyə basdırılmış möhtəşəm sütuna bənzəyir. Azərbaycanın Qazax rayonunun ərazisindədir.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Göyəzən dağı Qazaxın rəmzi sayılır. O, mərkəzdən 20 km aralıda, Coğaz çayından 2 km solda, Alpoud və Abbasbəyli kəndləri ərazisində yerləşir. Nadir geoloji təbiət abidəsi vulkan püskürməsi nəticəsində yaranıb. Morfoloji xüsusiyyətinə və gözəlliyinə görə Mon-Pele tacından (Vest-hind adalarından biri olan Martunika adasında) sonra dünyada ikinci dağ sayılır. Hündürlüyü 250 metr olsa da, qazaxlılar buranı "dünyanın mərkəzi" hesab edirlər.[1]Zirvəsi nisbətən düzən olub, geniş meydançanı xatırladır. Burada orta əsrlərə aid yeddi bürclü qala divarları və dördkünc bina qalıqları, həmçinin bir neçə mağara aşkar edilmişdir.

Dibində və ətəyində iri və qədim yaşayış yerin, yeddibürclü qalanın qalıqları görünür. Gövdəsində ilkin insanın məskəni sayılan mağara-otaqlar var. Zirvəsi nisbətən yastıdır. Deyilənə görə qədimdə bayramlarda və düşmən təhlükəsi olanda dağın zirvəsində tonqal qalanarmış. Göyəzən istehkamının IX-XII əsrlərə aid keşikçi məntəqəsi olması güman edilir. Göyəzən dağının adı IX əsrə aid gürcü mənbəyində Kavazin şəklində qeydə alınmıĢdır. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki kava (qaya, sıldırım) və sın/sin (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "sıldırımlı dağ beli" deməkdir. Tovuz rayonunun Bala Şamlıq kəndində də şiş bir qaya Göyəzən adlanır. Göyəzən toponimi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər və yozmalar da var.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Bakı 2007 səh.23

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Göyəzən dağı