Göylər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Göylər
A-Samaxi.PNG
Şamaxı rayonu
Ölkə [[Azərbaycan]]
Region Dağlıq Şirvan
Rayon Şamaxı rayonu
Koordinatlar 40°29′27.05″N 48°41′5.59″E / 40.4908472°N 48.6848861°E / 40.4908472; 48.6848861Koordinatlar: 40°29′27.05″N 48°41′5.59″E / 40.4908472°N 48.6848861°E / 40.4908472; 48.6848861
Kənd icra nümayəndəsi Xəlilov İxtiyar
Mərkəzin hündürlüyü 420 [1] m
Əhalisi kişi-3431
qadın-3769
7200 nəfər nəfər (2009)
Saat qurşağı Şablon:Wikidata/p421
Xəritəni aç/bağla
Göylər  — yerləşdiyi ərazi Dünya
Göylər

GöylərAzərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Göylər kəndi (Dağ Göylər) həmçinin AcıdərəÇöl Göylər kəndləri ilə birlikdə meydana gələn Göylər inzibati ərazi dairəsinin mərkəzidir.[2]

Göylər kəndi Şamaxı rayonunda əhalisinin sayına görə ən böyük kənddir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Şamaxı xanlığının tərkibində 1820-1920-ci illərdə Göylər kəndi də daxil olmaqla 20 oba (Bəyi, Xalac, Ərəbəbdülkərim, Bozavand, Qovlar, Paşalı, Zəngənə, Qaraimanlı, Karrar, Bayat, Pərdili, Xınıslı, Cəyirli, Birinci Ucarlı, İkinci Ucarlı, Üçüncü Ucarlı, Mirikənd, Taliş, Şamlı, Göylər) Elat mahalını təşkil edirdi. Bu mahalın sakinləri maldarlıq, əkinçilikbağçılıqla məşğul olurdular.

Şamaxı soyqırımı[redaktə | əsas redaktə]

Şamaxıda Lalayan, Samson Aspirov və T.Əmirovun quldur dəstələri 1918-ci il Aprelin 3-dən 16-a kimi Şamaxı əhalisinə qanlı divan tutmuşdular. Şamaxı qəzasında yerli erməni-rus-molokan kəndlilərinin köməyi ilə daşnaqlar 8000-dən artıq dinc azərbaycanlı əhali öldürmüşlər. 72 kəndi dağıtmış, 12 məhəllə məscidi və 800 illik tarixə sahib Şamaxı cümə məscidi içərisindəki insanlarla birlikdə yandırmışlar. Öldürülənlərin 1600 nəfərindən çoxu qadın, 965 nəfəri isə uşaq olmuşdu. Dağıdılan 72 kənddən biri də Göylər idi. Mənbələrdən belə aydın olur ki, erməni quldurları Göylərdə 118 nəfəri qətlə yetirmişdir. Onlar arasında kişilərlə birlikdə qadın və uşaqlar da var. Ermənilərin törədikləri vəhşiliklər indinin özündə də yaddaşlardan silinməyib.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Göylər kəndi Azərbaycan elminə və mədəniyyətinə bir çox insanlar bəxş etmişdir ki, onlardan da Nurqələm Mikayılovu, Aləm Nuriyevi, Elxan Nuriyevi, Sabir Etibarlını qeyd etmək olar.

Eləcə də 2015-ci il fevralın 16-dan mayın 29-na kimi keçirilən 5-ci Muğam televiziya müsabiqəsinin də qalibi Göylər kəndindən olan Nisbət Sədrayeva seçilmişdir.

[3]

Tarixi abidələr[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qalacıq yaşayış yeri (III-XIII əsrlər)
  2. Pirmərdəkan türbəsi (XII-XIII əsrlər)
  3. Küp qəbirlər nekropolu (Antik dövr)
  4. Şəhərgah (Antik dövr – orta əsrlər)
  5. Şəhərgahın qəbiristanlığı (Antik dövr – orta əsrlər)
  6. Saxsılı taxta yaşayış yeri (Antik dövr – ilk orta əsrlər)
  7. Pirəbağdad nekropolu (Antik dövr)
  8. Göylər məscidi (XII-XIII əsrlər)

Səhiyyə sistemi[redaktə | əsas redaktə]

Göylər kəndində 40 çarpaylıq Göylər kənd xəstəxanası fəaliyyət göstərir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Göylər kəndinin də daxil olduğu Elat mahalında 1821-ci ildə 1016 ailə yaşayırdı. 2009-cu il 1 Yanvar tarixli məlumatlara əsasən Göylər kəndinin əhalisi 7200 nəfər idi.

Şəhidləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Məmmədov Əlsuvar Əliheydər oğlu
  • Mikayılov Baba Balakişi oğlu
  • Nuhov Mirhəli Cümalı oğlu
  • Məhyəddinov Veyis Rövşən oğlu
  • Səmədov Elşən Səlim oğlu (Azərbaycan-Ermənistan atışması (2016))

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Göylər kəndinin əhalisi başlıca olaraq əkinçilik, qismən üzümçülükheyvandarlıq üzrə ixtisaslaşmışdır. Əkinçilikdə aparıcı yeri taxılçılıq tutur. Digər əkinçilik sahələri yerli istehlak xarakteri daşıyır. Əhalisinin yerli təlabatının ödənilməsi üçün həyətyanı sahələrdə bostan-tərəvəz məhzulları, meyvə yetişdirilir və arı saxlanılır. Heyvandarlığın başlıca sahəsi maldarlıqqoyunçuluqdur.

Göylər kəndi qədim məskunlaşmış ərazi olsa da, sənaye cəhətdən nisbətən zəif inkişaf etmişdir. Azərbaycan Sovet İttifaqının tərkibində olan zaman kəndin sənayesinin əsasını yerli kənd təsərrüfatı məhzullarını emal edən yeyinti və yüngül sənaye sahələri təşkil edirdi. Kəndin yüngül sənayesi əsasən şərabçılıq, meyvəçilik, tikiş və xalçalıq sahələri ilə təmsil olunurdu. Yeyinti sənayesində əsas yeri üzüm məhzulunun emalı – şərabçılıq tuturdu. SSRİ-nin "alkoqolizmə qarşı mübarizə kampaniyası" çərçivəsində Azərbaycanda bir sıra bölgələrdə o cümlədən Göylər kəndində üzümçülük təsərrüfatı ləğv edildi. Üzüm sahələri saxlanılmaqla süfrə üzüm sortları əkmək planları isə SSRİ dağıldıqdan sonra torpaq sahələrinin kəndlilərə paylanılması nəticəsində reallaşmadı. Hal-hazırda kəndlilərə məxsus torpaqlarda taxıl əkilir və demək olar ki, bütün həyətyanı sahələrdə üzüm çardaqları var. Kəndin torpaq ehtiyatları və ərazisinin orta dağlıqda yerləşməsi burada bir çox təsərrüfat sahələrinin inkişafı üçün, o cümlədən dəmyə əkinçiliyi üçün şərait yaradır.

Kəndin iqtisadiyyatında tikinti materialları, əsasən mişar daşı istehsalı üçün xammal bazası (Mədan dağı) var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]