Güləhməd Talıbov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Güləhməd Talıbov
Güləhməd Mirəhməd oğlu Talıbov
Talıbov.jpg
Doğum tarixi: 10 iyul 1961(1961-07-10)
Doğum yeri: Azərbaycan Respublikası, Lənkəran rayonu, Şağlaser kəndi
Vətəndaşlıq: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi: kimyaçı
İş yeri: AMEA-nın akad. Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu
Elmi dərəcəsi: kimya elmləri doktoru
Təhsili: Lelinqrad Dövlət Universiteti
Mükafatları: Azərbayçan Respublikası Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanı -2000, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının fəxri fərmanı - 2010, Gürcüstan Kimya Cəmiyyətinin üzvü - 2011, İlin müəllimi - 2014.

Güləhməd Mirəhməd oğlu Talıbov - kimya elmləri doktoru.

Ümumi məlumatlar[redaktə | əsas redaktə]

Güləhməd Mirəhməd oğlu Talıbov Lənkəran rayonu, Şağlaser kəndində anadan olmuşdur.

  • Təvəllüdü (gün, ay, il): 10.07.1961
  • Təhsil (məktəbin adı və ixtisası): 1978-ci ildə ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) kimya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1981-ci ildə köçürülmə yolu ilə Leninqard Dövlət Universitetinin (indiki Sankt-Peterburq universiteti) kimya fakültəsinin üçüncü kursundan təhsilini davam etdirmişdir. 1984-cü ildə «Fiziki üzvi kimya» kafedrasında kimyaçı ixtisası üzrə oranı bitirmişdir. LDU Elmi Şürasının qərarı ilə Ali məktəbi bitirən kimi aspiranturaya qəbul olunmağa tövsiyyə edilmişdir.

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

1984-cü ildən təyinatla Milli Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosessləri İnstitutunun «Nüvə maqnit rezonansı spektroskopiyası» qrupunda baş laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Talıbov Güləhməd Mirəhməd oğlu 2011-ci ildə «Doymamış C3-spirtlərin efirləri və onların törəmələri: sintezi xassələri və tətbiqi» mövzusunda kimya elmləri üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Onun apardığı elmi tədqiqat işləri nəzəri və təcrübi əhəmiyyətli mühum nəticələrinə allil və propargil spirtlərinin sadə efirlərinin alınması üçün yeni katalizatorların tapılması, onların molekulunda reaksiya qabiliyyətli mərkəzlərinin artırılması məqsədi ilə hidroksil qrupu və halogen atomu saxlayan törəmələrinin yeni prinsipial sintez usullarının işləyib hazırlanması və sintetik imkanlarının genişləndirilməsi aiddir. Bir sıra mono- və politsiklik karbohidrogenlərin selektiv alkoksihalogenləşmə reaksiyalarını aparmış, molekuldaxili tsiklləşmə nəticəsində oksigenli heterotsiklik birləşmələr sintez etlmiş, kamfenin alkoksihalogenləşməsi molekuldaxili bitsiklik birləşmənin inversiyası ilə müşahidə edilməsi müəyyənləşdirmişdir. İlk dəfə propargil β-yodefirləri əsasında β-qlikolların monopropargil efirlərinin alınması üçün ilkin maddə kimi istifadə olunması və onların molekuldaxili qapanması hesabına bir sıra altı- və yeddiüzvlü heterotsiklik birləşmələrin sintezi üçün yararlı olmasını tapmışdır. Onun tədqiqatları əsasında ilk dəfə əvəz olunmuş 1,4-dioksanların propargil β-halogenefirlərindən alınmasının yolları aşkarlanmışdır.

İş yeri və ünvanı: AMEA-nın akad. Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu, Az1025, Azərbaycan Respublikası, Bakı ş., Xocalı prospekti, 30 Vəzifəsi: AMEA NKPİ-nin baş elmi işçisi

Elmi-təşkilatı fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycanda, Rusiyada, Turkiyəda, Gürcüstanda, Qətərdə, Əlcəzairdə və b. ölkələrdə keçirilən elmi konfranslarda plenar məruzə ilə çıxış etmişdir. 2011-ci ildə o Gürcüstan Kimya Cəmiyyətinin fəxri üzvü seçilmişdir.
  • AMEA NKPİ-də fəaliyyət göstərən D 02.011 dissertasiya şürasında seminarın üzvüdür.

Təltif və mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Güləhməd Talıbov 2000-ci ildə ADNSU-nun 80-ci ildönümü ilə əlaqədar olaraq Azərbayçan Respublikası Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir;
  • 2010-cu ildə ADNSU-nun 90-cı ildönümü ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir:
  • Azərbaycan Respublikasi kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən 2014-cü ildə keçirilmiş sorğunun nəticələrinə əsasən vətəndaşlıq mövqeyi və əməli uğurlarına görə İlin müəllimi fəxri mükafatı verilmişdir.
  • Ölkəmizin iqtisadi, siyasi və ictimai həyatında müstəsna xidmət göstərmiş, milli vətənpərvərlik hisslərinin yüksəldilməsi istiqamətində gördüyü işlərə və səmərəli fəaliyyətinə görə “Dostluq məşəli” qəzeti MMC-nin fəxri diplomuna layiq görülmüşdür.

Pedaqoji fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1987-ci ildə ADNSU-nun «Üzvi kimya» kafedrasınnın əyani asipiranturasına daxil olmuş və MEA-nın həqiqi üzvü, akademik Siyavuş Qarayevin rəhbərliyi ilə 1991-ci ildə «Asetilen xlorefirləri: alınması, xassələri, tətbiqi» mövzusunda elmlər namizədi alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1990-cı ildən «Üzvi kimya» kafedrasının tədris laboratoriyasının müdiri vəzifəsində, 1993-cü ildə «Doymamış karbohidrogenlərin heteroatomlu törəmələri» problem laboratoriyasının böyük elmi işçisi vəsifəsində çalışmışdır. 1995-ci ildən «Üzvi kimya» kafedrasının dosenti vəzifəsində çalışmışdır. ADNSU-nun kimya-texnologiya fakültəsinin dekan müavini vəzifəsində işləmişdir. 2012-2015-ci illərdə «Üzvi və bioloji kimya» kafedrasının professoru olmuşdur.

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Talıbov G.M. 152-dən artıq elmi əsərin (2017-ci il 11 avqusta olan məlumat), o cümlədən 90 məqalə, konfransların tezisləri və patentlərin, 6 dərslik və dərs vəsaitinin, müəllifidir.

O, Respublikamızda, Rusiyada, Turkiyəda, Gürcüstanda, Qatarda, Əlcəzairdə və b. ölkələrdə keçirilənelmi konfranslarda plenar məruzə ilə çıxış etmişdir.

Əsas elmi işləri[redaktə | əsas redaktə]

Zərif üzvi sintez sahəsində çalışan mütəxəssis kimi, doymamış C3-spirtlərin sadə efirlərinin hidroksil qrupu və halogen atomu saxlayan törəmələri sürtkü yağlarına və yanacaqlara antimikrob aşqar, bəd xassəli şiş əleyhinə preparat, sulfatreduksiyaedici bakteriyalara qarşı bioloji aktiv birləşmə, polimer materiallar üçün modifikatorlar və yapışqan kompozisiyaları, metalların turş mühitdə korroziyasına qarşı effektiv inhibitor, yapışqan materialları üçün inqredientlər, örtüklər üçün kimyəvi davamlı kompozisiyalar kimi istifadə oluna bilməsi imkanlarını tapmışdır. Onun tədqiqatları əsasında ilk dəfə əvəz olunmuş propargil əvəzli 1,4-dioksanların β-halogenefirlərindən alınmasının yolları aşkarlanmışdır. İlk dəfə olaraq alkoholyat mühitində ɑ-halogenmetilpropargil efiri ilə karbonilli birləşmələr arasında gedən reaksiya nəticəsində epoksidlərin sintez üsulunu tapmışdır. Sink metalının iştirakı ilə karbonilli birləşmələrin ɑ-xlormetilpropargil efiri ilə qarşılıqlı təsiri reaksiyası nəticəsində oksi efirlərin və sononcunun nitrillərlə reaksiyasından ketoefirlərin alınmasını ilkin olaraq işlıyib hazırlamışdır. [[Doymamış C3-spirtlərin]], alkenlərləkristallik yodla reaksiyasından β-yodefirlərin alınmasını tapmışdır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]