Gürcüstanın dövlət quruluşu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gürcüstan
საქართველო
Sakartvelo
Gürcüstan
Gürcüstan gerbi
Gerbi
Şüar: ძალა ერთობაშია (Dzala ertobaşiya)  (gürcü)
"Güc birlikdədir"
Himn: "Tavisupleba"
"Azadlıq"
Gürcüstan xəritədə yeri
Paytaxt Tbilisi
Ən böyük şəhər Tbilisi, Kutaisi, Batumi
Rəsmi dillər Gürcü dili
Etnik qruplar 83,8% Gürcülər, 6,5% Azərbaycanlılar, 5,7% Ermənilər, 1,5% Ruslar, 2,5% digər
Hökumət Prezident respublikası
Georgi Margvelaşvili
• Baş nazir
Irakli Garibaşvili
• 
David Usupashvili
Birləşmə
• Gürcüstan çarlığı
1008
• Gürcüstan Demokratik Respublikası
26 may 1918
• Müstəqilliyin bərpası
elan edilib
təsdiq olunub


9 aprel 1991
25 dekabr 1991
Sahəsi
• Ümumi
69,700 km2 (26,900 sq mi) (121-ci)
Əhali
• Təxmini  (2015)
3 729 500[1] (117-ci)
• Siyahıya alma (2014)
3 729 635[2]
• Sıxlıq
64/km2 (165.8/sq mi) (129-cu)
ÜDM (nominal) 2010 təxmini
• Ümumi
11.2 milyard [3] (122-ci)
• Adambaşına
2.560 (119-cu)
İİİ (2008) Increase 0.763
yüksək · 93-cü
Valyuta Lari (ლ) (GEL)
Saat qurşağı UKV (UTC+4)
Telefon kodu 995
İnternet domeni .ge
Gürcüstan dövləti
Gürcüstan

Bu məqalə aşağıdaki məqalələr silsiləsinə aiddir:
Gürcüstan hökuməti və siyasəti


  • Nazirliklər:

Gürcüstanın dövlət quruluşu - 1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Gürcüstan dualist idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü iki dəfə - (1918) 26 may və (1991) 9 aprel tarixlərində qeyd edilir. Ölkə Konstitusiyası 24 avqust 1995-ci ildə qəbul olunmuşdur [4](15 oktyabr 2010-cu ildə yenidən baxılmışdır).

İnzibati ərazi bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

55 bələdiyyədən ibarət 10 diyara (Tbilisi-paytaxt şəhəri, Quriya, İmeretiya, Kaxetiya, KvemoKartli, Msxeta-Mtianeti, Raça-Leçxumi və Kvemo Svaneti, Sameqrelo-Zemo-Svaneti, Samse-Cavaxeti, Şida-Kartli) və 2 muxtar respublikaya bölünür (Gürcüstanın tərkibinə 1921-ci ildən Acarıstan Muxtar Respublikası, 1922-ci ildən Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti (1990-cı ildə mərkəzi hakimiyyət tərəfindən ləğv edilmişdir) və 1931-ci ildən Abxaziya Muxtar Respublikası daxildir).

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Ümumxalq səsverməsi yolu ilə 5 il müddətinə seçilən Prezidentdir. Gürcüstanın mövcud Konstitusiyasına görə, bir namizəd iki müddətdən əlavə ölkə Prezidenti vəzifəsinə seçilə bilməz.

Dövlətin başçısı, silahlı qüvvələrin ali baş komandanı, xarici əlaqələr üzrə Gürcüstanın ən yüksək təmsilçisi sayılan Gürcüstan Respublikasının Prezidenti, ölkənin daxili və xarici siyasətini istiqamətləndirir, xalqın milli birlik və bütövlüyünü, habelə dövlət qurumlarının və digər orqanların fəaliyyətini təmin edir, formal olaraq Baş naziri təyin edir.

2010-cu ildə Konstitusiyaya edilmiş dəyişikliklər nəticəsində dövlət başçısının səlahiyyətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə məhdudlaşdırılmışdır.

Qanunverici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

150 üzvdən ibarət bir palatalı Parlamentə deputatlar ümumi seçkilər yolu ilə 4 il müddətinə seçilirlər [5]. Parlamentin 75 üzvü birmandatlı dairələr üzrə, digər yarısı isə partiya siyahıları sistemi üzrə seçilirlər.

Parlamentin hökumətə etimadsızlıq göstərmək, prezidentin veto hüququnu 3/5 səs çoxluğu ilə ləğv etmək, Nəzarət Palatası vasitəsilə dövlət büdcəsinin istifadəsinə nəzarət etmək və s. digər mühüm səlahiyyətləri vardır.

İcraedici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Parlament seçkilərində qalib gəlmiş siyasi partiyanın lideri olan və namizədliyi formal olaraq Prezident tərəfindən parlamentə təqdim edilən Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti tərəfindən həyata keçirilir [6],

Nazirlər Kabineti ali qanunverici orqan qarşısında kollektiv məsuliyyət daşıyır. Bununla belə Hökumət dövlət büdcəsinin layihəsini, ratifikasiya məqsədilə beynəlxalq müqavilələri və s. Parlamentə təqdim etməkdə, habelə səfir və diplomatik nümayəndəliyin başçısı vəzifəsinə təyin edilmək məqsədilə namizədlərin Prezidentə təqdimatında səlahiyyətlidir.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kasasiya instansiyası məhkəməsi olaraq, Gürcüstanın ədalət mühakiməsinin ən yüksək və son instansiya məhkəməsini təmsil edən Ali Məhkəmə, habelə digər ixtisaslaşmış və aşağı instansiya məhkəmələri ölkədə məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirirlər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Калатозишвили Г. Грузия, трансформирующаяся в парламентскую республику. Вестник Кавказа (vestikavkaza.ru) (23 августа 2012)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Number of Population as of January 1, 2015". National Statistics Office of Georgia. http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Population%20press_30.04.2015_Final_eng.pdf. İstifadə tarixi: 1 may 2015. Arxivləşdirilib.
  2. "Preliminary Results of 2014 General Population Census of Georgia". National Statistics Office of Georgia. http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/According%20to%20preliminary%20results%20of%20the%202014%20population%20census%20Final.pdf. İstifadə tarixi: 1 may 2015. Arxivləşdirilib: gürc. ing.
  3. Beynəlxalq Valyuta Fondunun Hesabatı
  4. ЦИК Грузии
  5. Официальный сайт Парламента Грузии
  6. Гл. 4 Конституции Грузии