Gürcüstan Konstitusiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gürcüstan Konstitusiyası
Constitution of Georgia (Country).jpg Gürcüstan Konstitusiyası
İmzalanma tarixi 2 İyul 1995
Təsdiqlənib 24 Avqust 1995
İmzalanma yeri Gürcüstan parlamenti
Müəllif Gürcüstanın Dövlət Konstitusiya Komissiyası
İmzalayanlar Dövlət Konstitusiya Komissiyasının və Gürcüstan Parlamentinin üzvləri

Gürcüstan Konstitusiyası ( gürc. საქართველოს კონსტიტუცია, sakartvelos k'onstitutsiya) — Gürcüstanın ali qanunudur. 24 avqust 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən təsdiq edilmiş və 17 oktyabr 1995-ci ildə qüvvəyə minmişdir. Konstitusiya Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müvəqqəti əsas qanun kimi işləyən 1992-ci il Noyabr Dövlət Hakimiyyəti haqqında Fərmanı əvəz etdi.

Erkən konstitusiya tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yeni müstəqil Gürcüstanın ilk demokratik seçilmiş prezidenti Zviad Qamsaxurdiya'nın rəhbərliyi ilə Sovet İttifaqının 1977-ci il konstitusiyasına əsaslanan 1978-ci il Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının konstitusiyasına əsasən fəaliyyət davam etdi. Kommunistdən sonrakı ilk parlament bu sənədə geniş dəyişiklik etdi. 1992-ci ilin fevralında Gürcüstan Milli Konqresi (1990-cı ildə seçilmiş alternativ parlament) 21 fevral 1921-ci il tarixli Gürcüstan konstitusiyasını Gürcüstanın effektiv konstitusiyası olaraq təyin etdi. Həmin bəyannamə Jaba Ioseliani və Tengiz Kitovaninin imzaları, o dövrdə İdarəetmə Hərbi Şurasının üç üzvündən ikisi tərəfindən imzalanaraq qanuni olaraq qəbul edildi. 1993-cü ilin fevralında Eduard Şevardnadze 1921-ci il konstitusiyasına geniş yenidən baxılmağa çağırdı. Bu sənədin böyük hissələrini tamamilə qəbuledilməz kimi xarakterizə edən Şevardnadze, 1993-cü ilin dekabrına qədər yeni bir versiya hazırlamaq üçün konstitusiya komissiyası yaratmağı təklif etdi.

2004-cü ildə düzəlişlər[redaktə | əsas redaktə]

Yanvarın 4-də Mixail Saakaşvili, 2004-cü il Gürcüstan prezident seçkilərində səslərin 96 faizinin çoxluğu ilə qalib gəldi. Fevral ayında Konstitusiya dəyişiklikləri parlamentdən yayınma və baş nazir postu yaratmaq prezidentin səlahiyyətlərini gücləndirməklə Parlamentdən keçirildi. Zurab Jvaniya baş nazir təyin edildi və müvəqqəti prezident Nino Burcanadze parlamentin spikeri oldu.

2010-cu düzəliş[redaktə | əsas redaktə]

15 oktyabr 2010-cu ildə Gürcüstan Parlamenti Konstitusiyaya baş nazir və hökumətin xeyrinə Gürcüstan prezidentinin səlahiyyətlərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmış beş əsas dəyişikliyə 112 səs ilə qəbul etdi. Yeni konstitusiya 17 Noyabr 2013-cü ildə həmin ildə prezident seçkilərində qalib gəlmiş Georgi Marqvelaşvili [1] hakimiyyətə gəldikdən sonra qüvvəyə mindi .[2]

2017–2018 düzəlişlər[redaktə | əsas redaktə]

26 sentyabr 2017-ci ildə Gürcüstan Parlamenti çox müzakirə olunan konstitusiya düzəlişlərini 117 lehinə, ikisi əleyhinə səs verərək qəbul etdi. Səs müxalifət tərəfindən boykot edildi. Yeni qanunvericiliyə görə, birbaşa prezident seçkiləri ləğv edilməli və ölkə 2024-cü ildə tam proporsional parlament nümayəndəliyinə keçəcəkdir. [3] [4] Oktyabrın 9-da prezident Georgi Margvelashvili düzəlişlərə veto qoydu və qanun layihəsini etirazları ilə parlamentə qaytardı, lakin parlament vetonu ləğv etdi və oktyabrın 13-də ilkin variantı təsdiqlədi. [5] Bir neçə Venesiya Komissiyası tərəfindən tövsiyə edilmiş dəyişikliklər daxil olmaqla əlavə düzəlişlər 21 mart 2018-ci ildə qəbul edildi. [6]

Konstitusiyada bu dəyişikliklər olmuşdur.

  • Nigahı "ailənin yaradılması məqsədi ilə qadın və kişi arasındakı birlik" olaraq təyin edin. [7]
  • Kənd təsərrüfatı torpaqları 'müstəsna əhəmiyyətə malik bir mənbədir' və yalnız 'dövlət, özünü idarəetmə orqanı, Gürcüstan vətəndaşı və ya Gürcüstan vətəndaşları birliyinə' sahib ola bilər. [8]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Walker, Shaun (28 Oktyabr 2013). "Gürcüstan oliqarx Baş nazir Bidzina İvanişvilinin namizədliyini prezident seçir". The Guardian. İstifadə tarixi: 28 Okyabr 2013.
  2. Yeni Konstitusiya qəbul edildi. Civil Georgia. 15 Oktyabr 2010
  3. "Parlament yekun oxunuşda Konstitusiyanı təsdiqləyir". Civil Georgia. 27 Sentyabr 2017. İstifadə tarixi: 27 Sentyabr 2017.
  4. "Yeni qəbul edilmiş Konstitusiyanın əsas məqamları". Civil Georgia. 27 Sentyabr 2017. İstifadə tarixi: 27 Sentyabr 2017.
  5. "Parlament Konstitusiya Dəyişikliklərinə dair Prezident Vetosunu ləğv etdi". Civil Georgia. 13 Oktyabr 2017. İstifadə tarixi: 17 Oktyabr 2017.
  6. "Konstitusiya dəyişiklikləri son oxunuşda keçdi". Civil Georgia. 24 Mart 2018. İstifadə tarixi: 25 Mart 2018.
  7. "Gürcüstanın İdarəetmə Partiyası 'Fövqəladə' birtərəfli Konstitusiya İslahatından Keçir". Jamestown.
  8. "Gürcüstan kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların xarici vətəndaşlara satılmasına qoyulan qadağanı müvəqqəti olaraq ləğv edir". OC Media.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]