Gürcüstan larisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gürcüstan larisi

ქართული ლარი
Georgian lari  (ing.)
Lari (monnaie)  (fr.)

100 lari. Georgia, 2016 a.png
100 lari 2016-cı il
Kodlar və simvollar
Kodlar ISO 4217 AZN (981)
Simvollar Sign of Georgian Lari.svg
Dövriyyə ərazisi
Emitent Flag of Georgia.svg Gürcüstan
Törəmə və əvəzedici vahid
Xırda tetri (1100)
Dövriyyədə olan sikkələr və əsginaslar
Sikkələr 1, 2, 5, 10, 20, 50 tetri
Əsginaslar 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 lari
Valyutanın tarixi
Dövriyyəyə buraxılma 5 aprel 1993
Valyutanın sələfi SSRİ rublu (SUR) / Rusiya rublu (RUB)
Xronika Gürcüstan larisi (GEL • 5.04.199301.02.2016)
Gürcüstan larisi (GEL • 01.02.2016 → indiyə kimi)
Əsginas və sikkələrin istehsalı
Buraxılış mərkəzi Gürcüstan Respublikasının Milli Bankı
www.nbg.gov.ge
Commons-logo.svg Gürcüstan larisi Commonsda
Lari banknotes.png

Lari (gürc. ლარი) — Gürcüstan Respublikasının pul vahidi. ISO 4217 - ya görə valyutanın kodu - GEL.

1995-ci il oktyabrın 2-də prezident Eduard Şevardnadzenin imzaladığı fərmana əsasən dövriyyəyə buraxılıb. Yeni pul vahidi köhnə kupona 1:1.000.000 nisbətində müəyyənləşdirildi.

1 lari 100 tetri xırda pul vahidinə bərabərdir.

19.09.2016-cı ilə olan məlumata görə 1 Azərbaycan manatı üçün 1,39 lari, 1 ABŞ dolları üçün 2,31 lari məzənnə təşkil etmişdir.Lari sözü Gürcü dilində xəzinə,vardövlət mənasındada işlənir.

Hal- hazırda dövriyyədə 1, 2, 5, 10, 20, 50 tetri və 1 lari, 2 lari, 10 metal pullar və 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100Ş 200 lari banknotlar istifadə edilir.

Həmçinin Gürcüstan Milli Bankı tarixi hadisələrə həst edilmiş müxtəlif nominalda yubiley və investisiya metal lariləri buraxır.

Lari işarəsi[redaktə | əsas redaktə]

2014-cü il iyulun 8-də Gürcüstanın Milli Bankının (NBG) qubernatoru Giorgi Kadagidze milli valyutanın əlaməti və onun müəllifi üçün qalib gələn təklifi təqdim etdi. Gürcüstan lari öz əlamətinə malik idi. NBG, 2013-ci ilin dekabr ayında Lari imzalı müsabiqə elan etdi. Müvəqqəti komissiya, TBMM, Gürcüstan Parlamentinin Büdcə və Maliyyə Komitəsi, Büroluğun Dövlət Şurası, Gürcüstan Mədəniyyət və Abidələrin Müdafiəsi Nazirliyi və Gürcüstanın Təhsil və Elmləri. Qazanan işarəni seçərkən komissiya Gürcüstan Mkhedruli xarakterinə əsaslanan nümunələrə üstünlük verdi və aşağıdakı meyarlara əsas verdi: konsepsiya, dizayn, gürcü əlifbası ilə uyğunluq, valyutanı işləyən elementlərin mövcudluğu, tikinti asanlığı və müşahidə Rəqabət qaydaları ilə müəyyən edilmiş istək və tövsiyələr. Lari işarəsi, Gürcüstan skriptinin ś (Lasi) bir taxılı məktubuna əsaslanır. Bir və ya iki paralel xəttlə keçən bir məktubdan ibarət valyuta işarəsi üçün beynəlxalq ümumi təcrübədə yayılır. Lasi lövhəsini keçən iki paralel xətt Lari işarəsinin əsas komponentləridir. Üfüqi xəttlə təmsil olunan məktubun "ayağı" sözügedən işarənin əsas xüsusiyyətidir və yuxarı dinamik qövsə monumental sabitlik əlavə edir. Məktub forması Lari işarəsi kimi qəbul və tətbiqini sadələşdirmək üçün çevrilir.

Banknotlar[redaktə | əsas redaktə]

1995-ci ildən 1999-cu ilə qədər banknotlar 1, 2, 5, 10, 20, 50 və 100 lari formasında istifadə edilirdi. 2002-ci ildən 2016-cı ilə qədər banknotlar

5, 10, 20, 50, 100, 200 lari şəklində dövriyyəyə buraxılmışdır.

2016-cı ildə yeni banknotlar istifadəyə buraxılmışdır. Bu banknotlar hal hazırda 5, 20, 50, 100 lari şəklində hazırlanır

Bu yaxınlarda yeni 10 lari banknotunun dövriyyəyə buraxılması gözlənilir.

Sikkələr[redaktə | əsas redaktə]

1995-ci ildə 1, 2, 5, 10, 20 və 50 tetri sikkələr təsadüf edildi. Lari'nin yüzüncü hissəsi adlanan "ağ" termini qədim XIII əsrdən gürcü monotonlu dövrdir. 1, 2, 5, 10 və 20 tetri sikkələr gümüş və 50 tetri sikkələr - qızıldır. Sikkəin bütün sikkələrinin əksinə Borjalii, tarixi və Gürcüstan-ingilis əlifbası "Gürcüstan Respublikası" yazır. Daha sonra dövriyyədən 1 və 2 tetri sikkə çıxarıldı.

2006-cı ildə Milli Bank 1 və 2 lari pul və 50 tetri sikkə dəyişdirmişdir. Yeni pullar Avstriya, Hollandiya və Böyük Britaniyada ən son texnologiya ilə istehsal olunur. 50 ədəd yeni yeni modifikasiya sikkəsi eyni nominasiyaya eyni paraqrafa paralel olaraq dövriyyədən dövriyyəyə buraxılmışdır, bir və iki lari sikkələr müvafiq nominal kağızın notları ilə birlikdə.

2002-2016-cı ildə tədavülə buraxılan larilər
Şəkli Dəyəri Ölçüləri
(mm)
Əsas rəng Təsviri
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
1 lari. Georgia, 2007 a.jpg 1 lari. Georgia, 2007 b.jpg
1
115×61
Boz
Niko Pirosmanişvilinin (Pirosmani) portreti, tanınmış gürcü rəssamı, "Pirosmani 1862-1918" əfsanəsi ilə.
(Bu banknotu 2006-cı ildən sikkələr əvəz edir.)
Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərinin panoraması və Pirosmaninin rəsm əsərlərindən bir nişan şəkli.
(Bu banknotu 2006-cı ildən sikkələr əvəz edir.)
2 lari. Georgia, 2002 a.jpg 2 lari. Georgia, 2002 b.jpg
2
115×61
Narıncı
Gürcüstan bəstəkarı Zaçariya Paliaşvili portreti və əfsanə "Zaçaria Paliaşvili 1871 - 1933". Sol tərəfində "Abesalom və Eteri"
(Bu banknotu 2006-cı ildən sikkələr əvəz edir.)
Tbilisidəki Zacharia Paliashvili Opera və Balet Dövlət Teatrının "Tiflis Milli Opera və Balet Teatrı 1887" əfsanəsi ilə binası.
(Bu banknotu 2006-cı ildən sikkələr əvəz edir.)
5 lari. Georgia, 2002 a.jpg 5 lari. Georgia, 2002 b.jpg
5
115×61
Qəhvəyi
Gürcüstanlı akademik İvane Cavaxişvili'nin "İvane Javaxishvili 1876-1940" əfsanəsi ilə Portret
İvane Cavaxişvili Tbilis Dövlət Universitetinin binası və açıq kitab və altındakı bitki bəzəyi
10 lari. Georgia, 2007 a.jpg 10 lari. Georgia, 2007 b.jpg
10
125×63
Göy
Məşhur Gürcüstan şairi və ictimai xadimi Akaki Sereteli portreti, "Akaki Sereteli 1840 - 1915" əfsanəsi ilə, yağı və çiçək açan filialı
Gürcüstanlı rəssam David Kakabadzenin "Imereti - Mina anası" əsərinin anası portreti və üzüm tendrilası
Ge-money-lari-20.jpg GeorgiaPNew-20Lari-2002-donatedta b.jpg
20
131×65
Qəhvəyi
İlya Çavçavadzenin ictimai xadim portreti, onun tərəfindən və onun şəxsi əşyaları tərəfindən təsis edilmiş "İlya Çavçavadze 1837-1907", "Sakartvelos Moambe" və "İveria"
XVIII əsrdə Tiflisin xəritəsi (Vaxushti Bagrationi tərəfindən hazırlanmış) və Tiflisin bir panoraması - Tərtərin qurucusu Vaxtanq Qorqasalı heykəli - köhnə Narikala
50 lari. Georgia, 2004 a.jpg 50 lari. Georgia, 2004 b.jpg
50
135×66
Yaşıl
Kraliça Tamara portresi, 12-ci əsr, qanadları olan heyvanın təsviri banknotun sol tərəfindədir
12-ci əsrin Gürcüstanın miniatür əlyazmasından "Oxatan" ın astroloji işarəsi
100 lari. Georgia, 2004 a.jpg 100 lari. Georgia, 2004 b.jpg
100
140×67
Boz
Şota Rustaveli qrafik portret və əfsanə "Şota Rustaveli XII əsr". Bankın sol tərəfində çarmıxa qaldırılan mələklərin tərkibi təsvir edilir
Müqəddəs Kitab hekayəsindən Martvili monastırından relizi olan "Şeytanın donunda Daniel" və "Martvili VII əsr" əfsanəsi.
200 lari. Georgia, 2006 a.jpg 200 lari. Georgia, 2006 b.jpg
200
146×72
Sarı
Kakutsa Çolokaşvili portreti. Banknotun fonunda Gürcüstanın mədəni əsərlərinin relyef şəkillərinin parçaları ilə genişlənir.
Suxumi şəhəri və ikonostasiyanın rölyef parçaları Gülripş rayonunun Tsebelda kəndində tapılıb.
2016-cı ildə tədavülə buraxılan larilər
Şəkli Dəyəri Ölçüləri
(mm)
Əsas rəng Təsviri
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
Georgian new 5 lari avers.png Georgian new 5 lari revers.png
5
122×62
Qəhvəyi
Gürcüstanlı akademik İvane Cavaxişvili'nin portreti və Tbilisi Dövlət Universiteti
Niko Pirosmaninin əsəri
20 lari. Georgia, 2016 a.png 20 lari. Georgia, 2016 b.jpg
20
132×66
Qırmızı
İlya Çavçavadzenin ictimai xadim portreti, onun tərəfindən və onun şəxsi əşyaları tərəfindən təsis edilmiş "İlya Çavçavadze 1837-1907", "Sakartvelos Moambe" və "İveria"
XVIII əsrdə Tiflisin xəritəsi (Vaxushti Bagrationi tərəfindən hazırlanmış) və Tiflisin bir panoraması - Tərtərin qurucusu Vaxtanq Qorqasalı heykəli - köhnə Narikala
50 lari. Georgia, 2016 a.png 50 lari. Georgia, 2016 b.jpg
50
137×68
Yaşıl
Kraliça Tamaraın portreti Gürcüstanda yazılı şəkildə yazılmışdır "თამარ მეფე XII ს, 12-13-cü əsrdə" Vardzia "mağarasında monastır kompleksi və 13-cü əsrin Pitareti Virgin Mari Manastırı
12-ci əsrin Gürcüstanın miniatür əlyazmasından "Oxatan" ın astroloji işarəsi və sağ üstdə Gürcüstan gerbi
100 lari. Georgia, 2016 a.png 100 lari. Georgia, 2016 b.jpg
100
142×70
Bənövşəyi
Böyük Gürcüstan şairi Şota Rustaveli'nin Gürcüstan dilində yazdığı "შოთა რუსთაველი XII ს." Adlı portreti, "Pələng dərisi" adlı şeirindən olan "Şövqlər" adlı əsərin orijinal izlərinin səhifələrindən biri və orijinal əlyazma və 7-ci əsrin biblical süjetinin "Daniel şirin içində" adlı əsərindən möhtəşəm əlyazma və Martvili Məryəm Xəyalının Katedrali
Zaçaria Paliaşvili Milli Akademik Opera, Balet Teatrı, Gürcüstanın himninin hesabında olan fragment və Gürcüstanın gerbi

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]