Gürcüstan rusları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gürcüstan rusları
gürcüstanın inzibati ərazi vahidləıri üzrə rus mili azlığının payı:
     > 5 %;      3-5 %;      2-3 %;      1-2 %;      0,5-1 %;      < 0,5 %
Ümumi sayı
26 453 (2014)[1]
Dili

Rus dili, Gürcü dili

Gürcüstan rusları — respublikanın tarixi etnik icmalarından biridir.

Gürcüstanın 2014-cü il siyahıya alınmasına görə respublikanın üçüncü böyük etnik azlığıdır. Çağdaş Rusiyadan kənarda MDB ölkələrindəki rus diasporlarından biridir. İqtisadi tənəzzül və etnik təmizlənmə 1990-cı illərin əvvəllərində rusların Gürcüstandan kütləvi şəkildə mühacirətinə səbəb olmuşdur. Bu öz növbəsində, ölkənin rus əhalisinin əhəmiyyətli dərəcədə qocalmasına və demoqrafik göstəricilərinin pisləşməsinə səbəb olur. Baxmayaraq ki, 2000-ci ildən sonra bir qədər sabitləşmə müşahidə olunmuşdur. Rusların ümumi əhali üzrə payı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb: 1960-cı illərin əvvəllərindəki 10,1% -dən 2014-cü ildə 0,7% -ə enmişdir.

Yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çağdaş Gürcüstanın rus əhalisi tarixən şəhərlərdə, ilk növbədə Tiflisdə cəmləşmişdir. Baxmayaraq ki respublikada rus Molokan və Duxobor kəndləri var idi. Ruslar ən çox (bütün rusların demək olar ki, 1/2 hissəsi) ölkənin paytaxtı, Tiflis şəhərində yaşayır. Burada 1989-cu il siyahıyaalınmasına görə 1,7 milyon insandan ruslar əhalinin 10,0% -ni (124,825 min nəfər) təşkil edirdi. 2002-ci il siyahıyaalmasına görə isə əhalinin təxminən 3% (32,6 min nəfər) ruslardır. Rusların bir hissəsi Batumi (% 5,2) Poti (% 4,0) və Rustavi (% 3,1) şəhərlərində yaşayır. Əvvəllər rusların yaşadığı kənd yerlərində praktik olaraq heç bir rus qalmayıb (rus milli azlığını 1% -dən az). Respublikanın rus əhalisi ənənəvi olaraq pravoslavlığı qəbul edir, baxmayaraq ki ateistlərin sayı da az deyil.

Gürcüstanda rus əhalisinin say dinamikası
1926[2] 1939[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2014[9]
96 085 308 684 407 886 396 694 371 608 341 172 67 671 26 453

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

1841-1845-ci illərdə inzibati sərəncamla Duxoborlar Axalkalakinin cənubuna yerləşdirilirlər[10]. 19-cu əsrin sonları - 20-ci əsrin əvvəllərində nəşr olunan Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətinə görə, Tiflis əhalisinin 4.4% -i və Kutaisi əyalətinin 0.53 % -ni ruslar təşkil edirdi. Tiflis qəzasında ruslar əhalinin 8.4 %-ni təşkil edirdi. Rus yaşayış yerlərinin əksəriyyəti təqaüdçü əsgərlərin gətirilməsi ilə meydana gəlirdi. Bundan əlavə 1886-cı ildə Qori qəzasında iki rus-osetin kəndi var idi. 1897-ci il əhalinin siyahıya alınmasına görə ruslar Tiflis əhalisinin 24,8% -ni təşkil edirdi[11].

Dil[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gürcüstan rusları əsaə rus dilində danışırlar. Rus dilindən başqa gürcü dilidə istifadə edilir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Национальный состав по краям Грузии (Total population by regions and ethnicity)
  2. "Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам республик СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  3. "Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения по республикам СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  4. "Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по республикам СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  5. "Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения по республикам СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  6. "Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по республикам СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  7. "Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР". «Демоскоп». İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  8. Этнический состав Грузии по переписи 2002 года  (ing.)
  9. Национальный состав по краям Грузии (Total population by regions and ethnicity)
  10. Институт этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая. "Кавказский этнографический сборник". www.history.az. 2011-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-20. (#parameter_ignored_suggest)
  11. "Тифлис". Брокгауз-Ефрон. 2012-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-04-09. (#parameter_ignored_suggest)