Gənc peyğəmbər (Donatello)

Gənc peyğəmbər
it. Profetino
Rəssam	Donatello
Tarixi	1407
Ölçüləri	127 sm × 46 sm
Materialı	mərmər
Saxlanıldığı yer	Opera-del-Duomo, Florensiya
Saytı	duomo.firenze.it/en/disc…
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Gənc peyğəmbər (it. Profetino) — Donatello tərəfindən 1407-ci ildə yaradılmış heykəldir. Əsər ağ mərmərdən hazırlanmışdır və hündürlüyü 128 sm təşkil edir.

Tarixi

Əsər Florensiya kafedralının "Porta della Mandorla" portalından götürülmüşdür və bu gün əsasən Nanni di Bankoya aid edilən digər bir “Profetino” ilə cütlük təşkil edir.

Bu iki əsərin Opera-del-Duomo tərəfindən Donatello adına 1406 və 1408-ci illərə aid ödəniş sənədlərində qeyd olunan heykəllərlə eyni olub-olmaması tam aydın deyil. Həmin qəbzlərdə iki peyğəmbər fiqurundan bəhs olunur, lakin onların ölçüsü bir “braccio” və üçdə biri (təxminən 80 sm-dən 1 metrə qədər) kimi göstərilmişdir.

Tədqiqatçı Covanni Poggi bu sənədlərin daha iri ölçülü heykəllərə aid ola biləcəyini ehtimal etmişdir. Bu əsərlər son qotik üslub xüsusiyyətləri daşıyır və gənc Donatellonun erkən, artıq təsdiqlənmiş əsərlərindən xeyli fərqlənir; onlar Emilio de Fabris tərəfindən aparılmış yenidənqurma zamanı portala yerləşdirilmişdir.

Bundan əlavə, həmin kontekstdə Donatelloya iki heykəl üçün ödəniş edildiyi məlumdur. Lakin üslub baxımından bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən bu iki əsərin atributsiyası gənc heykəltəraşın hələ öz fərdi üslubunu axtardığını göstərən qeyri-müəyyənlikləri ortaya qoyur.

Bu gün sol tərəfdə yerləşən peyğəmbər fiquru digər erkən əsərlərlə — məsələn, mərmər David və bürünc David — müqayisələrə əsasən hələ də Donatelloya aid edilir. Lakin bu fiqur peyğəmbərə xas atributlara malik deyil (məsələn, üzərində peyğəmbərlik mətnləri olan kartuş daşımır); əksinə, onun poza və duruşu mələkləri xatırladır. Bu səbəbdən onun ilkin olaraq "Müjdə" kompozisiyası qrupunun tərkib hissəsi olduğu ehtimal edilir.

Bəzi tədqiqatçılar, daha az əsaslara söykənərək, bu əsəri Bernardo Çuffanyiyə aid etmişlər.

Digər heykəlin böyük ehtimalla Nanni di Bankoya məxsus olması isə sənədlərlə ziddiyyət təşkil etmir. Belə ki, həmin dövrdə o, Donatello ilə əməkdaşlıq edir və "Porta della Mandorla" portalının bəzədilməsi üzərində işləyirdi. Sənədlər aşağı registrdə yerləşən “Profetino” fiqurlarının Donatelloya aid olduğunu göstərir; bu fiqurlar Siena mərmərindən hazırlanmış iki blok üzərində yonulmuş və 1408-ci ildə yerinə yerləşdirilmişdir.

Ədəbiyyat

• AA.VV., Il museo dell'Opera del Duomo a Firenze, Mandragora, Firenze 2000. ISBN 88-85957-58-7
• Rolf C. Wirtz, Donatello, Könemann, Colonia 1998. ISBN 3-8290-4546-8
• Francesca Salvemini, Guida alla pre-catalogazione dei beni artistici, Roma, DEI, 1989