Gəngiz şoranı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Gəngiz şoranı
Salsola nodulosa
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Kariofillid
Sıra:Qərənfilçiçəklilər
Fəsilə:Pəncərkimilər
Cins:Şoran
Növ: Gəngiz şoranı
Elmi adı
Salsola nodulosa (Moq.) Iljin
Commons-logo.svg
Şəklin VikiAnbarda
axtarışı
IPNI  ???

Gəngiz şoranı (lat. Salsola nodulosa) — pəncərkimilər fəsiləsinin şoran cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Qafqazda təbii halda bitir.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Geniş şaxələnmiş, xırda kolcuqdur, boyu 15-20 (30) sm, diametri 15-25 sm, dib hissəsi odunlaşmışdır. Cavan zoğları qısa, bizvari, üçtillidir, uzunluğu 4-5 mm-dir. Çiçəkləri sünbülvari çiçək qrupunda yerləşir. Sentyabr ayında çiçəkləyir. Meyvələrin qanadları böyrəkşəkilli və ya enli tərs yumurtavaridir. Narıncı və ya sarı-şabalıdı rənglidir, sonradan solğunlaşır. Vegetasiya əsasən, mart-aprel aylarında başlayır, avqust ayına qədər davam edir. Oktyabr ayında meyvələri yetişir. Toxumla çoxalır, ancaq cücərmə qabiliyyətini tez itirir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Duza, quraqlıqlaşmış və şorakətləşmiş quru torpaqlarda bitir. Efemerlərin inkişafı və həmçinin torpaüstü mamır və şibyələr substratın duzluluq dərəcəsindən və ilin mövsümi iqlim şəraitindən asılı olaraq böyük dəyişikliklərə məruz qalır.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər, Kür-Araz ovalıqlarında, Abşeron, Qobustan, Naxçıvan düzənliklərində, arandan aşağı dağ qurşağına qədər təpələrin quru şorlaşmış yamaclarında və hündür quru düzənliklərdə cəngəlliklər əmələ gətirir. Abşeronda dənizkənarı ərazilərdə təbii halda bitir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Qış otlaqları üçün yararlıdır. Payız və qışda xırdabuynuzlu mal-qara, atlar və dəvələr gəngizi çox həvəslə yeyir. Bir kolun yaşıl yem kütləsi 50-120 q-dır. Gəngizin tərkibində (mütləq quru maddəyə görə) 8,84 soda və 2,56% potaş vardır. Payızda meyvəvermə dövründə dekorativ görünür. Eroziyaya uğramış, quru şorlaşmış yamacların bərkidilməsində istifadəsi məqsədyönlüdür.

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]