Gegam silsiləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gegam
erm. Գեղամա լեռնաշղթա
Geghama Mountains.jpg
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü 3597 m
Uzunluğu 70 km
Eni 48 km
Hündür nöqtəsi Ajdaak vulkanı
Yerləşməsi
40°12′ şm. e. 44°57′ ş. u.
Ölkə  Ermənistan
Gegam xəritədə
Gegam
Gegam
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Gegam silsiləsi[1] (erm. Գեղամա լեռնաշղթա, əvvəllər Əhməngən[2][3]) — Ermənistanın mərkəzində yerləşən su ayrcı funksiyasını yerinə yetirən dağ silsiləsi. Silsilə şərqdən Göyçə, ArazZəngiçay hövzələrini, cənub-qərbdən Azat və Vedi hövzələrini, cənubdan isə Arpaçay hövzəsini ayırır.

Gegam dağ silsiləsinin orta hündürlüyü təqribən 2500 m-dir. Silsilə vulkanik mənşəlidir və çoxlu sayda sönmüş vulkanları özündə birləşdirir. Silsilənin uzunluğu 70 km, eni 48 km-dir.

Gegama silsiləsinin adı ermənilərin əfsanəvi əcdadı Haykın nəvəsi Qegamın adı ilə bağlıdır.

Ümumi məlumat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Su hövzəsinin ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 3597 m yüksəklikdə olan, silsilənin şimal hissəsində yerləşən Qızıldağ vulkanıdır. İl boyu qar suyu ilə qidalanan Ajdaak vulkanının kraterində Akna göl əmələ gəlib. Qızıldağ vulkanının yaxınlığında başqa bir vulkan gölü var — Thar gölü. İkinci ən yüksək dağ dəniz səviyyəsindən 3560 metr yüksəklikdə olan Spitakasardır. Karter gölü Akna Gegam silsiləsində xüsusi maraq doğurur. Göl KotaykQuqark rayonlarının sərhəddində yerləşir. Silsilədən Gərniçay, Vediçay (Araz hövzəsi), Kəvərçay, Ayrıca, Bəxtəkçay, Şoxvak, Dəlikdaş, Göl (Göyçə gölü hövzəsi) çayları başlayır.

Qayaüstü rəsmlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gegam silsiləsində çoxlu sayda qayaüstü rəsmlər tapılıb. Rəsmlərin əksəriyyətində insanları ov və döyüş, torpağın becərilməsi, yarışlar və rəqslər səhnələrində, eləcə də mifoloji varlıqlar — vizapalar (əjdahalar) təsvir edilmişdir. Bəzi mağara rəsmlərində analara, əcdadlara, qəhrəmanlara, ruhlara, məhsuldarlığa və zamana sitayiş əks olunur. Coğrafi elementlər də təsvir edilmişdir: çaylar, göllər, bulaqlar, həmçinin astronomik cisimlər və hadisələr: Günəş, Ay, ulduz bürcləri, alov topları, kometlər və ildırım.

Silsilə ərazisində Xosrov meşəsi var.Tarixi mənbələrə əsasən "Xosrov meşəsi"nin adı IV əsrdə yaşamış II Xosrovun adı ilə bağlıdır. Ehtimal olunur ki, Xosrov bu ərazidə çoxlu miqdarda ağac əkərək ərazini meşə sahəsinə çevirmişdir. Qoruq ərazisində bir çox tarixi və təbii abidələr mövcuddur. Ərazidə mağaralar, şəlalələr, qədim və orta əsrə aid monastırlar, kilsələr var[4]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Лист карты K-38-XXXIII. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
  2. "Хр. Ахманганъ на карте 1903 года". 2014-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.
  3. Зиарат // Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — 1-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1926–1947. — С. }.
  4. "Хосровский Государственный заповедник". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.