Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komissiya

Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komissiya INHIGEO
Yaranma tarixi	1967
inhigeo.org
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komissiya (qısaldılması: INHIGEO; ing. International Commission on the History of Geological Sciences) — Geologiya və yer haqqında elmlərin tarixi sahəsində tədqiqat aparan dünyanın 300-dən çox tanınmış alim və tədqiqatçısını özündə birləşdirən beynəlxalq qeyri-hökumət elmi təşkilatıdır. Komissiya struktur baxımından həm Beynəlxalq Geologiya Elmləri İttifaqının (IUGS), həm də Beynəlxalq Elm Şurası nəzdində fəaliyyət göstərən Beynəlxalq Elm Tarixi və Fəlsəfəsi İttifaqının (IUHPST) tamhüquqlu üzvüdür.

Tarixi

INHIGEO Prezidenti B. Kuper təşkilatın tarixi haqqında məruzə edir, 2017-ci il

Beynəlxalq komitənin prototipi rolunu SSRİ-də fəaliyyət göstərən Geoloji Biliklərin Tarixi və Geoloji Öyrənilmə üzrə Komissiya — SSRİ-nin Geoloji Öyrənilməsi Komissiyası (KOQİ) oynamışdır. Bu komissiya 1961–1992-ci illərdə 1800-cü ildən başlayaraq bütün SSRİ ərazisini əhatə edən 52 cildlik (1050 kitabdan ibarət) "SSRİ-nin Geoloji Öyrənilməsi" fundamental elmi əsərini nəşr etmişdir.

KOQİ-nin təşkilati strukturu, iş təcrübəsi və geniş elmi əlaqələri 1960-cı illərin əvvəllərində geologiya tarixi üzrə beynəlxalq təşkilatın yaradılması planlarının əsasını qoymuşdu. Bu prosesdə əsas rolu V. V. Tixomirov oynamışdır. Bu təşəbbüs Aleksandr Vinoqradov və İ. İ. Qorski başda olmaqla SSRİ Geoloqlarının Milli Komitəsi tərəfindən tam dəstəklənmişdi.

Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komitə

14–22 dekabr 1964-cü ildə Yeni Dehlidə keçirilən Beynəlxalq Geologiya Konqresinin 22-ci sessiyasında Sovet nümayəndə heyətinin təklifi ilə Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komitənin yaradılması layihəsi qəbul edilmişdi. SSRİ Geoloqlarının Milli Komitəsinə məsləhətləşmə görüşünü təşkil etmək səlahiyyəti verilmiş və bu prosesdə KOQİ aktiv iştirak etmişdi.

İyirmi ikinci sessiya (1964, Yeni Dehli, Hindistan) mantiya problemləri, okean çökəkliklərinin (əsasən Hind okeanının) geologiyası, qlobal miqyasda tektonika və metallogeniya haqqında məruzələri dinləmişdi. Sovet nümayəndə heyətinin təklifi ilə BGK nəzdində Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Daimi Komitənin (INHIGEO) yaradılmasına qərar verilmişdi.

1967-ci ildə İrəvanda (Ermənistan SSR) Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komitənin (INHIGEO) Təsis Yığıncağı və Ermənistanda dağ-mədən və geoloji biliklərin ən qədim inkişaf mərhələsi probleminə həsr olunmuş simpozium keçirilmişdi. 8 iyun 1967-ci ildə İrəvanda müxtəlif ölkələrdən olan Təsis Yığıncağının ilk üzvləri (INHIGEO-nun qurucuları) seçilmişdi:

• — V. P. van Lekveyk
• — V. A. Eyls
• — Martin Quntau
• — N. Spyeldnes
• — J. M. Askona
• — Reyer Hoykaas
• — J. B. Voterhaus
• — S. Çarnetski
• — İvan Qorski
• — Q. E. Mürrey
• — Andre Kayö
• — R. Martens
• — K. Zapletal
• — G. Regnel
• — T. Vatanabe.

1968-ci ildə Beynəlxalq Geologiya Konqresinin Praqada keçirilən 23-cü sessiyasında Təsis Yığıncağının INHIGEO-nun Beynəlxalq Geologiya Elmləri İttifaqı (IUGS) və Beynəlxalq Elm Tarixi və Fəlsəfəsi İttifaqının (IUHPS) hikaylsi altında yaradılması barədə qərarı rəsmən təsdiqlənmişdi.

Geologiya Elmlərinin Tarixi üzrə Beynəlxalq Komissiya

1980-ci ildə "komitə" statusu dəyişdirilərək Beynəlxalq Geologiya Elmləri İttifaqının birbaşa tərkibinə daxil olan rəsmi "komissiya"ya çevrilmişdi.

INHIGEO-nun strukturu seçilmiş həqiqi üzvlərdən və assosiasiyalaşmış üzvlərdən (keçmiş müxbir üzvlər) ibarətdir.

• 2016-cı ildə komissiyaya 57 ölkədən 289 alim və 10 assosiasiyalaşmış təşkilat daxil idi.
• 2017-ci ilin dekabr ayında INHIGEO-nun 20 fəxri baş üzvü (Honorary Senior members) və 295 həqiqi üzvü var idi.
• 2018-ci ilin dekabr ayında isə fəxri üzvlərin sayı 20, həqiqi üzvlərin sayı isə 301 nəfərə çatmışdı.

Rəhbərlik

INHIGEO-nun rəhbərliyinə rəyasət heyəti: Prezident, dünyanın iri regionları üzrə vitse-prezidentlər və Baş katib daxildir.

Komitə və komissiyanın rəhbər şəxsləri (seçildikləri ilə görə):

Prezidentlər:

1. 1967 — Vladimir Tixomirov
2. 1976 — Reyer Hoykaas
3. 1984 — Qordon Kreyq
4. 1989 — Martin Quntau
5. 1992 — D. Branaqan
6. 1996 — Hyu Torrens
7. 2000 — Manuel Pinto
8. 2004 — Filip Take
9. 2008 — Silviya Figeira
10. 2012 — Kennet Teylor
11. 2016 — Barri Kuper
12. 2020 — Etsio Vakkari.

Baş katiblər:

1. 1969 — Kazimir Maslyankeviç
2. 1976 — Martin Quntau
3. 1984 — Endre Dudiç
4. 1989 — Ursula Marvin
5. 1996 — Devid Oldroyd
6. 2004 — Kennard Bork
7. 2008 — Barri Kuper
8. 2016 — Marianna Klemun
9. 2020 — Martina Kölbl-Ebert.

INHIGEO-nun rəhbər heyəti (2020-ci ildən etibarən):

• Prezident — Etsio Vakkari
• Baş katib — Martina Kölbl-Ebert
• Keçmiş prezident — Barri Kuper
• Avropa üzrə vitse-prezident — Marianna Klemun
• Asiya üzrə vitse-prezident — Tosihiro Yamada
• Avstraliya və Okeaniya üzrə vitse-prezident — Kerol Bekon
• Afrika üzrə vitse-prezident — Şarad Master
• Latın Amerikası üzrə vitse-prezident — Mariya Marqaret Lopes
• Şimali Amerika üzrə vitse-prezident — Stiv Rouland
• Redaktor — Con Dimer
• Veb-master — Yohannes Mattes
• "Episodes" jurnalının koordinatoru — Karen S. Kuk

Təşkilatın fəaliyyəti

Geoloji ekskursiya. INHIGEO-nun 44-cü Simpoziumu (İtaliya, 2019-cu il)

INHIGEO dünyanın müxtəlif ölkələrində geoloji biliklərin tarixinə dair tədqiqatların bütün formalarının inkişafına yaxından kömək edir. Komissiyanın qarşıya qoyduğu ən mühüm ilkin məqsədlərdən biri "Geologiya Elmlərinin Ümumi Tarixi" adlı kollektiv fundamental elmi əsərin ərsəyə gətirilməsi olmuşdur.

Təşkilat müxtəlif ölkələrdə geologiya elmlərinin tarixi üzrə aparılan tədqiqatları əlaqələndirir, həmçinin yer elmlərinə qonşu və yaxın olan digər elm sahələrinin tarixi təşkilatları, geologiya tarixçilərinin milli ittifaqları və fərdi tədqiqat qrupları ilə sıx əlaqələr saxlayır.

Komissiyanın müasir vəzifələrinə aşağıdakılar daxildir:

• Müxtəlif ölkələrdə Geologiya fənlərinin və yer elmləri tsiklinin tarixinin öyrənilməsinə dair elmi tədqiqatların aktivləşdirilməsi;
• Yer elmlərinin tarixi ilə məşğul olan regional, milli və beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi;
• Üzvlərin fəaliyyəti haqqında hesabatları və geologiya tarixinə dair ən son yenilikləri özündə əks etdirən illik informasiya bülleteninin mütəmadi nəşri (1967-ci ildən bəri: INHIGEO Newsletter / Annual Record);
• Geologiya tarixi üzrə beynəlxalq simpoziumların və elmi konfransların təşkili;
• Müxtəlif nüfuzlu nəşriyyatlarla və elmi jurnallarla, o cümlədən beynəlxalq yer elmləri jurnalı olan "Episodes" ilə müştərək layihələrin həyata keçirilməsi.

Hər il komissiyanın fəaliyyətini işıqlandıran rəsmi "INHIGEO Annual Record" hesabatlar məcmusu işıq üzü görür. Bu elmi məcmuda komissiyanın ümumi fəaliyyəti ilə yanaşı, ölkələr üzrə illik milli hesabatlar, yeni nəşr olunmuş kitabların icmalları, tanınmış alimlərlə müsahibələr, nekroloqlar, xatirələr, geniş biblioqrafik göstəricilər və ayrıca orijinal tarixi-elmi məqalələr dərc olunur.

Simpoziumlar

INHIGEO-nun beynəlxalq simpoziumlarının siyahısı:

№	İl	Tarixlər	Məkan	Məruzələrin əsas mövzuları	Birlikdə keçirilib	Məruzələr
	1964	17–22 dekabr	Nyu-Dehli	INHIGEO-nun yaradılması haqqında təklif	22-ci sessiya BDK
1	1967	6–8 iyun	SSRİ İrəvan	INHIGEO-nun Təsis Yığıncağı.	Ermənistanda dağ-mədən və geologiya biliklərinin ən qədim inkişaf mərhələsi probleminə dair simpozium	150
2	1968		Praqa		23-cü sessiya BDK
3	1970	sentyabr	Frayberq Dağ-Mədən Akademiyası
4	1972		Monreal		24-cü sessiya BDK
5	1974		Madrid
6	1975		London		Çarlz Layell Simpoziumu
7	1976		Sidney		25-ci sessiya BDK
8	1978	12–24 sentyabr	Münster, Bonn			43 (14 ölkə)
9	1980		Paris		26-cı sessiya BDK
10	1982	16–22 avqust	Budapeşt	Geoloji kartoqrafiyanın tarixi		47 (60 nəşr)
11	1984		SSRİ Moskva		27-ci sessiya BDK
12	1985	aprel	Edinburq	Avropa ölkələrinin geoloji xidmətlərinin tarixi	Edinburqda Avropa Geologiya Cəmiyyətlərinin 4-cü yığıncağı ilə bərabər
13	1987		Piza və Padova
14	1989		ABŞ Vaşinqton		28-ci sessiya BDK
15	1990		Pekin
16	1991		Drezden
17	1992		Kioto		29-cu sessiya BDK
18	1993		San-Paulu və d.
19	1994	4–8 iyun	Sidney
20	1995		Neapol və d.
21	1996		Pekin	Çində Yer elmlərinin inkişafı	30-cu sessiya BDK
22	1997		Lyej	Geologiya və dağ-mədən işi. Köhnə və yeni dünyalar; geologiya elmlərinin tarixinə dair yazılmamış mənbələr.
23	1998		Növşatel	Alpların tektonikası.
24	1999		Frayberq Dağ-Mədən Akademiyası	A. Q. Verner və onun dövrü.
25	2000	6–17 avqust	Rio-de-Janeyro	XX əsrdə geologiya.	31-ci sessiya BDK
26	2001	24 iyun — 1 iyul	Lissabon	Geoloji resurslar və tarix		47
27	2002		Paris	D'Orbini və biostratiqrafiya
28	2003		Dublin	Geoloji səyyahlar
29	2004	20–28 avqust	Florensiya	Geologiyada təşkilatlar, muzeylər və elmi cəmiyyətlər	32-ci sessiya BDK
30	2005		Praqa	Geofizikanın tarixi
31	2006		Vilnüs	Geomorfologiyanın tarixi və dördüncü dövr geologiyası
32	2007	20–28 avqust	Ayhxştett	Geologiya və din arasındakı tarixi münasibətlər		65
33	2008		Oslo	Polyar region / Mif və geologiya	33-cü sessiya BDK
34	2009		Kalqari	Fosil qalıqları və yanacaq
35	2010	1–14 iyul	Madrid	Mineral resursların tədqiqi tarixi		43
36	2011	2–5 avqust	Toyohaşi	Vizual görüntülər və geoloji anlayışlar		24
37	2012	7 avqust	Brisben	Geoloqların bioqrafiyaları; Tropiklərdə geologiya; Resursların axtarışı; Materiklərin dreyfi.	34-cü sessiya BDK
38	2013	22–28 iyul	Mançester	Geologiya incəsənətdə və ədəbiyyatda; Geoloqlar sahə tədqiqatlarında.
39	2014	6–10 iyun	ABŞ Asilomar	Yer elmləri tarixinin aparılması: nə, niyə və necə?
40	2015	24–27 iyun	Pekin	Geologiya və iqtisadiyyatın, eləcə də cəmiyyətin inkişafı		120
41	2016	27 avqust — 4 sentyabr	Keyptaun	Geologiya tarixinə ümumi töhfələr; Qondvananın tarixi tədqiqatları; Afrikada geologiya tarixi; Resursların inkişafı tarixi; Erkən insan və geologiyanın ilkin dərki.	35-ci sessiya BDK
42	2017	12–18 sentyabr	İrəvan	INHIGEO-nun 50 illik yubileyi (1967–2017)		67
43	2018	12–22 noyabr	Mexiko	Vulkanologiyanın tarixi; Humboldtun Yer elmlərinə təsiri; Amerikanın Verner neptunistləri; Dağ-mədən işi və neft tədqiqatlarının tarixi; Alimlərin geologiya tarixinə töhfələri.
44	2019	2–12 sentyabr	Vareze, Komo	Dağlıq rayonlarda Yer elmlərinin tarixi; Geologiya elmlərində elmi əlaqələrin tarixi; Alimlərin geologiya tarixinə töhfələri.		56
45	2020	köçürülüb, ləğv edilib	Nyu-Dehli	INHIGEO sessiyası ləğv edilib (Hindistanda geologiyanın tarixi nailiyyətləri; Yer elmlərində dərsliklər və rəhbərliklər; Yer elmlərində bilik mübadiləsi.)	36-cı sessiya BDK	LƏĞV EDİLİB
46	2021	19–22 iyul	Krakov	Geoloji kəşfiyyatın və geoloji cəmiyyətlərin tarixi; Geoloji kartoqrafiyanın tarixi və inkişafı; Faydalı qazıntıların çıxarılması və dağ-mədən işinin tarixi.	Qiyabi (Onlayn)
47	2022	16–20 sentyabr	Lez-Ezi-de-Tayak-Sirey
48	2023	31 iyul — 4 avqust	Krakov	Geoloji xəritəçəkmə tarixi, dağ-mədən işi və köhnə mədənlərin geoloji və mədən irsi obyektləri kimi tarixi və onların müasir istifadəsi, geoloji tədqiqatların və onların yaradıcılarının tarixi, tanınmış geoloqların bioqrafiyaları.
49	2024	25–30 avqust	Pusan	https://www.igc2024korea.org	37-ci sessiya BDK
50	2025	29 iyun — 5 iyul	Danidin	https://www.ichst2025.org/
51	2026	2–15 sentyabr	Viktoriya-Folls	https://inhigeo.org/51th-symposium/
52	2027		müəyyənləşdirilir
53	2028		Kalqari		38-ci Sessiya BDK

Assosiasiyalaşmış təşkilatlar

İlkin geoloji elmlər tarixi üzrə müxtəlif ölkələrdən olan, İNHIGEO ilə affilləşmiş, assosiasiyalaşmış və əlaqəli təşkilatlar (2018):

• — Yer Elmləri Tarixi Cəmiyyəti (HESS)
• — Argentina Geologiya Tarixi Komissiyası
• — Yer Elmləri Tarixi Qrupu, Avstraliya Geologiya Cəmiyyəti (ESHG)
• — Avstriya Yer Elmləri Tarixi İşçi Qrupu (AWGHES)
• — Geologiya Tarixi Komitəsi, Çin Geologiya Cəmiyyəti
• — Fransa Geologiya Tarixi Komitəsi (COFRHIGEO)
• — Yer Elmləri Tarixi Bölməsi (İtaliya Geologiya Cəmiyyəti)
• — Yaponiya Yer Elmləri Tarixi Assosiasiyası (JAHIGEO)
• — Geologiya Elmləri Tarixi Bölməsi (Polşa Geologiya Cəmiyyəti); Polşa Geologiya İnstitutu
• — Geologiya Tarixi Bölməsi, Serbiya Geologiya Cəmiyyəti (SGD)
• — Geologiya Tarixi Qrupu (HOGG), London Geologiya Cəmiyyəti
• — Venesuela Yer Elmləri Tarixi Cəmiyyəti
• — Rusiya İNHIGEO Qrupu (INHIGEO-RU)

Mükafatlar

Əsas məqalə: V. V. Tixomirov adına Geologiya Tarixi Medalı

2012-ci ildə "V. V. Tixomirov adına Geologiya Tarixi Medalı" (ing. Vladimir V. Tikhomirov Medal for History of Geology, Vladimir Tixomirovun şərəfinə adlandırılmışdır) təsis edilmişdir — medal geologiya tarixi üzrə mühüm elmi işlərə görə Beynəlxalq Geologiya Elmləri İttifaqı tərəfindən təqdim olunur. Bu medalla təltif edilənlər:

1. 2012 — Hyu S. Torrens, .
2. 2016 — Martin Redvik, .
3. 2020 — Devid Braneqan, .
4. 2024 — Kennet Teylor,
5. 2028 — Kalqari şəhərində keçiriləcək BGK-da müəyyənləşəcəkdir.

Tanınmış üzvləri

SSRİ və Rusiyadan olan tanınmış İNHIGEO üzvləri və təşkilata daxil olduqları il:

• İrina Batyuşkova
• Yuri Voytexovski (2014)
• Leonid Qoldenberq (1984)
• Demyan Qordeyev (1968)
• İvan Qorski (1968)
• Aleksey İevlev (2014)
• Lora Lordkipanidze
• Eduard Malxasyan (1968)
• Şəfayət Mehdiyev (1990)
• Yevgeni Milanovski (1980)
• Yelena Minina (2008)
• Sergey Nauqolnıx (2017)
• İqor Peçönkin (2015)
• Aleksandr Povarennıx (1972)
• Yekaterina Radkeviç (1968)
• İqor Rezanov (1984)
• Sergey Romanovski (1984)
• Anatoli Ryabuxin (1996)
• Vladimir Tixomirov (1968)
• Aleksandr Xabakov (1968)
• Viktor Xain (1984)
• Andrey Lapo (2002)
• Georgi Xomizuri (2002)
• İlarion Şafranovski (1972)
• Nikolay Yuşkin (1996)
• Fidan Yanşina (2000)

Digər ölkələrdən:

• — Martin Quntau
• — Reyer Xoykaas
• — Alqimantas Qriqialis
• — K. Maslankeviç
• — Filipp Take

Ədəbiyyat siyahısı

Xronoloji ardıcıllıqla INIGEO haqqında ədəbiyyat:

• Учредительное собрание Международной комиссии по истории геологических наук и Симпозиум по проблеме древнейшего этапа развития горно-геологических знаний в Армении: Тез. докладов. Ереван: Изд-во АН Арм. ССР, 1967. Тезисы докладов / Под ред. Э. Г. Малхасяна, А. И. Равикович, Т. А. Софиано. Ереван: Изд-во АН АрмССР, 1967. 73 с. (на русск. и англ. яз.).
• Путеводитель экскурсии международного симпозиума по истории геологии / Сост. Б. Н. Ареклян, Э. Г. Малхасян, К. А. Мкртчян, К. Н. Паффенгольц. Ереван: Изд-во АН АрмССР, 1967. 98 с.
• История геологии: Учредительное собрание ИНИГЕО: [Ереван. 6–8 июня 1967 г.]: Доклады. Ереван: Изд-во АН Арм. ССР, 1970. 363 с.
• Лукашев К. И. История геологических наук в Белорусской ССР: Белорусская секция советского подкомитета ИНИГЕО. Минск: Наука и техника, 1978 . 272 с.
• Саядян Ю. В. VIII Международный симпозиум интернационального комитета истории геологических наук (ИНИГЕО) // Известия АН Армянской ССР. Науки о Земле. 1979. № 1. С. 81–87.
• Соловьев Ю. Я. Международная организация историков геологии // Известия АН СССР. Серия геологическая. 1984. № 2. С. 136–140.
• Тихомиров В. В. Симпозиум Международной комиссии по истории геологических наук // Вестник АН СССР. 1986. № 1. С. 94–96.
• Алтухова С. Гордость нации в INHIGEO: Человек и его дело // Кировский рабочий. № 35. 28 августа 2014.
• Celebrating 50 Years of INHIGEO / Editors W. Mayer, R. M. Clary, L. F. Azuela, N. S. Mots, S. Wolkowicz. London: GSL, 2017. 456 p. (GSL Special Publication; 442).
• Program and guidebook. INHIGEO, 2017. Armenia.
• Малахова И. Г., Федонкин М. А. 50 лет Международной Комиссии по истории геологических наук: 1967–2017 // Вестник РАН. 2018. № 6. С. 562–565.

Xarici keçidlər

• İllik hesabatlar rəsmi INHIGEO veb saytında
• ИНИГЕО
• rəsmi INHIGEO Rusiya qrupu
• History of Geology on the International Scene — University of New Hampshire
• The founding of INHIGEO: documents and letters, with comments, 2017.
• 1967-ci ildə Ermənistanda keçirilmiş İNHIGEO haqqında səs yazısı və film — geologiya tarixçilərini salamlama (erməni dilində audio və mətnin rus dilinə tərcüməsi) və digər təqdimatlar.
• Global Civil Society Database

INHIGEO-nun simpoziumlarının saytları: Fransa (2022), Polşa (2021); İtaliya (2019), Ermənistan (2017), Çin (2015), ABŞ (2014).

Sosial şəbəkələrdə	Facebook · Telegram
Normativ yoxlama BNF: 12418122v · GND: 504027-9, 511738-0 · ISNI: 0000000121792578, 0000000122944385 · LCCN: n79111433, n92004854 · NLA: 35755087 · PTBNP: 1171702 · SUDOC: 033301174 · VIAF: 146473350, 147234665 · WorldCat VIAF: 146473350, 147234665