Geomorfoloji zonallıq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

 

Geomorfoloji zonallıq
Elm Geologiya

 Geomorfoloji zonallıq - yer səthində istiliyin eninə zonallıq üzrə paylanması yaxud şaquli morfoloji  zonallıq, dağların yüksəklik qurşaqları üzrə paylanması ilə əlaqədar olan coğrafi zonallıqla şərtlənən relyefəmələgətirici proseslərinin və relyef formaları komplekslərinin paylanması. Geomorfoloji zonallıq eninə zonallığı üçün səciyyəvidir: qütb və subqütb vilayətlərdə nival proseslərin soliflükasiya, struktur qruntların, təpəlik tundranın inkişafı; humid vilayətlərdə zəngin yaşıllıq, erozion parçalanma, daimi su axınları olan sıx şaxələnmiş dərələr şəbəkəsi; semiarid və arid vilayətlərdə erozion proseslərin rolunun tədricən azalması, müvəqqəti su axınlı relikt dərələrin olması, küləyin rolunun artması səciyyəvidir. Şaquli geomorfoloji zonallıq üçün səciyyəvidir: qar xətindən yuxarı dağlarda nival vilayətlərdə firn və buzlaqların toplanması, qar xətti sərhəddində nivasiya yuvalarının, karların, sirklərin, içərisində morenlər yerləşən troqların olması; qar xəttindən aşağıda maksimal miqdarda maye çöküntülər, bitkilərin, xüsusilə şimal ekspozisiyasında coşğun inkişafı müşahidə edilən humid iqlim vilayəti yerləşir. Humid vilayətin yuxarı hissəsində qədim buzlağın relikt relyef formaları rast gəlinir, aşağıya doğru dik yamaclı və şəlaləli dərin kəsilmiş dərələr başlayır, Yüksək dağların ətəkləri, habelə alçaq dağlar və təpəliklər bu coğrafi zonaya xas olan iqlimlə səciyyələnir.


Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı:  679.