Georgi Çitaya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Georgi Spridonoviç Çitaya
gürc. გიორგი სპირიდონის ძე ჩიტაია;
Qeorgi Çitaya.jpg
Doğum tarixi 23 noyabr (5 dekabr) 1890
Doğum yeri
Vəfat tarixi 24 avqust 1986(1986-08-24)[1] (95 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Milliyyəti gürcü
Elm sahəsi tarix
Elmi dərəcəsi tarix elmləri doktoru
Elmi adı akademik
İş yeri
Təhsili
  • Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsi[d],
  • Köniqsberq Universiteti[d]
Elmi rəhbəri İvan Cavaxişvili
Tanınmış yetirməsi Zurab Sereteli
Mükafatları "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni "Xalqlar dostluğu" ordeni
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Georgi Spridonoviç Çitaya (gürc. გიორგი სპირიდონის ძე ჩიტაია;23 noyabr (5 dekabr) 1890, Poti24 avqust 1986[1], Tbilisi) — alim-etnoqraf və tarixçi, Tbilisi Açıq Hava Etnoqrafiya Muzeyinin yaradıcısı. O, gürcülərinQafqazın digər xalqlarının etnogenezini, maddi və mənəvi mədəniyyətini öyrənmişdir. O, kənd təsərrüfatı sistemləri və alətlərini, eləcə də Zaqafqaziyanın kəndli memarlığını öyrənmişdir. Çitaya etnoqrafiyanın ümumi problemləri ilə məşğul olmuş, etnoqrafik tədqiqatların ümumi metodologiyasını işləyib hazırlamışdır.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Georgi Çitaya 1907-ci ildə şəhər məktəbini bitirmiş, sonra Tiflis şəhərindəki kişi gimnaziyasında təhsilini davam etdirmişdir. 1911-ci ildə Peterburq İmperator Universitetinin şərq fakültəsinin erməni-gürcü bölməsinə daxil olmuşdur.

O, 1913-cü ildə Köniqsberq Universitetinə daxil olur. O, məşhur alman şərqşünası Karl Brokkelmanın mühazirələrində iştirak edir. G.Çitaya, Sankt-Peterburq Universitetinin dosenti İvan Aleksandroviç Cavaxişvilinin rəhbərliyi altında etnologiyanın əsaslarını öyrənmişdir. 1916-cı ildə universiteti bitirdikdən sonra Poti şəhərinin gimnaziyasında dərs deməyə başlayıb, burada da Gürcüstan Sosial Demokrat Partiyasına qoşulub.

Çitaya 1918-1921-ci illərdə - Poti Şəhər Şurasının sədri seçilmişdir. Gürcüstanın sovetləşməsindən sonra o, siyasi fəaliyyəti dayandırıb, elmi fəaliyyətlə məşğul olub.

O, Poti şəhər şurasının rəhbəri kimi bolşeviklərə qarşı siyasi repressiyaların həyata keçirilməsinə bürokratik əngəllər yaratmışdı, o cümlədən Axısqada məhkəmə “üçlüyün”ün gələcək başçısı (troyka) cənab Qabunianın həyatını xilas etmişdi.

Sonuncu, antisovet fəaliyyətində ittiham olunaraq həbs edilən Q.Çitayanın işinə baxanda, xilaskarını tanıdı və hökmün icrasını təxirə saldı. Ertəsi gün Serqo Orconikidzedən edamların dayandırılması barədə əmr gəldi.

1920-ci illərdə Q.Çitaya Gürcüstanın bütün bölgələrindən olan memarlıq obyektlərinin tədqiqi, elmi identifikasiyası və sənədləşdirilməsi məqsədi ilə bir sıra etnoqrafik ekspedisiyalar təşkil etməyə başladı.[2]

1966-cı ildə Tiflisdə unikal açıq səma altında etnoqrafik muzey açıldı, burada bu gün XVII-XX əsrlərə aid 70-dən çox nadir eksponat toplanıb. Bu nadir nüsxələr arasında ölkənin hər yerindən, Svanetidən Kartliyə qədər gətirilən mebel, alətlər, məişət əşyaları və evlərin özləri nümayiş etdirilir.

Georgi Çitaya 24 avqust 1986-cı ildə Tbilisidə vəfat etmişdir. O, Didube panteonunda dəfn edilmişdir.[3]

“Gürcü xalqının ənənəvi mədəniyyəti” elmi-kütləvi silsiləsinin nəşri Q.Çitayanın anadan olmasının 120 illiyinə təsadüf edirdi. Alimin həmkarları, məşhur heykəltəraş Zurab Sereteli və etnoqrafik muzeyin hazırkı rəhbəri, professor Tamila Saqareişvilinin dəstəyi ilə Q.Ridinqin beş cildlik elmi əsərlər toplusu işıq üzü görüb.

Maraqlı Faktlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hazırda Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının prezidenti olan Zurab Konstantinoviç Sereteli 1960-cı illərdə Çitayanın bütün etnoqrafik ekspedisiyalarının iştirakçısı olub.

Mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
  2. Georgi Çitaya // Большая советская энциклопедия[в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978.
  3. Gürcüstan Böyük Ensiklopediyasında Georgi Çitaya

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Jacobsen, Gaute and Hans Jørgen Wallin Weihe (2012): "Anders Sandvig og Maihaugen", Lillehammer, ISBN nr. 978-82-8217-202-8
  • Tsereteli, Z. and Tsagareishvili, T. (2010): "Georgia - Traditions, beliefs and Arts. Tbilisi: Foundation for Preservation of Georgia's Ethnographic Heritage.
  • Georgi Çitaya // Большая советская энциклопедия[в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]