Həbibulla bəy Şahtaxtinski

Həbibulla bəy Şahtaxtinski
Həbibulla bəy Şahtaxtinski
	Həbibulla Bəxşəli oğlu Şahtaxtinski
Doğum tarixi	9 sentyabr 1900
Doğum yeri	Şahtaxtı, Naxçıvan qəzası, İrəvan quberniyası, Rusiya imperiyası;
Vəfat tarixi	22 sentyabr 1986 (86 yaşında)
Vəfat yeri	Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ;
Dəfn yeri	Bakı;
Vətəndaşlığı	Rusiya imperiyası→; Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti→; SSRİ
Həyat yoldaşı	Leyla Şahtaxtinskaya
Uşaqları	Məhəmmədəmin Şahtaxtinski,; Elmira Şahtaxtinskaya;
Atası	Baxşəli ağa Şahtaxtinski[d]
Elm sahələri	analitik kimya, qeyri-üzvi kimya
Elmi dərəcəsi	kimya elmləri doktoru (1949);
Elmi adı	professor;
İş yerləri	Azərbaycan Texniki Universiteti,; Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti,; AMEA Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu;
Təhsili	Bakı Dövlət Universiteti,; Azərbaycan Texniki Universiteti;
Mükafatları	;

Həbibulla bəy Şahtaxtinski (9 sentyabr 1900, Şahtaxtı, Naxçıvan qəzası – 22 sentyabr 1986, Bakı) — kimyaçı (analitik və qeyri-üzvi kimya), kimya elmləri doktoru (1949), professor (1950), Azərbaycan SSR Milli EA akademiki (1967). Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1974).

Həyatı

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) tibb fakültəsini (1926) və Azərbaycan Politexnik İnstitutunun kimya-texnologiya fakültəsini (1930) bitirmişdir. 1930–1972 illərdə respublikanın ali məktəblərində dərs demiş, Politexnik İnstitutunda miqdari kimyəvi analiz kafedrasının, Azərbaycan Sənaye İnstitutunda (indiki ADNSU) analitik kimya kafedrasının müdiri olmuşdur (1937–1959). 1959–1986 illərdə Azərbaycan EA SSR Qeyri-Üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda mineral maddələr texnologiyası laboratoriyasının müdiri işləmişdir. Əsas elmi tədqiqatları analitik və qeyri-üzvi kimya texnologiyasının nəzəri və təcrübi problemlərinə həsr edilmişdir. H. Şahtaxtinski analitik kimya elmində yeni səhifə açan "Yodometriyanın arsenat metodu" mövzusunda geniş elmi tədqiqatlar aparmış və bir çox elementlərin analitik təyini üçün yeni arsenat-yodometrik üsul vermiş, Azərbaycanın faydalı qazıntı sərvətlərindən alunitin, dəmir filizinin, titanlı dəniz qumunun, tərkibində faydalı komponentlər olan polimetal filizlərin kompleks emalı üçün orijinal texnoloji sxemlər işləyib hazırlamış, bunların birinin laboratoriya qurğularında və yarımsənaye miqyasında sınaqdan keçirilməsinə nail olmuşdur. H. Şahtaxtinskinin rəhbərliyi ilə metallurgiya zavodlarının tullantı qazlarından konversiya olunmuş təbii qazla elementar kükürdün alınması üzrə iş başa çatdırılmış və istehsalata tətbiq olunması tövsiyə edilmişdir. H.Şahtaxtinski kimya fənnini respublikada ilk dəfə tədris edənlərdən biridir. Onun 1937-ci ildə çapdan çıxmış "Miqdari kimyəvi analiz" dərsliyi sonralar (1953) da nəşr olunmuş və bu günədək ali məktəb tələbə və müəllimlərinin istifadə etdiyi ən qiymətli vəsaitdir.

Baxşəli ağanın o biri oğlanları — Nemətulla bəy, Ətaulla bəy və Həbibulla bəy Azərbaycan elmində çox böyük xidmətlər göstərmişlər. Onların üçü də Bəhmən Mirzənin nəvələri olan 3 bacıyla — Zəhra, Ziba və Leyla xanımlarla ailə qurmuşlar. Leyla xanım (25.12.1906 – 5.03.1995) Həbibulla ağa Şahtaxtinski ilə ailə qurmuşdur.

Elmi fəaliyyətı

H.Şahtaxtinski 7 monoqrafiya və dərsliyin, 380-dən çox məqalə və digər elmi əsərin müəllifidir. Yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasında mühüm xidməti var. H. Şahtaxtinskinin rəhbərliyi ilə 3 elmlər doktoru, 35 fəlsəfə doktoru yetişdirilib.

Mükafatları

H.Şahtaxtinski Azərbaycan "Əməkdar elm xadimi" (1974) adına layiq görülmüş, "Oktyabr inqilabı" ordeni (1971) və bir sıra medallarla təltif olunmuşdur.

Elmi əsərləri

H.B.Şahtaxtinski. "Miqdari kimyəvi analiz". (Dərs vsaiti). Bakı. Dövlət elmi-texniki neft və mədən yanacağı ədəbiyyati nəşriyyatının Azərbaycan şöbəsi. 1953. 303 s.
Г.Б.Шахтахтинский, Г.А.Асланов. "Арсенатный метод йодометрического определения магния и кальция". Баку. Изд-во АН Азерб. ССР. 1966. 123 c.
Г.Б.Шахтахтинский. Попутное извлечение галлия при комплексной переработке алунитов". Баку. Изд-во АН Азерб. ССР. 1968. 67 c.
Г.Б.Шахтахтинский. "Получение алюминиевых солей из бедноалунитизированых пород загликского месторождения". Баку. Изд-во Элм. 1972. 126 с.
Г.Б.Шахтахтинский, С.М.Гусейнзаде, Х.С.Халилов. "Попутное извлечение пятиокиси ванадия при комплексной переработке алунитов". Баку. Изд-во Элм. 1974. 90 c.

İstinadlar

Mənbə

Şahtaxtinski Həbibulla Baxşəli oğlu. Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine

Həmçinin bax

Şahtaxtinskilər