Həft övrəng

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Həft övrəng
fars. هفت اورنگ
Müəllif(lər) Əbdürrəhman Cami
Janr məsnəvi
Orijinalın dili fars dili
Orijinalın nəşr ili 1468-1485

"Həft övrəng" (fars. هفت اورنگ, azərb. Yeddi taxt‎) — farsdilli ədəbiyyatın klassiki Əbdürrəhman Cami tərəfindən 1468-1485-ci illərdə yazılmış yeddi poemadan ibarət məsnəvi toplusudur. Həft övrəng ifadəsi Böyük ayı bürcündən yeddi ulduzun adına işarədir. Topluya daxil olan mısnəvilər dini, fəlsəfi, etik və sufi məzmunludur.

Məsnəvilər[redaktə | əsas redaktə]

Həft övrəng toplusuna yeddi məsnəvi daxildir:

  • Qızıl zəncir (fars. سلسلة الذهب) – didaktik lətifələr toplusu şəklində yazılmış məsnəvidir
  • Yusif və Züleyxa (fars. یوسف و زلیخا) – Yusif və Potifarın həyat yoldaşı Züleyxanın romantik münasibətlərini İslam ənənələri əsasında təsvir edən romantik poemadır.
  • Peyğəmbərin ruzusu (fars. سبحة الابرار) - didaktik lətifələr toplusu şəklində yazılmış məsnəvidir
  • Salman və Absal (fars. سلامان و ابسال) – Şahzadə və onun dayəsi arasında mümkünsüz sevgidən bəhs edən romantik məsnəvidir. Qədim yunan mənşəli bu hekayə erkən İslam dövründə İbn Hunayun tərəfindən ərəb dilinə tərcümə edilmiş, daha sonra isə ərəbcə həmin hekayə əsasında Cami poema yazmışdır. Dehxuda hekayənin yunan yox yəhudi mənşəli olmasını ehtimal edir.
  • Azadlığın həqiqəti (fars. تحفة الاحرار) – didaktik poema.
  • Leyli və Məcnun (fars. لیلی و مجنون) – Nizaminin eyni adlı əsərinin təsiri altında yazılmış romantik məsnəvidir.
  • Xirədnameyi İskəndəri (fars. خردنامهٔ اسکندری) – İskəndərin ölümündən qabaq baş verənlərin təsvir olunduğu məsnəvidir.

Frir əlyazması[redaktə | əsas redaktə]

Şah I Təhmasibin qardaşı oğlu və kürəkəni şahzadə Sultan İbrahim Mirzə 1556-1565-ci illərdə Məşhəd hakimi olduğu vaxt Həft övrəngin səfəvi miniatürləri ilə bəzədilmiş nəfis əlyazmasının hazırlanmasını sifariş etmişdir. Hazırda həmin əlyazması Frir Sənət Qalereyasında saxlanılır və ingilis dilli mənbələrdə Frir Camisi (ing. Freer Jami) adı ilə tanınır.

Frir əlyazmasına çəkilmiş miniatürlər
Jami - Folio from a Haft awrang (Seven thrones), verso - Google Art Project.jpg
Mirza Ali 002.jpg
Muzaffar Ali 1539.jpg
Хафт ауранг Джами 1556-65 Фрир.jpg
Продажа ишака. Хафт Ауранг, Джами. 1556-65. Фрир..jpg
Naməlum rəssam - "Yusif və Züleyxanın şəhərə daxil olması". 1565-ci ildən əvvəl Mirzə Əli - "Müdrik dilənçinin şagirdi olmuş hökmdar". 1556-1565 Müzəffər Əli - "Yusifin su quyusundan çıxması". 1492 Naməlum rəssam - "Məcnun Leylinin çadırı qarşısında". 1556-1565 Mirzə Əli - "Eşşəyin satılması". 1556-1565

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Simpson, J.R.R. Marianna Shreve (1997). Sultan Ibrahim Mirza's Haft Awrang: A Princely Manuscript from Sixteenth-Century Iran. Yale University Press. hardback: ISBN 978-0-300-06802-3

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]