Həsən Hayri Kanko

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Həsən Hayri Kanko
Hasan Hayri.jpg
Doğum tarixi 1881(1881-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Doğum yeri Ottoman flag.svg Dersim vilayəti, Osmanlı İmperiyası
Vəfat tarixi 23 noyabr 1925(1925-11-23)
Vəfat yeri Flag of Turkey.svg Elazığ, Türkiyə
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti siyasətçi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Həsən Hayri Kanko, (1881, Akpınar, Hozat, Dersim) - (23 noyabr 1925) — kürd mənşəli Türkiyə siyasətçisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Hozat Şeyx Həsənli tayfası rəisi Kankozade Murtaza Ağanın oğludur. İlk və orta təhsilini Dersimdə tamamladıqdan sonra zamanın qaydalarına görə 3 oktyabr 1896 tarixində Hərb Məktəbi Tayfa sinifinə qəbul olundu. 24 fevral 1898-ci ildə Süvari Leytenant rütbəsiylə məzun olaraq IV Ordu Siverek Tayfa Süvari alayına təyin edildi. Van Əsgərlik Şöbəsi Başçılığında vəzifəli ikən Məclisi Məbusanın son dövrü üçün edilən seçkidə Dersim millət vəkili oldu. 1920-ci ildə TBMM I. dövr Dersim deputatı etdi. Məclisdə Sağlamlıq və Sosial Yardım, ərizə, iqtisadiyyat və Milli Müdafiə etmə komissiyalarında çalışdı. Dövr sonu məmləkətinə döndü. 2 mart 1925 tarixində əsgərlikdən təqaüdə ayrıldı.

Şeyx Səid üsyanınında ayaklanmacılara kömək surətiylə hərəkətlərinə qatıldığı tezisiylə məhbus olaraq Şərq İstiqlal Məhkəməsində edilən prosessual sonunda edam cəzasıyla cezalandırılıp, hökm sabahısı gün reallaşdırıldı. Evli və dörd uşaq atası idi. Ailəsi "Kanko" (Bəzi qaynaqlarda kanyo olaraq keçməkdədir) soyadını almışdır.

Osmanlı Məclis-i Mebusan'nda 4. Dövr, TBMM I. Dövr Dersim millət vəkili Kankozade Həsən Hayri Bəy, kürd siyasi həyatında rəngli bir şəxsiyyətdir. Diyarbəkirdə, Mustafa Kamalın, peşmergelerden ibarət qoruma taburunun komandiri, Türkiyə Böyük Millət Məclisində, kürd geyimləriylə gedən millət vəkili,1923-cü ildə Lozanna konfransının, Türklərlə Həmrəylik teleqramı çəkənlərin başında gələn rəngli bir sima. kürdcə, türkçə, fransızca, ərəbcəfarsca bilirdi.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Həsən Hayri beyin həyatı