Hacıbəyli qardaşlarının opera-operetta artistləri dəstəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Hacıbəyli qardaşlarının opera-operetta artistləri dəstəsiAzərbaycanda fəaliyyət göstərmiş müstəqil opera-operetta artistləri truppası.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1914-cü ildə "Nicat" cəmiyyəti ilə Üzeyir Hacıbəyli arasında "Leyli və Məcnun" operasına sahiblik barədə münaqişədən sonra Hacıbəyli qardaşları müdiriyyəti yaradılmışdı. 1916-cı il avqustun 31-dən isə Üzeyir və Zülfüqar "Hacıbəyli qardaşlarının opera-opererta artistləri dəstəsi" təşkil edilmişdi. Dəstəyə Üzeyir Hacıbəyli rəhbərlik edirdi. "Açıq söz" qəzeti bu barədə ilk xəbərində yazmışdı:

" "Üzeyir bəy Hacıbəyli tərəfindən öz təhti-idarəsində olmaq üzrə "Hacıbəyli qardaşlarının opera-operetta dəstəsi" adında bir truppa təşkil edilibdir. Məşhur artistlərimizin hamısı həmin dəstəyə daxildir. Dram artistlərindən Abbas Mirzə Şərifzadə dəxi Üzeyir bəy tərəfindən cəlb edilib, rejissorluq cəhəti ona tapşırılıbdır..."
("Açıq söz", 1916, 31 avqust)
"
Qalereya

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Truppa həm Bakıda tamaşalar verir, həm də Qafqaz, VolqaboyuOrta Asiyanın bir çox şəhərlərinə qastrol səfərlərinə gedirdi. Truppanın repertuarında Hacıbəyli qardaşlarının operaoperettaları ("Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Aşıq Qərib" və b. operalar, "Ər və Arvad", "Evliykən subay", "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" və b. musiqili komediyalar) əsas yer tuturdu.

1918-ci ildə truppanın taleyi[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ilin martında Bakıda S.Şaumyan başda olmaqla erməni daşnaklarının azərbaycanlılara qarşı törətdiyi soyqırımı vaxtı Hacıbəyli qardaşlarının opera-operetta truppasına da böyük zərər dəyir. Bu hadisə nəticəsində Üzeyir və Zülfüqar Hacıbəyli qardaşları İrana mühacirət etməyə məcbur olurlar. 1918-ci il sentyabrın 15-də Bakı Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən azad edildikdən, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Bakıya köçdükdən sonra müsəlman teatrı yenidən fəaliyyətə başlayır. Bu işdə Cümhuriyyət Hökuməti tərəfindən Mailov qardaşları teatrı binasının alınaraq ona Dövlət Teatrı statusunun verilməsinin də mühüm rolu olmuşdur. Həmin ilin oktyabrında Zülfüqar və Üzeyir Hacıbəyli qardaşları Bakıya qayıtmış və tezliklə Bakıda olan artistlərdən bir dəstə təşkil etmək üçün ayrı-ayrı sənətkarlarla danışıqlar aparmışlar.

"Azərbaycan" qəzetinin 1918-ci il 21 oktyabr tarixli nömrəsində Hacıbəyli qardaşlarının təşəbbüsü ilə Bakıda, səhnə fəaliyyətlərinin istiqamətindən asılı olmayaraq, bütün dram, opera və operetta artistlərinin daxil olduğu bir truppa yaratdığı bildirilirdi. Bu truppaya 26 nəfərdən yuxarı görkəmli səhnə xadimi daxil olmuşdu. Hacıbəyli qardaşlarının yaratdığı truppanın tamaşaları əsasən Bakıda Dövlət Teatrının binasında keçirilirdi. Azərbaycan Cümhuriyyəti süqut edən kimi 1920-ci il aprelin 28-də Türk Aktyorları İttifaqı təcili iclas çağıraraq, uzun illər uğurlu fəaliyyət göstərən truppa müdiriyyətinin guya "mövqeyi-etibarını itirdiyindən" ləğv edilməsi və İttifaqın müvəqqəti olaraq onun yerinə keçməsi barədə qərar qəbul etdi. Bütün işləri öz öhdəsinə götürmək ittifaqa tövsiyə olundu. Məmmədəli Sidqi isə İttifaq adından müvəkkil təyin edildi. [1]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Üzeyir Hacıbəyov ensiklopediyası, B., 1996;
  • Azərbaycan teatrının salnaməsi (toplayanı, tərtib edəni və izahların müəllifı
  • Qulam Məmmədli), B., 1974.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, I cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2004, səh. 409-410