Hafiz Muxtarov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Hafiz Muxtarov
Hafiz Şahhüseyn oğlu Muxtarov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 8 fevral 1961 (1961-02-08) (57 yaş)
Doğum yeri Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic.svg Ermənistan SSR, Amasiya rayonu
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi Ornitologiya
İş yeri AMEA Zoologiya İnstitutu
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi vəzifəsi Böyük elmi işçi
TəhsiliAli
MükafatlarıAzərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin və FHN-in Fəxri Fərmanları


Hafiz Şahhüseyn oğlu Muxtarov (8 fevral 1961) — AMEA Zoologiya İnstitutu "Ornitologiya" laboratoriyasının biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, böyük elmi işçi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Hafiz Şahhüseyn oğlu Muxtarov 8 fevral 1961-ci ildə Amasiyada anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki Bakı Dövlət Universitetini) bitirdikdən sonra AMEA Zoologiya İnstitutunun Teriologiya laboratoriyasına baş laborant vəzifəsinə qəbul olunmuş və həmin ildə də kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Ehtiyatda olan baş leytenantdır. 1987-ci ildən Ornitologiya laboratoriyasına kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1987-ci ildən Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin üzvüdür. 1992–1996-cı illərdə “Zəngi” liseyində müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 1995-ci ildə “Sərçəkimi quşların yuvalama dövründə akustik və ərazi davranışı” mövzusunda dissertasiya işini Ornitologiya laboratoriyasının müdiri, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Elçin Hafiz oğlu Sultanovun rəhbərliyi ilə BDU-nun İxtisaslaşmış Müdafiə Şurasında müdafiəni başa çatdıraraq biologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüş və həmin ildə də böyük elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2002-ci ildə Bakı şəhəri 10 saylı orta məktəbin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Direktor vəzifəsini icra etməklə yanaşı, bir sıra ictimai vəzifələri də uğurla yerinə yetirmişdir (2005-2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası 2 saylı seçki məntəqəsində sədr vəzifəsində işləmişdir.). 2008-2016-cı illərdə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasında baş müəllim vəzifəsində işləmiş və “Fövqəladə halların ətraf mühitə təsiri” fənnini tədris etmişdir. 15 mart 2016-cı ildən AMEA Zoologiya İnstitutu Ornitologiya laboratoriyasına böyük elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. Ailəlidir, 2 övladı var.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Sərçəkimi quşların akustik aktivliyinin sutkalıq dinamikası və ona təsir edən faktorlar ilin fəsillərində, çoxalma dövrünün müxtəlif fazalarında öyrənilib. Nəticədə akustik aktivliyin onun ərazi quruluşu və davranışı ilə bağlılığı aşkar olunub. İlk dəfə olaraq vokal aktivliyin sutkalıq dinamikası ilboyu və çoxalma dövrünün müxtəlif fazalarında adi hörücü (Fringilla coelebs), Avropa cilovlusu (Sitta europaea), qaraca arıquş (Parus ater), adi sarıköynək (Oriolis oriolis) və qarabaş vələmirquşu (Emberiza melanocephala) timsalında bütün təfsilatı ilə öyrənilib. Akustik fəaliyyətin gün ərzində dəyişmə xarakterinin hər növün bioloji və ekoloji xüsusiyyətlərindən asılı olması araşdırılıb; Sərçəkimi növlərin akustik–etoloji xüsusiyyətlərinə görə təsnifatı verilib; Ərazi quruluşunun və davranışının bütün çoxalma dövrü ərzində quşların nigah statusu və çoxalma fazasından asılı olaraq dəyişməsi aşkar edilib; Etoloji faktorların həşəratyeyən quşların həyatında mühüm rolu müəyyənləşdirilib, bu da onları kənd təsərrüfatı və yeni salınmış meşə sahələrinə cəlb etmək və ziyanvericilərə qarşı bioloji mübarizədə istifadə etməyə geniş imkanlar açır. Öyrənilmiş növlərdə akustik fəallığın 3 növü aşkar edilib: akustik fəallığı uzunmüddətli olan (adi hörücü, qaraca arıquş - 6 ay davam edir); akustik fəaliyyəti qısamüddətli olan (Avropa cilovlusu - 2 ay davam edir); akustik fəaliyyəti ortamüddətli olan (adi sarıköynək - 4 ay davam edir); öyrənilmiş növlərdə sutkalıq aktivlik 10 – 15 saat arasında olur; Sutkalıq dinamikada adi hörücü 3272 nəğmə, Avropa cilovlusu 836 nəğmə, qalan növlər isə 2190-2486 nəğmə oxuyur; Gün ərzində vokal aktivlik bütün növlərdə səhər axşama nisbətən 2–2,5 dəfə çoxdur; Vokal aktivlik ən çox “subay” fərdlərdə olur, cüt əmələgəlmədən sonra bir qədər azalır, kürtyatma dövründə isə kəskin aşağı düşür (2,5 dəfə), balaların yemləndirilməsi vaxtı isə akustik aktivlik dayanır. Öyrənilmiş növlər akustik davranışın çoxalma biologiyasına bağlılığına görə etoloji qruplara ayrılıb.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Fəxri Fərmanları
  • FHN-in Fəxri Fərmanları

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

1. Акустическое и территориальное поведение обыкновенной иволги в период гнездования. Матер. науч. – прак. конф., Фауна, население и екология птиц Сев. Кавказа, Ставрополь. – 1991, стр. 158 – 159. 2. Отражение физиологического состояния в суточной активности зяблика. Матер. I – го съезда общества физиологов Азербайджана. Баку, 1994, 276 с. 3. Распространение, относительная численность и экологические особенности фоновых видов воробиных птиц в лесных ландшафтах. Тез. докл. Всесоюз. Совещ. по проблеме кадастра и учета животного мира. Уфа, 1989, с. 174 – 176.

4. Ekoloji fövqəladə hadisələrin təbii landşaftların dayanıqlığına təsiri xüsusiyyətləri. “Su təsərrüfatı, mühəndis kommunikasiya sistemlərinin müasir problemləri və ekologiya”. Beynəlxalq elmi – praktik konfransın materialları. Bakı, 2014, s. 440 – 443.

5. Xəzərdə antropogen təsirlər nəticəsində yaranmış ekoloji fövqəladə vəziyyətin onun eko – bioloji və ornitokompleksinə təsiri xüsusiyyətləri. “Dəniz nəqliyyatında innovativ texnologiyalar”. X Beynəlxalq elmi – texniki konfrans. Bakı, 2015, s. 66 – 71.

6. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun ornitofaunası və quşların təyyarələrlə toqquşmasının qarşısının alınması tədbirləri. Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin əsərləri. Cild 5, № 1, Bakı, 2013, s. 30 – 34.

7. Kölgəlik yarpaqgüdəninin (Phylloscopus collybita) sutkalıq fəallığı. Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin I qurultayının materialları. “Elm”, Bakı, 2003, s. 417 – 421.

8. Xəzərdə neft istehsalı və ornitofaunasının ekoloji təhlükəsizliyi. “Qloballaşma ilə əlaqədar fövqəladə hallara qarşı mübarizənin müasir problemləri”. Beynəlxalq elmi – praktik konfrans. Bakı, 2012, s. 219 – 221.

9. Təbii landşaftın bioakustikası, onun canlıların həyatında ekoloji və bioloji əhəmiyyəti. “İnşaat kompleksində riskin qiymətləndirilməsi”. Beynəlxalq elmi – praktik konfrans. Bakı, 2013, s. 291 – 293.

10. Ekoloji amillərin insan sağlamlığına və uzunömürlülüyünə təsiri. “Su təsərrüfatı, mühəndis kommunikasiya sistemlərinin müasir problemləri və ekologiya”. Beynəlxalq elmi – praktik konfransın materialları. Bakı, 2014, s. 437 – 439.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]