Hava nəqliyyatı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Hava nəqliyyatı - Ən sürətli və dinamik inkişaf edən nəqliyyat növü hesab olunur. Aviasiya vasitəsi ilə sərnişinlərin və yüklərin daşınmasına yalnız I Dünya müharibəsindən sonra başlanmışdır. Əgər 1937-ci ildə dünyada hava nəqliyyatı ilə 4 mln. nəfər səmişin daşınmışsa, XXI əsrin əwələrində bu göstərici 2,2 mlrd. nəfər təşkil etmişdir.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Səmişinlərin və xüsusi dəyərli yüklərin lazım olan məntəqəyə qisa müddətə çatdırılması hava nəqliyyatının üstün cəhətlərini müəyyən edir. İstifadə edilən təyyarələrin fərqli texniki xüsusiyyətləri hava məkanında müxtəlif hündürlüklərdə hava xətləri şəbəkəsinin yaradılmasına imkan vermişdir. Müasir dövrdə belə hava xətləri şəbəkəsinin ümumi uzunluğu 10 mln. km təşkil edir.

Hava nəqliyyatı ilə sərnişin daşınmalannın materiklər uzrə paylanması

  Regionlar Sərnişin daşımalarmda xüsusi çəkisi, %-lə
1 Şimali Amerika 40
2 Qərbi Avropa 22
3 Asiya 20
4 Şərqi Avropa 5-6
5 MDR'ölkələri 5-6
6 Cənubi Amerika 5-6
7 Afrika 2

Statistikası[redaktə | əsas redaktə]

Dünyanın əsas beynəlxalq hava xətlərinin istiqaməti beynəlxalq təyyarə limanlarının coğrafıyası ilə bağlıdır. 2009-cı ildə dünyada 1150 sayda beynəlxalq təyyarə limanı istifadə edilmişdir. Bu təyyarə limanlarının vasitəsi ilə hər il təxminən 70 mln. səmişin daşımr. Şimali AtlantikaSakit okean hövzələri üzərində istifadə edilən hava xətləri səmişin daşımalarında aparıcı yerləri tutur. Materiklər üzrə sərnişin daşımalannda aparıcı yerləri Şimali Amerika (40%) və Avropa (28%), sonuncu yeri isə Afrika (2%) tutur

Azərbaycanda hava nəqliyyatının yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda hava nəqliyyatı 1924-cü il yaradılıb. Bu vaxt Bakıdan Tbilisiyə aviasiya xətti açılıb. Son vaxtlar xarici ölkələrlə əlaqələrin genişlənməsi prosesində bu sahə sürətlə inkişaf edir. Azərbaycandan AvropaAsiyanın bir çox ölkələrinə təyyarələr uçur. Bakıda respublikanın ən böyük təyyarə limanı yerləşir. GəncəNaxçıvanda da aeroportlar var. Respublika daxilində olan hava nəqliyyatında Gəncə, Naxçıvan, Yevlax, ŞəkiLənkəran olan aeroportlar mühüm rol oynayır. Aviasiyanın xidmətindən dağlıq rayonlarla əlaqə yaratmaq üçün də istifadə edilir.[1]


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Dünyanın iqtisadi və sosial coğrafiyası, dərslik, səh 595