Herbert Aaron Hauptman

Herbert Aaron Hauptman
Herbert Aaron Hauptman
	ing. Herbert Aaron Hauptman
Doğum tarixi	14 fevral 1917[…]
Doğum yeri	Nyu-York, ABŞ;
Vəfat tarixi	23 oktyabr 2011[…] (94 yaşında)
Vəfat yeri	Buffalo, Eri dairəsi, Nyu-York, ABŞ[…];
Elm sahəsi	riyaziyyat
Elmi dərəcəsi	fəlsəfə doktoru;
İş yeri	Buffalo Universiteti[d];
Təhsili	Buffalo Universiteti[d],; Merilend Universiteti,; Nyu-York Universiteti,; Nyu-York Şəhər Kolleci,; Kolumbiya Universiteti,; Cons Hopkins Universiteti;
Elmi rəhbərləri	Cerom Karle
Üzvlüyü	ABŞ Milli Elmlər Akademiyası,; Polşa Elmlər Akademiyası[d];
Mükafatları
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Herbert Aaron Hauptman (14 fevral 1917^[1]^[2]^[…], Nyu-York^[3]^[4] – 23 oktyabr 2011^[5]^[4]^[…], Buffalo, Nyu-York^[4]^[6]^[…]) — Amerika riyaziyyatçısı, 1985-ci ildə "Kristal strukturların müəyyənləşdirilməsi üçün birbaşa metodların təkmilləşdirilməsindəki uğurlarına görə" Kimya üzrə Nobel Mükafatı laureatı. mükafatı həmkarı Cerom Karle ilə paylaşdı.

Həyatı

1917-ci ilin fevralın 14-də Nyu-Yorkda anadan olmuşdur. 1937-ci ildə Hauptman kolleci bitirərək bakalavr dərəcəsi 1939-cu ildə Kolumbiya universitetini bitirərək riyaziyyat üzrə magistr dərəcəsi almışdır. 1955-ci ildə Merilend universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsi alır. 1969-cu ilə qədər Vaşinqtonda ABŞ-nin hərbi dəniz donanmasının tədqiqat laboratoriyasında işləmişdir. 1970-ci ildən Buffoloda Nyu-York universitetinin professoru, 1972-ci ildən Buffoloda Tibb mərkəzində iş rəhbəri və vitse prezident işləmişdir.

1955-ci ildə onun fəlsəfə doktoru dərəcəsi alması rentgenstruktur analizi üzrə idi və riyaziyyat üzrə verilmişdir.

Hauptman hormonlar, antibiotiklər və vitaminlər kristallarının molekulların fəza strukturunu müəyyən etmək üçün riyazi üsul yaratdı. Fotolent üzərində alınan ləkələrin intensivliyini analiz edərək o, rentgen şüaları dəstəsinin əyilmə bucağını hesablaya bilirdi və bu hesablamalardan tədqiq olunan maddənin molekulyar strukturunun dəqiq şəklini yığa bilirdi.

1950-ci ildə Hauptman öz üsulu haqqında məlumatları çap etdirdikdə az sayda alimlər onun yeni üsulunu layiqincə qiymətləndirə bildilər, əksəriyyəti ilə onu açıq inamsızlıqla qarşıladılar və 15 il ərzində Hauptmanın üsulu istifadəsiz qaldı. 1985-ci ildə Hauptman "Kristalların strukturunun bir başqa təyin olunması üsulunu işlənib hazırlanmasındakı uğurlarına görə" kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Nobel mükafatı ilə yanaşı onun bir sıra təltifləri də var:

Amerika tədqiqat cəmiyyətinin mükafatı; Amerika kristalloqrafiya cəmiyyətinin A. Z. Patersonun xatirə mükafatı. O, kristalloqrafiya üzrə ABŞ-nin Milli komitəsinin və Amerika azad tədqiqatlar institutları assosiyasının üzvüdür.

1986-cı ildə Nyu-York universiteti nəzdində Siti kollecin fəxri doktoru dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

Hauptmanın yaratdığı üsul kristalloqrafiyada ciddi uğurlara gətirib çıxarmışdır.

Hauptmanın hobbilərindən biri müxtəlif kristallardan başsındıran düzəltməkdir. Alim onları təkcə uğurla yığmır, həm də bir neçə yeni modellər yığmışdır ki, onun adı ilə adlanır.

Sosial fəaliyyəti

1992-ci ildə "İnsanlığa Xəbərdarlıq"ı imzaladı^[7].

Mükafatları

1985-ci il -Kimya üzrə Nobel Mükafatı — "Kristal strukturların müəyyənləşdirilməsi üçün birbaşa metodların təkmilləşdirilməsindəki uğurlarına görə"^[8]

İstinadlar

1 2 Herbert Aaron Hauptman (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
1 2 Herbert Aaron Hauptman (xorv.). // Proleksis enciklopedija. / red. Antun Vujić. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. 2005–2009.
1 2 Herbert Hauptman dies at 94; won Nobel Prize in chemistry (ing.). // Los Angeles Times. Los Angeles. 25 oktyabr 2011. ISSN 0458-3035; 2165-1736.
1 2 3 4 5 6 Herbert A. Hauptman // Herbert A. Hauptman (ing.). // Encyclopædia Britannica.
1 2 Dr. Herbert Hauptman, Nobel Prize winner, is dead at 94 (ing.). // The Buffalo News. Buffalo. 24 oktyabr 2011. ISSN 0745-2691; 2771-4888. (Arxiv nüsxəsi).
1 2 How Did Dr. Herbert Hauptman Contribute to Medicine? (ing.). // Medical Daily. 24 oktyabr 2011.
↑ World Scientists' Warning To Humanity (англ.). stanford.edu (18 ноября 1992). Дата обращения: 25 июня 2019. Архивировано из оригинала 6 декабря 1998 года.
↑ "Arxivlənmiş surət". 6 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2024.

[_4f3c3e7315f6dcfa-1] 1 2 Herbert Aaron Hauptman (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).

[_f64bcba0908f5810-2] 1 2 Herbert Aaron Hauptman (xorv.). // Proleksis enciklopedija. / red. Antun Vujić. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. 2005–2009.

[_9de6be1005409bcf-3] 1 2 Herbert Hauptman dies at 94; won Nobel Prize in chemistry (ing.). // Los Angeles Times. Los Angeles. 25 oktyabr 2011. ISSN 0458-3035; 2165-1736.

[_5d3357b7fb6d3e03-4] 1 2 3 4 5 6 Herbert A. Hauptman // Herbert A. Hauptman (ing.). // Encyclopædia Britannica.

[_4c1383eb7ed2721b-5] 1 2 Dr. Herbert Hauptman, Nobel Prize winner, is dead at 94 (ing.). // The Buffalo News. Buffalo. 24 oktyabr 2011. ISSN 0745-2691; 2771-4888. (Arxiv nüsxəsi).

[_bfa8e7d2feed3ecf-6] 1 2 How Did Dr. Herbert Hauptman Contribute to Medicine? (ing.). // Medical Daily. 24 oktyabr 2011.

[7] World Scientists' Warning To Humanity (англ.). stanford.edu (18 ноября 1992). Дата обращения: 25 июня 2019. Архивировано из оригинала 6 декабря 1998 года.

[8] "Arxivlənmiş surət". 6 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]