Heykəltəraşlıq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Heykəltəraşlıqtəsviri incəsənətin geniş yayılmış bir sahəsi, həyat hadisələrini bədii obrazlar vasitəsi ilə əks etdirən sənət növüdur. [1]

Heykəllərin, əsasən iki növü vardır:

  1. Həcmli və ya dəyirmi, (bunlara hər tərəfdən baxmaq mümkündür),
  2. Səth üzərində qabartma şəklində yaradılan heykəllərdir. Belə heykəllərə barelyef və ya qorelyef deyilir.

Həcmli heykəllər statuya adlanan tək fiqurlu kompozisiya formasında, statuyetka adlanan kiçik ölçülü heykəllər isə büst formasında yaradılır.

Heykəltəraşlıq sənəti[redaktə | əsas redaktə]

Min illərdən bəri yaradılmış heykəl nümunələri bəşər tarixinin canlı şahidləridir. Təsadüfi deyildir ki, heykəltəraşlıq - insanın nəcib əməllərini, şərəf və şöhrətini əsrlər boyu yaşadan ən gözəl sənət növlərindən sayılır. Tişə ustaları öz dövrü üçün xarakterik olan insan surətlərini təcəssüm etdirir. Heykəltəraşlıq əsərlərində biz əsasən müsbət obrazlara təsadüf edirik.

Rəssamlığın sahələri: Rəngkarlıq, Heykəltəraşlıq, Qrafika, Dekorativ-tətbiqi sənət.

Heykəltəraşlığın sahələri: Dəzgah, Monumental, Dekorativ.

Heykəltəraşlığın janrları: Süjetli, Portret.

Monumental heykəltaraşlıq əsərləri açıq havada qoyulur. Böyük şəhərlərin meydanlarnda bəzən isə ictimai-binaların daxilində qoyulur. Dekorativ heykəllər əsasən memarlıq abidələrinin bəzəldilməsinə xidmət edir. Onlar orta əsrlərdən bu günə kimi parkları, bağları, fəvvarələri bəzəyir. Memarlıq abidələri ilə bağlı olmayan park və fəvvarələrin bəzədilməsi üçün nəzərdə tutulmayan, əsasən muzeylərdə nümayiş olunan heykəllər dəzgah heykəltaraşlığına aiddir. Heykəltaraşlıq əsərinin hansı materialda və hansı texnikada hazırlanmasının böyük əhəmiyyəti var. Adətən, heykəllər gil, ağac, plastilin, mum, gips, metal və s. hazırlanır.[2] [3]

Heykəltəraşlıq Azərbaycanda[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində monumental heykəltəraşlıq, dəzgah, həmçinin dekorativ heykəltəraşlıq nümunələri olduqca çoxdur. Bunlara misal olaraq; "Nizami Gəcəvinin heykəli" (F.Əbdürrəhmanov. Bakı 1949, Gəncə 1946 (monumental)), "Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin heykəli" (F.Əbdürrəhmanov. Bakı,1973 (monumental)), "S.Vurğunun heykəli" (F.Əbdürrəhmanov. Bakı,1961 (monumental)), "Oxatan" (Fuad Əbdürrəhmanov. 1934 (dəzgah)), "Aşıq" (Fuad Əbdürrəhmanov. 1937 (dəzgah)), "Hüseyn Cavidin heykəli" (Ö.Eldarov. Bakı,1993 (monumental)), "Ulu öndər Heydər Əliyevin qəbirüstü abidəsi" (Ö.Eldarov. Bakı,2004 (monumental)) və s. Azərbaycanın istedadlı heykəltəraşları: Ömər Eldarov, Fuad Əbdürrəhmanov, Cəlal Qaryağdı, Tokay Məmmədov, İbrahim Zeynalov, Mirəli Mirqasımov, Zivər Məmmədova, Natiq Əliyev və b. [4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bakının heykəlləri
  2. Nəcəfov M.H., Novruzova C.H. Heykəltəraşlıq haqqında.- Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1960.-cildli.
  3. [1] Heykəltəraşlıq haqqında

4. Alibeyli.ismayil