Hindistan Xalq Partiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Hindistan Xalq Partiyası ( Hind: भारतीय जनता पार्टी; Bxarətiyə Jənəta Parti (BJP)- 'Hindistan Xalq Partiyası' ) Hindistanda siyasi partiyadır və Hindistan Milli Konqresinin yanında iki əsas Hindistan siyasi partiyasından biridir. 2014-cü ildən Hindistanın hazırkı Baş naziri Nərendrə Modinin rəhbərliyi altında Hindistanda hakim siyasi partiyadır. Hindistan Xalq Partiyası sağçı siyasətə uyğundur və onun siyasətləri tarixən ənənəvi hindu millətçi ideologiyasını əks etdirir; [1] [2] Milli Könüllülər Təşkilatı ilə sıx ideoloji və təşkilati əlaqələrə malikdir. 17 fevral 2022-ci il tarixinə Hindistan Parlamentində, eləcə də əyalət qanunvericilik orqanlarında təmsil olunma baxımından ölkənin ən böyük siyasi partiyasıdır.

Partiyanın mənşəyi 1951-ci ildə Hindistanlı siyasətçi Şyama Prasad Mukherci tərəfindən qurulan Bharətiyə Jənə Sənq -dadır. [3] 1975-1977-ci illərdə Fövqəladə Haldan sonra Jənə Sanq bir neçə başqa siyasi partiya ilə birləşərək Jənəta Partiyasını yaratdı ; 1977-ci il ümumi seçkilərində o vaxtkı Hindistan Milli Konqresini məğlub etdi. Üç illik hakimiyyətdən sonra Jənəta Partiyası 1980-ci ildə dağıldı, keçmiş Jənə Sanqın üzvləri müasir BJP-ni yaratmaq üçün yenidən toplaşdılar. Başlanğıcda uğursuz olsa da - 1984-cü il ümumi seçkilərində cəmi iki yer qazansa da, Uttər Prədeşdə Ramə Jənməbhümi ətrafında hərəkatın arxasında gücləndi. Bir neçə əyalət seçkilərindəki qələbələrdən və milli seçkilərdə daha yaxşı performanslardan sonra BJP 1996-cı ildə Parlamentdə ən böyük siyasi partiya oldu; lakin o, Parlamentin aşağı palatasında çoxluğa malik deyildi və onun o vaxtkı lideri Ətəl Bihari Vacpəinin rəhbərliyi altında hökuməti cəmi 13 gün davam etdi. [4]

1998-ci il ümumi seçkilərindən sonra baş nazir Vacpəinin yanında Milli Demokratik Alyans (NDA) kimi tanınan BJP-nin rəhbərlik etdiyi koalisiya bir il davam edən bir hökumət qurdu. Yeni seçkilərdən sonra yenidən Vacpəinin başçılıq etdiyi NDA hökuməti tam bir müddət vəzifədə qaldı; bu, Konqresdə olmayan ilk hökumət idi. 2004-cü il ümumi seçkilərində NDA gözlənilməz məğlubiyyətə uğradı və sonrakı on il ərzində BJP əsas müxalifət partiyası oldu. Bununla belə, o zaman Qucaratın baş naziri vəzifəsini icra edən Nərendrə Modi 2014-cü ildə keçirilən ümumi seçkilərdə onu böyük qələbəyə gətirib çıxardı. Həmin ümumi seçkidən bəri Modi Hindistanın baş naziri kimi NDA hökumətinə rəhbərlik edir və aprel 2022 (2022-04) tarixinə olan məlumata əsasən, alyas Hindistanın 18 ştatını idarə edir. BJP-nin rəsmi ideologiyası ilk dəfə 1965-ci ildə Hindistan siyasətçisi Dindəyal Üpadxyayə tərəfindən formalaşdırılmış inteqral humanizmdir . Partiya sosial mühafizəkarlığı və millətçi prinsiplərə əsaslanan xarici siyasəti müdafiə edir. 2014-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən bəri, onun əsas diqqət mərkəzində olan məsələlərə Hindistan Konstitusiyasının Cəmmu və Kəşmirə xüsusi muxtariyyət statusu verən 370-ci maddəsi daxildir; Uttar Pradeş ştatının Əyodxya şəhərində Ramə Məndirə binası; və təklif olunan Vahid Mülki Məcəllənin tətbiqi. Əksinə, 1998-2004-cü il NDA hökuməti bu mübahisəli məsələlərin heç birini həyata keçirmədi, bunun əvəzinə qloballaşma və iqtisadi artımı sosial rifahdan üstün tutan əsasən liberal iqtisadi siyasətə diqqət yetirdi. [5] Bu siyasətlərdən ikisi 2014-cü ildən həyata keçirilir. 5 avqust 2019-cu ildə yenidən seçilən BJP hökuməti Cəmmu və Kəşmirin xüsusi statusunu ləğv etdi və 9 noyabr 2019-cu ildə Hindistanın Ali Məhkəməsi torpaqları bir vətəndaşa təhvil verən Əyodxya mübahisəsi ilə bağlı yekun hökm çıxardı. böyük Hindu məbədi olan Ramə Məndiri tikmək üçün təşkilata etibar edin. [6] [7] V-Dem İnstitutu bir hesabatda Hindistanı 2014-cü ildən sonrakı BJP hakimiyyəti altında ümummilli demokratik geriləmə ilə xarakterizə etdi. [8] [9]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Banerjee, 2005
  2. Malik, Singh, 1992
  3. Swain, 2001
  4. Guha, 2007
  5. Sen, 2005
  6. Edmund Osmańczyk (ed.).
  7. "Ram Mandir verdict: Supreme Court verdict on Ram Janmabhoomi-Babri Masjid case: Highlights". The Times of India (ingilis). 9 November 2019. 9 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 February 2022.
  8. Hindle. "New Global Data on Political Parties: V-Party" (PDF). V-Dem Institute. 2020. 24 October 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 October 2021.
  9. Nazifa Alizada, Rowan Cole, Lisa Gastaldi, Sandra Grahn, Sebastian Hellmeier, Palina Kolvani, Jean Lachapelle, Anna Lührmann, Seraphine F. Maerz, Shreeya Pillai, and Staffan I. Lindberg. 2021.