Hirohito

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Hirohito
yap. 昭和天皇
Hirohito
Bayraq
Yaponiyanın 124-cü İmperatoru
25 dekabr 1926 — 7 yanvar 1989
Sələfi: Tayse
Xələfi: Akihito
 
Dini: Sintoizm
Doğum tarixi: 29 aprel 1901(1901-04-29)
Doğum yeri: Tokio
Vəfat tarixi: 7 yanvar 1989(1989-01-07)
Vəfat yeri: Tokio
Atası: Tayse
Anası: Sadako
Həyat yoldaşı: Köcün
Uşaqları: Şahzadə Teru
Şahzadə Hisa
Şahzadə Taka
Şahzadə Yori
Şahzadə Akihito
Şahzadə Hitachi Şahzadə Suga
 
İmzası: İmzası

Hirohito (yap. 裕仁), imperator Syova (yap. 昭和天皇, Syo: va Tenno:), (29 aprel 19017 yanvar 1989) — 25 dekabr 1926-cı ildən Yaponiyanın 124-cü imperatoru.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

1901'de Tokyo'da doğuldu. Atası İmperator Taişo, Anası Teimei'dir. Uşaqlıq adı Michinomiya idi. 1904'te Gakushuin 学習 院 (soylular məktəbi ve müdürü general Nogi Maresuke) ve 1921'de 'Veliaht okuma yeri'ni (東宮 学問 所 Tōgū Gakumonjo) bitirdi. Eyni ildə 6 aylıq bir Avropa gezisi çıxdı. Beləliklə, yurd xaricinə çıxan ilk Yapon prensi oldu. Bu geziden dönünce, atası İmperator Teyse'nin xəstəliyinə ağırlaşınca vəzifələrini yerinə getiremez hale gəldi. Bundan sonra Hirohito, naip şahzadə oldu.

1924'de Şahzadə Köcün ilə evləndi. Babası, 25 dekabr 1926'da Yapon İmparatoru ölünce elan edildi. Böyük Yapon İmparatorluğu Anayasası (Dai Nihon Teikoku Kenpo) imperator çox böyük səlahiyyətləri tanıydı. II. Dünya Müharibəsi'ndə Yaponların yenilmesi üzərinə, 15 Avqust 1945'de Yaponiya Potsdam Bildirisi'ni qəbul edib radyoda açıqladı. Bu açıqlamayla Yapon imparatorlarının ənənəvi danışmama âdətini bozdu.

ABŞ işgal səlahiyyətlilərinin Yaponiyada demokratik bir anayasa hazırladılar. İmparatorun çox səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdılar. Hirohito, Yapon inancına görə tanrısal gücü sahibi sanılan imparatorların bu iddiasından da vazgeçtiğini açıqladı. Hâkimiyet haqqlarının Yapon xalqına məxsus olduğunu elan etdi.

İmparatorluq ailəsi ilə Yapon xalqını birbirine yaxınlaştırmak üçün Hirohito xalqına da çıxmağa başlamışdı. Geleneklerine uymamasına baxmayaraq, özinin və ailəsinin həyatı ilə əlaqədar fotoşəkillər və xəbərlərin yayımlanmasına icazə verildi.

1971'de Avropa gəzisinə çıxdı. Eyni il Anchoraga'da ABŞ Presidenti Nixon ilə görüştü. 1975'te ABŞ'a rəsmi bir ziyarət etdi.

Yapon imanına görə, Yapon İmparatoruna çox sayda yiyələnmiş Hirohito törəni, yerine Hirohito'nun oğlu Akihito'nun şoda Miçikio'yla evlenmesini qəbul edəcək.

1989-cu ildə Tokio'da öldü. Hirohito yaşam boyunca deniz biyologiyasına ile ilgilenmiş ve sarayında bu hususta çəşitli çalışmalar etmişdir. İkisi oğlan yeddi uşaq atasıydı.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Bix, Herbert P. Hirohito and the Making of Modern Japan. — HarperCollins, 2000. (based on books from pro-communistic publishers such as Aoki Shoten or Otsuki Shoten)
  • Wetzler, Peter Hirohito and War: Imperial Tradition and Military Decision Making in Prewar Japan. — University of Hawaii Press, 1998.
  • Hoyt, Edwin P. Hirohito: The Emperor and the Man. — Praeger Publishers, 1992.
  • Kawahara, Toshiaki Hirohito and His Times: A Japanese Perspective. — Kodansha International, 1997. (Japanese standard image)
  • Mosley, Leonard Hirohito, Emperor of Japan. (Basic journal)
  • Бикс Г. Хирохито и создание современной Японии. — : АСТ, 2002. (Серия: Историческая библиотека).
  • Сигрейв С., Сигрейв П. Династия Ямато. — : АСТ, 2002. (Серия: Историческая библиотека).