Hitçens ülgücü

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Hitçens ülgücü (ing. Hitchens's razor) — yazıçı Kristofer Hitçens tərəfindən ifadə edilən epistemoloji ülgücdür və iddianın həqiqiliyinə dair sübut yükünün iddianı irəli sürənə aid olduğunu ifadə edir. Bu öhdəlik yerinə yetirilmirsə, iddia əsassızdır və iddianın opponentlərinin onu rədd etməsi üçün daha çox müzakirəyə ehtiyacları yoxdur. Hitçens ülgücü "Dəlil olmadan iddia edilə bilən, dəlil olmadan rədd edilə bilər" şəklində ifadə etmişdir.[1][2][3][4]

Mənşə[redaktə | əsas redaktə]

Jurnalist, müəllif və məşhur ateist Kristofer Hitçensin adını daşıyan konsepsiya, Okkkamın ülgücünə bənzəyir.[5][6][7] Ülgüc Hitçensin 2007-ci ildə nəşr olunan Tanrı Böyük deyil: Din Hər Şeyi Necə Zəhərləyir adlı kitabında yer alır.[8][4] Fövqəladə olmayan iddialara belə baş vurmaq yerinə, Saqan standartından ("Fövqəladə iddialar fövqəladə dəlil tələb edir") daha güclü bir mövqe tələb edir.

Ülgüc 19-cu əsrdə istifadə olunan quod grātīs asseritur, grātīs negātur (sübutsuz iddia olunan, sübutsuz rədd edilə bilər) latınca atalar sözü ilə müqayisə edilmişdir.[9][10]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Oxford Essential Quotations (4 ed.): Facts". Oxford Press. Oxford University Press. İstifadə tarixi: 19 June 2019. What can be asserted without evidence can also be dismissed without evidence. Christopher Hitchens 1949–2011 English-born American journalist and writer: in Slate Magazine 20 October 2003
  2. McGrattan, Cillian (2016). The Politics of Trauma and Peace-Building: Lessons from Northern Ireland. Abingdon: Routledge. səh. 2. ISBN 978-1138775183.
  3. Antony, Michael (2010). "Where's The Evidence?". Philosophy Now: a magazine of ideas. Issue 78. İstifadə tarixi: 19 June 2019. As Christopher Hitchens is fond of saying, ‘what can be asserted without evidence can also be dismissed without evidence.’
  4. 1 2 Hitchens, Christopher (6 April 2009). God Is Not Great: How Religion Poisons Everything (Kindle). Twelve Books. səh. 258. ASIN B00287KD4Q. What can be asserted without evidence can also be dismissed without evidence. This is even more true when the ‘evidence’ eventually offered is so shoddy and self-interested.
  5. Kinsley, Michael (13 May 2007). "In God, Distrust". The New York Times. İstifadə tarixi: 19 June 2019. Hitchens is attracted repeatedly to the principle of Occam’s razor
  6. Melchior, Jillian (21 September 2017). "Inside the Madness at Evergreen State". The Wall Street Journal. İstifadə tarixi: 19 June 2019. Mr. Coffman cited Christopher Hitchens's variation of Occam's razor: 'What can be asserted without evidence can be dismissed without' [evidence]
  7. Hitchens, Christopher (6 April 2009). God Is Not Great: How Religion Poisons Everything (Kindle). Twelve Books. 119. ASIN B00287KD4Q. [William Ockham] devised a 'principle of economy,' popularly known as 'Ockham’s razor,' which relied for its effect on disposing of unnecessary assumptions and accepting the first sufficient explanation or cause. 'Do not multiply entities beyond necessity.' This principle extends itself. 'Everything which is explained through positing something different from the act of understanding,' he wrote, 'can be explained without positing such a distinct thing.'
  8. Hitchens, Christopher (2007). God Is Not Great: How Religion Poisons Everything. New York, NY: Twelve Books. səh. 150. ISBN 978-1843545743.
  9. Reinhardt, Damion (25 July 2015). "The Long History of Hitchens' Razor". Skeptic Ink. İstifadə tarixi: 31 March 2017.
  10. Jon R. Stone, The Routledge Dictionary of Latin Quotations (2005), p. 101.