Hudzon körfəzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Hudzon körfəzi
ing. Hudson Bay, fr. baie d'Hudson, inuktitut Kangiqsualuk ilua
Hudzon körfəzi qış zamanı
Hudzon körfəzi qış zamanı
60°00′0″N 90°00′0″W / 60.00000°N 90.00000°W / 60.00000; -90.00000Koordinatlar: 60°00′0″N 90°00′0″W / 60.00000°N 90.00000°W / 60.00000; -90.00000
Üst akvatoriyası Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Canada.svg Kanada
Tip Körfəz
Dərin yeri 258 m
Hudzon körfəzi (Kanada)
Hudzon körfəzi
Commons-logo.svg Hudzon körfəzi Commonsda

Hudzon körfəzi (ing. Hudson Bay, fr. baie d'Hudson, inuktitut Kangiqsualuk ilua) — Şimal Buzlu okeanın akvatoriyasına daxil olan və birbaşa boğaz vatəsi ilə Atlantik okeana çıxışı olan körfəzdir (Faktiki olaraq isə Hudzon daxili dənizdir). Körfəz Kanadanın Kvebek, Ontario, ManitobaNunavut vilayətlərinin ərazisi ilə hüdudlanır. Labrador dənizi ilə Hudzon boğazı vastəsilə birləşir, Şimal Buzlu okean ilə Foks körfəzi vastəsilə birləşir. Körfəzin sahəsi 1,23 milyon km² təşkil edir.

Dərinliyi 258 metrdir. Oktyabrdan iyul ayına qədər buzla örtülü olur. Sularında Terka, Kambala və seld kimi balıqlar tutulur. Suiti bölgə üçün əhəmiyyətlidir. Əsas limanları Çörçil və Port-Nelsondur.

Körfəzin daxilində bir sıra adalar vardır: Sauthempton (ada), Kots, Mansel, Nottinqem, Solsberi, Lonq-Aylend, Belçer adaları, Ottava adaları, Sliper adaları.

Korfəzə axan ən iri çaylar: Telon, Çörçil, Nelson, Severn, Uinisk, Xeys, Kaskattama, Ketl, Niskibi, Ta-Ann, Tleviaza, Karibu, Sil, Nastapoka, Ptit-Balen, Qrand-Balen, Kоqаluk, Pоvоnqnituk.

Geologiya[redaktə | əsas redaktə]

Körfəz b.e.ə 6200 il iqlim dəyişikliyi nəticəsində nəhəng buz gölünün çökəkliyə dolması nəticəsində meydana gəlmişdir. Bununla belə dəqiq tarix mübahisə doğurur[1].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Hudzon körfəzinə təşkil edilən ekspedusiyaların əsas istiqamətləri

Körfəzə ilk daxil olan avropalı Sebastyan Kabot olmuşdur. O, 15061509-ci illərdə Hindistana gedən Şimal-Qərb keçidini tapmaq məqsədi ilə bölgəyə ekspedisiya təşkil etmişdir. 1610-ci ildə ingilis dənizçi Henri Hudzon körfəzin şərq sahillərini tətqiq etmişdir. Bu səbəbdən körfəzin bu sahili onun şərəfinə adlandırılmışdır. Hudzon məhz körfəzin bu hissəsində üsyan qaldırmış heyət üzvləri tərəfindən tərk edilmişdir. Bu hadisədən sonra onun haqqında heç bir məlumat yoxdur. 16121613-ci illərdə körfəzin qərb sahillərini Tomas Battonun təşkil etdiyi ekspedisiya tətqiq edir. Onun eskpedisiyası körfəzdə yerləşən bir sıra coğrafi obyektlərin açılışını etmiş və onları adlandırmışdır. 1631-ci ildə körfəzin örgənilməsi üçün Tomas Ceyms böyük tətqiqat işləri aparır. Körfəzin cənub-şərq hissəsi onun şərəfinə adlandırılır. 1631 ildə əraziyə ekspedisiya təşkil edən Lyuk Foks həlak olmuşdur. 1670-ci ildə körfəz Hudzon körfəz Kompaniyası tərəfindən daha ətraflı tətqiq edilir.

İatinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]