Humaita mühasirəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Humaita mühasirəsi
Əsas münaqişə: Paraqvay müharibəsi
Guerra do Paraguai-Operações Passagem Humaita 1866-1868.png
Tarix 19 fevral 1868
Yeri Paraqvay çayı, Humaita qalası
Nəticəsi Müttəfiqlərin qələbəsi.
Münaqişə tərəfləri

Flag of Brazil (1870–1889).svg Braziliya imperiyası

  • CoA Empire of Brazil (1822-1870).svg İmperiya ordusu.


Argentina Argentina

  • Ejercito Argentino Escudo.png Argentina ordusu.

Flag of Paraguay.svg Paraqvay

  • Coat of arms of Paraguay.svg Paraqvay ordusu
Komandan(lar)

Flag of Brazil (1870–1889).svg Luis Alvis di Lima Silva

Flag of Paraguay.svg Fransisko Solano Lopes

  • Flag of Paraguay.svg Fransisko Martines
  • Flag of Paraguay.svg polkovnik Pedro Ermosa
Tərəflərin qüvvəsi

8000 əsgər

2500 əsgər[1]

İtkilər

400 ölü, 1200 yaralı

250 ölü, 100 yaralı

Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Humaita mühasirəsiParaqvay müharibəsinin mühüm döyüşlərindən biri. Mühasirə Braziliya və Argentina qüvvələrinin Paraqvay çayı sahilində Paraqvaya məxsus qalanı ələ keçirmək məqsədi ilə həyada keçirilən əməliyyat. Humaita 2 noyabr 1867-ci ildən qurudan, 2 noyabr 1868-ci ildən isə sudan mühasirəyə alınmışdır. Qala 25 iyul 1868-ci ildə müttəfiqlər tərəfindən fəth edilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1 avqust 1867-ci ildə Argentina generalı Bartolome Mitre Braziliya İmperiya donanmasına Kurupaita və Humaitadan keçid etməyi əmr edir. 15 avqustda beş linkor Kurupaitanı keçsə də, artileriya atəşləri altında Humaita yaxınlığında qoşun durmalı olur[1]. Bu hadisə müttəfiqlər arasında fikir ayrılığı yaradır. Sudan hüçumlar əmək sərfiyyatından başqa bir şey deyildi. Bu səbəbdən 18 avqustdan əməliyyatlar quruya keçir.

Tuyukuedən müttəfiqlər şimala istiqamətlənir. Onlar San-Solano, Tayi kəndləri ələ keçirirlər. Noyabrda Humaita mühasirəyə salınmaqla Asunsondan tədric edilir. 19 fevral 1868-ci ildə Luis Alvis di Lima Silva və vitse admiral baron İnyauma donanmaya Paraqvay çayı ilə Humaitanın yuxarısına keçməyi əmr edir. Gəmilərə dəyən zərbə və insan itkisi cuzi olur. 24 fevralda Baiya, BarrozuRio-Qrande-du-Sul kimi vilayətlərdən Asunson atəşə tutulur. Bundan öncə isə artıq şəhər tərk edilmişdir[2].

Paraqvay Prezidenti Fransisko Solano Lopes Kurupaiti və Huaitanı boşaltmağa qərar verir. 3 martda o çayı keçərək Çakoya çəkilir. Lopes Fransisko Lopes Fransisko Martinesi 3000 əsgər və 200 topla bölgədə saxlayır. 22 martda paraqvaylar Kurupaitini tərk edorlər. 22 və 24 martda Baiya, Rio-QrandеPаrа bölgələrindən Humaita atəşə tutulur. Aprelin sonları müttəfiqlər çayın digər hissəsinidə nəzərətə alırlar[3].

Akayuazu önündə döyüş[redaktə | əsas redaktə]

16 iyul 1868-ci ildə müttəfiqlər 6 000 qüvvə ilə general Osarionun başçılığı Humaitanın şimal-qərbinə hücuma keçir. Onlar uruqvaylıların pusqusundan xəbərsiz idilər. Pusquda 2000 əsgər və 46 topla polkovnik Ermosonun hazır dayanmışdı. Braziliyalıların itkisi 279 ölü, 754 yaralı və 100 əsirdən ibarət idi. Paraqvaylıların isə 89 ölü və 104 yaralısı vardl[4].

18 iyulda general Rivas paraqvaylıların Kora requtuna hücum etməyi əmr edir. Bu humunda ugursuzluğa uğrayır. Nəticədə argentinalılar 90 ölü, 87 yaralı və 35 əsir, braziliyalılar 67 ölü, 221 yaralı və 2 əsir verirlər. Uruqvay isə 120 nəfərini itirmişdir[4].

Umaita[redaktə | əsas redaktə]

19 iyulda polkovnik Martines Lopesi Humaitanın tərk edilməsini məsləhət görür. Prezident beş gün də gözləməyi əmr edir. Birinci köçürülmə dalğası 24 iyulda başlanılır. İkinci dalğa 25 iyula təsadüf edir. Müttəfoqlər qala boşaldıqdan cəmi 10 saat sonra ora daxil olurlar.

Nəticə[redaktə | əsas redaktə]

Polkovnik Martines və 1228 əsgər 96 zabit, qadın və uşaqlarla birlikdə müttəfiqlər tərəfindən Laquna-Verunu keçək istəyərkən əsir düşür. Prezident Lopesi satqın elan edərək onun zövcəsinin öldürülməsini əmr edir

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Humaita mühasirəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Hooker T. D. The Paraguayan War. — Nottingham: Foundry Books, 2008. — P. 73. — ISBN 1901543153.
  2. Hooker T. D. The Paraguayan War. — Nottingham: Foundry Books, 2008. — P. 82. — ISBN 1901543153.
  3. Hooker T. D. The Paraguayan War. — Nottingham: Foundry Books, 2008. — P. 83-84. — ISBN 1901543153
  4. 1 2 Hooker T. D. The Paraguayan War. — Nottingham: Foundry Books, 2008. — P. 86. — ISBN 1901543153.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Donato H. Dicionário das Batalhas Brasileiras. — São Paulo: Editora Ibrasa, 1987.
  • Hooker T. D. The Paraguayan War. — Nottingham: Foundry Books, 2008. — ISBN 1-901543-15-3.