III Amenemhat
| Qədim Misir fironu | |
III Amenemhat | |
|---|---|
| | |
| Sülalə | On ikinci sülalə (Misir) |
| Tarixi dövr | Orta padşahlıq, On ikinci sülalə (Misir) |
| Dəfn yeri | |
III Amenemhat (yunanca: Lachares) — Qədim Misir fironu və Orta Krallığın XII sülaləsinin altıncı hökmdarı idi. O, III Senusretin oğlu idi.
III Senusretin Nubiyanı yenidən tabe edən və hakimiyyəti nomarxların əlindən alan aqressiv hərbi və daxili siyasəti, III Amenemhatın sabit və dinc bir Misiri miras almasına şərait yaratdı. O, səylərini genişmiqyaslı tikinti proqramına, xüsusilə də Fayyum bölgəsinə yönəltdi. Burada o, Sobekə həsr olunmuş məbəd və Renenutetə aid kiçik bir ibadətgah tikdirdi, Biahmu ərazisində özünün iki nəhəng heykəlini ucaltdı və Meris gölünün qazıntı işlərinə töhfə verdi. O, özü üçün Dahşur və Həvarada iki piramida inşa etdirdi və bununla da IV sülalə dövründəki Sneferudan bəri birdən çox piramida tikdirən ilk firon oldu. Həvaradakı piramidasının yaxınlığında qızı Neferuptah üçün də bir piramida yerləşir. Tikinti proqramı üçün zəruri resursları əldə etmək məqsədilə III Amenemhat Misir və Sinay ərazilərindəki daş karxanalarından firuzə və mis çıxarılmasını təşkil etdi. İstismar olunan digər məkanlara Vadi Həmmamatdakı şist karxanaları, Vadi əl-Hudidən çıxarılan ametist, Turadan gətirilən yüksək keyfiyyətli əhəngdaşı, Hatnubdan alınan alebastr, Asvandan gətirilən qırmızı qranit və Nubiyadan gətirilən diorit daxil idi. Çoxsaylı kitabələr, xüsusilə də Serabit əl-Xadimdəki yazılar bu məkanlardakı fəaliyyətləri təsdiqləyir. Onun hökmranlığı dövründə hərbi yürüşlərə dair məlumatlar az olsa da, hakimiyyətinin doqquzuncu ilində Kumma bölgəsində kiçik bir hərbi əməliyyatın keçirildiyi məlumdur. O, həmçinin Punt ölkəsinə bir neçə ekspedisiya göndərmişdi.
III Amenemhat azı 45 il hökmranlıq etmişdir; bununla belə, El-Lahunda tapılmış və hökmranlığının 46-cı ilinə işarə edən bir papirus parçası da çox güman ki, onun hakimiyyət dövrünə aiddir. Hakimiyyətinin sonlarına yaxın o, IV Amenemhat ilə birgə hökmranlıq sistemini tətbiq etmişdir; Nubiyadakı Semna ərazisində aşkar edilmiş qayalıq kitabəsində IV Amenemhatın hakimiyyətinin 1-ci ili III Amenemhatın hakimiyyətinin 44, 46 və ya 48-ci ili ilə eyniləşdirilir. Daha sonra Sobekneferu IV Amenemhatı əvəz edərək XII sülalənin son hökmdarı olmuşdur.