I İbrahim (sultan)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sultan I. İbrahim

İslam Xəlifəsi
Sultan I. İbrahim
9 fevral 1640 — 8 avqust1648
Sələfi: IV Murad
Xələfi: IV Mehmed
 
Təvəllüdü: 5 noyabr 1615(1615-11-05)
İstanbul, Osmanlı imperatorluğu
Vəfatı: 18 avqust 1648 (32 yaşında)
İstanbul, Osmanlı imperatorluğu
Atası: I Əhməd
Anası: Mahpeykər Kösəm Sultan
Həyat yoldaşı: Turhan Xədicə Sultan

Səliha Dilaşub Validə Sultan

 
İmzası: İmzası

Sultan İbrahim (d. 5 noyabr 1615, İstanbul – ö. 18 avqust 1648, İstanbul), 18. Osmanlı padşahı və 97. İslam xəlifəsidir. Sultan olduğunu bildirən anası Mahpeykər Kösəm Sultan və paşalara: "Allahu təala sultan qardaşımızın ömrünü uzun etsin. Bizə sultanlıq lazım deyil. Sultan qardaşımızın ömürünə duaçıyıq" dedi. Ancaq anası və dövlət adamlarının təkidi ilə böyük qardaşı Sultan IV. Muradın nəəşini gördükdən sonra taxt otağına keçdi. "Əlhəmdülillah. Ya Rəbbim! Mənim kimi zəif bir qulunu bu mövqeyə layiq gördün. Səltənət günlərimdə millətimi xoş hal et və bir-birimizdən hoşnud et" deyə dua edərək 9 fevral 1640-cı il tarixində taxta oturdu. Şahzadəlik dövründə sərt bir saray həyatı yaşamış, qardaşlarının ölüm səhnələrinə şahid olmuşdur.

Səltənəti dövründə baş verən önəmli hadisələr[redaktə | əsas redaktə]

Sultan İbrahimin taxta çıxdığı il Anadoluda Mirgünoğlu hadisəsi baş verdi. IV. Muradın İrəvan səfəri dövründə İrəvan qalasının sahibi Əmir Mirgünoğlu qala fəth edildikdən sonra bağışlanmış və Əmirganda yaşamağına icazə verilmişdi. Səfeh və əxlaqsız bir kimsə olan Mirgünoğlu, IV. Muradın ölümündən istifadə edərək Anadoluda təxribatlara başladı və nəticədə I. İbrahim tərəfindən edam etdirildi. Bu səbəbdən Sultan İbrahim bəzi təbəqələrdə özünə düşmən qazandı.

Digər tərəfdən Malta gəmilərinin türk ticarət gəmilərinə hücum etməsindən qəzəblənən sultan, quldurların ən böyük sığınağı olan Krit adasını fəth etmək üçün səfər elan etdi. 20 iyun 1645 tarixində Saqqız adasından dənizə açılan Osmanlı donanması iyul ayının 17-də Krit adasının Hanya limanını fəth etdi. Bu işğal Avropada böyük əks-səda doğurdu. Almaniya və İtaliya sərhəddinə bütün Avropa ölkələrindən dəstək göndərildi. Bu vaxt Hanya qalasına təyin olunan Dəli Hüseyn Paşa irəliləyərək Resmo qalasını ələ keçirdi.

1647-ci ildə Qara Musa Paşanın ölümü ilə sədrəzəm olan Həzərparə Əhməd Paşanın diqqətsiz və ədalətsiz davranışları əleyhində böyük üsyanı özü ilə gətirdi. Bu vaxt hürufilərin Sultan İbrahim əleyhinə etdikləri böhtanlar da hədəfinə çatmışdı. Necə k, Həzərparə Əhməd Paşa əleyhinə olaraq başlayan üsyan, Sultan İbrahimin də taxtdan endirilməsiylə nəticələndi. Taxta oğlu IV. Mehmed çıxarıldı. Üsyançılar və onların rəhbərləri olan Sofu Mehmed Paşa I. İbrahimi edam etdirdilər (18 avqust 1648). Devrilən sultan vaxtilə əmisi I. Mustafanın dəfn edildiyi türbədə dəfn olundu. Sultan İbrahim dövründə dövlətin daxili suverenliyi qorunub saxlanmış, iqtisadi problemlər öz həllini tapmış, hətta xəzinə dolub daşmışdır.

Memarlıq[redaktə | əsas redaktə]

Sultan İbrahim dövründə tikilən memarlıq işləri : Topqapı Sarayının içərisində tikilən Sünnət Otağı,Qəməriyə (İftar) yeri və sarayın arxa tərəfində dəniz sahilində tikilən Səbətçilər Köşküdür.

Bu dönəmdə tikilən ən önəmli memari iş Ədirnədə Tunca çayı üzərində tikilən Səfərşah körpüsüdür.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Hərəmxanası[redaktə | əsas redaktə]

İngilis diplomat və tarixçi Paul Rycautun "The Present State of the Ottoman Empire" adlı əsərində yer alan İbrahimin edamını təsvir edən qravüra.
  1. Turhan Xədicə Validə Sultan
  2. Saliha Dilaşub Validə Sultan
  3. Xədicə Muazzəz Sultan
  4. Hüma Şah Sultan
  5. Ayşə Sultan
  6. Mah-i Ənvər Sultan
  7. Şivəkar Sultan

Oğlan uşaqları[redaktə | əsas redaktə]

  1. IV. Mehmed
  2. II. Süleyman
  3. II. Əhməd

Qız uşaqları[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ümmü Gülsüm Sultan
  2. Peykən Sultan
  3. Atiyə Sultan
  4. Ayşə Sultan
  5. Gövhərxan Sultan
Osmanli-nisani.svg
 
Osmanlı sultanları
Flag of the Ottoman Empire.svg