I Şapur

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
I Şapur
𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩
ShapurICoinHistoryofIran.jpg
bayraqSasanilərin II şahıbayraq
12 aprel, 241 — may,272
Tacqoyma 12 aprel, 240
Hakimiyyət şəriki — indiyə kimi I Ərdəşir (240 — 242)
Sələfi I Ərdəşir
Xələfi I Hürmüz
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi
Doğum yeri Firuzabad, İran
Vəfat tarixi
Vəfat yeri
Sülalə Sasanilər sülaləsi
Atası I Ərdəşir
Anası Mirod
Həyat yoldaşları Gurzad, Xuranjim
Uşağı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

I Şapur (fars. شاپور اول; II əsr, Firuzabad, Fars ostanımay 270 və ya 272[1][2][3], Bişapur[d], Fars ostanı) — ikinci Sasani şahı.

İlk illəri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şapur 215-ci ildə doğulmuşdu. Atası I Ərdəşir, anası isə Arşakilər sülaləsindən Miroddur. 240-cı ildə artıq atası ilə birgə hökmdarlıq edirdi. 242-ci ildə Ərəb Filiplə sülh imzaladı və 500.000 dinar təzminat aldı.[4] Lakin sülh tez pozuldu və 253-cü ildə Barbarissos döyüşündə Sasani ordusu 60000lik Roma ordusunu məhv etdi.

Hakimiyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

252-ci ildə Şapurun əmri ilə Ermənistan çarı II Xosrov (Arşaki) öldürüldü, I Hürmüz Ermənistan taxtına gətirildi. Gürcüstan da işğal edilərək Sasanilər dövlətinə birləşdirildi.

260-cı ildə Roma-Sasani müharibələrində Roma ordusunu məğlub etdi. Öz qələbəsi barədə bütün qonşu ölkələrə xəbər saldı ki, ona tabe olsunlar. Alban hökmdarı I Vaçe tabe olmaq istəməsə də, 262-ci ildə I Şapur Albaniyanı özündən asılı vəziyyətə gətirdi. 10 il sonra (272) I Şapur öldü və Albaniya asılılıqdan çıxdı.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Istituto dell'Enciclopedia Italiana Shāhpūr // Enciclopedia on line (итал.)
  2. 1 2 Gabrieli F. SHĀHPŪR // Enciclopedia Treccani (итал.)Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1936.
  3. 1 2 autori vari Shahpur I // Dizionario di Storia (итал.) — 2011.
  4. Cambridge History of Iran, Volume III,edited by Ehsan Yarshater (professor of Iranian studies, Columbia University, New York)

Anar İsayev, Rəhim Məcnunov, Muxtar Abbasov - Azərbaycan tarixi VI-XI sinif