Məzmuna keç

I Hüseyn (İordaniya kralı)

Vikipediya, azad ensiklopediya
I Hüseyn
ərəb. جلالة الملك الحسين بن طلال‎
III İordaniya kralı
11 avqust 1952 – 7 fevral 1999
ƏvvəlkiI Təlal
SonrakıII Abdullah
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı الحسين بن طلال بن عبد الله بن الحسين بن علي العوني العبدلي القتادي الحسني العلوي الهاشمي القُرشي
Doğum tarixi 14 noyabr 1935(1935-11-14)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 7 fevral 1999(1999-02-07)[2][3][…] (63 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi qeyri-Hodgkin lenfoma[d]
Dəfn yeri
Təhsili
  • Harrou Məktəbi[d]
Fəaliyyəti monarx
Atası I Təlal
Anası Zeynəl-şərəf bint Cəmil
Həyat yoldaşları
Uşaqları
Ailəsi Haşimilər
Dini sünnilik
Hərbi xidmət
Qoşun növü Kral Hərbi Hava Qüvvələri
Döyüşlər
Rütbəsi
  • ordu generalı[d]
Təltifləri "Niderland şiri" ordeninin böyük cəngavər xaçı — 1964 Knight Grand Cross of the Royal Victorian Order — 1953 Honorary Knight Grand Cross of the Order of the Bath — 1984 Bailiff Grand Cross of the Order of Saint John Order of Solomon — 1960 Grand Cordon of the Order of Leopold — 1964 "Fəxri legion" ordeninin böyük xaçı — 1967 "Qızıl yun" ordeninin cəngavər dərəcəsi — 1985 "Katolik İzabella" ordeninin boyunbağısı — 1977 "Xilaskar" ordeninin böyük xaçı — 1960 "Qızıl mahmız" ordeni — 1964 boyunbağılı "Payızgülü" ordeni — 1976 "Almaniya Federativ Respublikası qarşısında xidmətlərə görə" ordeninin xüsusi dərəcəsinin böyük xaçı — 1967 "Müqəddəs Olaf" ordeninin boyunbağılı böyük xaçı — 1964 Grand Cross of the Cross of Military Merit with White Decoration — 1955 Finlandiyanın "Ağ qızılgül" ordeninin böyük xaçı — 1987 "Danebroq" ordeni "İtaliya Respublikası qarşısında xidmətlərə görə" ordeninin boyunbağılı böyük cəngavər xaçı — 1983 "İtaliya Respublikası qarşısında xidmətlərə görə" ordeninin fəxri nişanlı böyük ulduzu — 1976 Grand Cross of the Military Order of the Tower and Sword — 1964 "Nil" ordeni — 1955 Pəhləvi ordeni — 1959 Böyük Çakri ali kral nəslinin ən şərəfli ordeni Grand Order of the Hashimites — 1953 Order of the Two Rivers — 1953 "Yuqoslaviya ulduzu" ordeni — 1979 "Böyük Mübarək" ordeni — 1974 "Xidmətlərə görə" ordeni — 1960 Order of the Crown of the Realm — 1965 Order of Independence — 1978 "Kral Əbdüləziz" ordeni — 1960 Order of the Umayyads — 1955 Order of Propitious Clouds — 1959 "Fil" ordeninin cəngavər dərəcəsi — 1998 Ronald Reyqan adına azadlıq mükafatı National Order of Merit — 1960 Filadelfiya azadlıq mükafatı Order of Sikatuna — 1976 Royal Victorian Chain — 1966
Princess of Asturias Award for Concord — 1995
İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

I Hüseyn və ya Hüseyn ibn Təlal (ərəb. الحسين بن طلال‎; 14 noyabr 1935[1][2][…], Amman, Transiordaniya əmirliyi[d][1] – 7 fevral 1999[2][3][…], Amman) — III İordaniya kralı.[4]

1935-ci ildə Ammanda dünyaya gəldi. Atası İordaniya kralı I Təlal, anası isə onun türk əsilli[5] xanımı Zeynəl-şərəf bint Cəmildir.[6][7] İbtidai təhsilini Ammanda tamamladıqdan sonra öncə İsgəndəriyyədəki Viktoriya kollecinə, ardından İngiltərədəki Harrou məktəbinə göndərildi. 1951-ci ildə babasının ölümü və atasının qısa səltənətinin ardından hələ 17 yaşında ikən taxta çıxarıldı.[8]

İlk demokratik hökumət kabinetinin qurulmasını təmin etsə də, bir neçə ay sonra onu istehfaya zorladı. Bütün siyasi partiyaları qadağan etdi və diktatorluq elan etdi. İordan çayının qərb sahili uğrunda İsrailə 3 dəfə müharibə elan etdi və 1994-cü ildə sülh bağlandı. Qiymət artımı səbəbilə ölkənin cənubunda çıxan üsyanları yatırmaq məqsədilə 1989-cu ildə ölkəni seçimə göndərdi.

1999-cu ildə xərçəng xəstəliyi səbəbilə vəfat etdi.

Ailəsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İlk evliliyi 19 aprel 1955-ci ildə uzaq qohumu Şərifə Dinə bint Əbdülhəmidlə baş tutdu.[9] Cütlüyün bu nigahdan bir qızı dünyaya gəldi. 1957-ci ildə cütlük boşandı.

İkinci evliliyi 25 may 1961-ci ildə ingilis əsilli Toni Avril Qardinerlə baş tutdu. Nigahdan sonra adı Muna əl-Hüseyn olaraq dəyişdirildi. Cütlüyün bu nigahdan 4 övladı doğulsa da, 21 dekabr 1972-ci ildə boşandılar.

Üçüncü evliliyi 24 dekabr 1972-ci ildə Aliyə Bahəddin Tukanla baş tutdu. Cütlüyün 3 övladı doğuldu. 1977-ci ildə baş verən helikopter qəzasında həlak oldu.

Dördüncü evliliyi 15 iyun 1978-ci ildə Liza Najip Hələbi ilə baş tutdu. Nigahdan sonra adı Nur əl-Hüseyn olaraq dəyişdirildi. Cütlüyün bu nigahdan 4 övladı doğuldu.

Yəhudi əsilli Amerikalı aktrisa Suzanna Kabotla eşq yaşadığı və hətta 1964-cü ildə Timoti adlı bir oğlu dünyaya gəldiyi iddia edilir. Suzanna və oğlu uzun illər boyunca İordaniya dövlət xəzinəsindən ödənilən yüklü məbləğlə həyatlarını davam etdirdilər. 1986-cı ildə Suzanna Kabot öz oğlu tərəfindən qətlə yetirildi. Oğlu olduğu iddia edilən Timoti Skot Ramon isə 2003-cü ildə vəfat etdi.

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 3 4 Хусейн ибн Талал (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1969—1978.
  2. 1 2 3 4 Hussein (ing.). // Encyclopædia Britannica. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
  3. 1 2 Husain (Husain II. Ibn Talal) (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus.
  4. ↑ "King Hussein bin Talal". www.jewishvirtuallibrary.org. 11 fevral 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2024.
  5. ↑ "Jordan remembers Queen Zein". Jordan Times (ingilis). 25 aprel 2015. 18 dekabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2024.
  6. ↑ "The Royal Palaces" Arxiv surəti 10 oktyabr 2018 tarixindən Wayback Machine saytında. www.kinghussein.gov.jo
  7. ↑ Miller, Judith (8 February 1999). "Death of a King; Cautious King Took Risks in Straddling Two Worlds" Arxiv surəti 28 aprel 2019 tarixindən Wayback Machine saytında. The New York Times
  8. ↑ Shlaim, Avi. Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace (ingilis). Knopf Doubleday Publishing Group. 6 oktyabr 2009. ISBN 978-1-4000-7828-8. 23 may 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2024.
  9. ↑ "Milestones, may 2, 1955" Arxiv surəti 5 dekabr 2024 tarixindən Wayback Machine saytında. Time. 2 May 1955. ISSN 0040-781X
  10. ↑ "Abdullah II | Biography, Education, Family, History, & Facts | Britannica". www.britannica.com (ingilis). 15 dekabr 2024. 30 dekabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2024.
  11. ↑ "International sports community pays tribute to FEI honorary president HRH Princess Haya" Arxiv surəti 2 yanvar 2016 tarixindən Wayback Machine saytında. FEI
  12. ↑ "HRH Princess Haya Biog | The Official Website of HRH Princess Haya Bint Al Hussein". web.archive.org. 9 yanvar 2015. 9 yanvar 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2024.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Hüseyn_(İordaniya_kralı)&oldid=9091173"