JF-17 Thunder

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
JF-17 Thunder/ FC-1 Xiaolong
Pakistan Air Force JF-17 Thunder flies in front of the 26,660 ft high Nanga Parbat.jpg
Pakistan HHQ-nə məxsus JF-17 Thunder Nanqa Parbat dağlıq ərazisində (8.107 metr).
Tipi Çoxməqsədli qırıcı
Dizayner CAC, PAC, MiQ (məsləhətçi qismində)
İstehsalçı Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR
Flag of Pakistan.svg Pakistan
İlk uçuş 25 avqust 2003
İstismara verilib 12 may 2007
Status İstismarı davam edir
Əsas istismarçılar Pakistan Hərbi Hava Qüvvələri
İstehsal illəri Çində: 2007-ci il iyun – davam edir
Pakistanda: 2008-ci il yanvar – davam edir
İstehsal sayı 86+[1]
Proqramın icra dəyəri 500 milyon dollar $
Vahidinin qiyməti Blok 1: 15–20 milyon ABŞ dolları (təxminən)[2]
Blok 2: 20–25 milyon ABŞ dolları [3]

JF-17 Thunder və ya FC-1 Xiaolong yüngül çəkili, tək mühərrikli, çoxməqsədli dördüncü nəsil qırıcı-bombardmançı təyyarədir. Qırıcı Pakistanın "Pakistan Aeronautical Complex" (PAC) və Çinin "Chengdu Aircraft Corporation" (CAC) şirkətləri tərəfindən birgə istehsal olunur. JF-17 hava kəşfiyyatı aparmaq, yer hədəflərinə qarşı hücum və qarşı tərəfin hava hədəflərinin tutulması və ya məhv edilməsi məqsədləri ilə hazırlanmışdır. Təyyarənin adındakı "JF" abreviaturasının açılışı "Joint-Fighter" (Vahid Qırıcı), "Thunder" isə "İldırım" mənasını verir. Çində təyyarə "FC-1 Xiaolong" adı ilə tanınır. "FC" abreviaturasının açılışı "Fighter-China" (Çin Qırıcısı), "Xiaolong" isə "Qəddar Əjdaha" mənasını verir.

JF-17 döyüş təyyarəsi müxtəlif növ hava-hava və hava-yer tipli raketlər, həmçinin 23 mm çaplı QŞ-23-2 avtomatik topu ilə silahlanmışdır. Maksimum sürəti 1.6 maxa bərabər olan Guizhou WS-13 və ya Rusiya istehsalı RD-93 mühərriki ilə təchiz olunub.[4] Bu təyyarələrin yaxın müddət ərzində Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinin "onurğa sütunu" olacağı və uçuş göstəriciləri təxminən eyni olan, lakin texniki xidməti təqribən iki dəfə baha başa gələn F-16 qırıcılarını da əvəzləyəcəyi gözlənilir.[5] Pakistan HHQ ilk JF-17 eskadrilyasını 2010-cu ilin fevral ayında silahlanmaya qəbul etmişdir.[6] 2016-cı ilə olan məlumata görə Pakistan hər il özü üçün 25 ədəd JF-17 istehsal edir.[7] 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumata görə isə Pakistan Aeronautical Complex şirkəti ölkə ərazisində Blok 1 növü üzrə 70[8], Blok 2 növü üzrə isə 33 qırıcının istehsalını tamamlayaraq orduya təhvil vermişdir.[9]

2017-ci ildən etibarən həm döyüş əməliyyatları, həm də təlim məqsədilə istifadə olunacaq iki oturacaqlı JF-17B variantının Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinə təhvil veriləcəyi gözlənilir.[10][11] Bununla belə, hal-hazırda texnoloji cəhətdən daha da inkişaf etdirilmiş Blok 3 variantının sınaqlarının davam etdirildiyi açıqlanmışdır. Blok 3 variantının sahib olduğu KLJ-7A radarı eyni anda 15 hədəfi izləmək imkanına malikdir.[12]

JF-17 Thunder silahlanmaya qəbul olunduğu 2011-ci ildən etibarən ümumilikdə 19,000 saat əməliyyat uçuşu həyata keçirib.[13] Pakistan HHQ bu qırıcılardan istifadə edərək Vəziristan bölgəsində terrorçuların mövqelərini həm idarəolunan, həm də idarə olunmayan aviabombalar vasitəsilə bombardman etmişdir.[14]

Variantları[redaktə | əsas redaktə]

Prototipləri[redaktə | əsas redaktə]

Prototip mərhələsində 2 fərqli konfiqurasiya test olunub. İlk konfiqurasiyaya 3 prototip təyyarə daxil idi (PT-01, PT-02, PT-03). Növbəti üç prototip olan PT-04, PT-05 və PT-06 isə ikinci növ konfiqurasiyaya daxil idi. Avionika və silah testləri üçün PT-04 əsas götürülüb. PT-01 ilk uçuşunu 2003-cü ilin avqustunda, PT-03 isə 2004-cü ilin aprelində həyata keçirib. PT-04 ilk uçuşunu 10 may 2006-cı ildə yerinə yetirib.

İstehsal variantları[redaktə | əsas redaktə]

  • JF-17 Blok 1: İstehsalı 2006-cı ilin iyun ayında Çində başlanıb, 18 dekabr 2013-cü ildə tamamlanıb. Təyyarələrin 58%-i (təqribən 50 ədəd) Pakistanda istehsal olunub.[15] Qiyməti 15 milyon ABŞ dollarıdır.
  • JF-17 Blok 2: İstehsalı 18 dekabr 2013-cü ildə başlanıb.[16] Bu qırıcılar havada olarkən yanacaq doldurma qabiliyyətinə, inkişaf etmiş avionikaya, artırılmış yük daşıma qabiliyyətinə və radioelektron mübarizə vasitələrinə sahibdir. Qiyməti 25 milyon ABŞ dollarıdır.[17] Pakistan HHQ-nə hər il 16 ədəddən çox Blok 2 təhvil veriləcək. Yerli mediyanın məlumatına əsasən, 2015-ci ilin dekabrında 16-cı Blok 2 orduya təhvil verilib ki, bu da 4-cü JF-17 eskadrilyasının tamamlanması ilə nəticələnib.
  • JF-17 Blok 3: Dəbilqədə quraşdırılmış ekran və görünüş sistemi (HMD/S), daha inkişaf etmiş avionika, AESA radar, yeni mühərrik, iki oturacaqlı pilot kabinəsi kimi bir çox yeni funksiyalara malikdir.[18][19] Sürətinin Mach 2.0+ olacağı gözlənilir. Pakistan HHQ rəsmiləri bu təyyarəni "4+ nəsil" təyyarə adlandırıb. 2017-ci ilin ilk yarısında 50-dən çox Blok-3 variantı olan döyüş təyyarəsi Pakistan HHQ-nə təhvil verilmişdir.[20]
  • JF-17B: İki oturacaqlı variantın 2017-ci ildə orduya daxil olacağı gözlənilir.[21]

Taktiki-texniki xüsusiyyətləri (Blok-2)[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Ekipaj: 1 nəfər
  • Uzunluğu: 14.93 m
  • Hündürlüyü: 4.72 m
  • Qanad sahəsi: 24.4 m²
  • Boş çəki: 6,586 kq
  • Faydalı yüklənmə: 4,325 kq
  • Maksimum qalxma ağırlığı: 13,494 kq
  • Manevr qabiliyyəti: +8g / -3g
  • Daxili yanacaq tutumu: 2,329 kq
  • Güc təminatçısı: 1 × Klimov RD-93 "afterburner" sistemli turbo reaktiv mühərrik

Uçuş keyfiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Maksimum sürət: 1.6 max (1960 km/s)
  • Birbaşa uçuş məsafəsi: 2037 km
  • Uçuş tavanı: 16,916 m
  • Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti: 0.95[22]

Avionikaları[redaktə | əsas redaktə]

  • KLJ-7 V2 radarı[23]
  • ASELPOD EO/IR elektro-optik kəşfiyyat, nəzarət və hədəfləmə sistemi[24][25]
  • KG300G radioelektron mübarizə sistemi[26]

İstifadə edən ölkələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Flag of Pakistan.svg Pakistan: 86-dan çox qırıcı hazırda silahlanmaya qəbul olunub.[27]

İnsident və qəzalar[redaktə | əsas redaktə]

  • 14 noyabr 2011-ci ildə, bir ədəd JF-17 "Thunder" Pakistan ərazisində Mullan Mənsur dağlıq ərazisində qəzaya uğrayıb və nəticədə pilot, eskadrilya komandiri Muhammad Hussain həlak olmuşdur.
  • 27 sentyabr 2016-cı ildə, Pakistanın Kəraçi şəhərində yerləşən Masroor avia bazasından havalanan bir ədəd JF-17 "Thunder" qırıcısı gündəlik təlimlər zamanı Ərəb dənizinə düşmüşdür.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "16 new JF-17 Thunder jets added to PAF 14-Squadron". The Express Tribune. 16 fevral 2017. https://tribune.com.pk/story/1328807/16-new-jf-17-thunder-jets-added-paf-14-squadron/.
  2. "Chengdu FC-1/JF-17 Thunder". http://www.milavia.net/aircraft/fc-1/fc-1.htm.
  3. "JF-17 Thunder". http://www.dawn.com/2011/05/24/sky-wars-pakistan-india-and-china.html.
  4. "Paris Air Show 2015: JF-17 fighter flying with indigenous Chinese turbofan". Jane’s. http://www.janes.com/article/52308/paris-air-show-2015-jf-17-fighter-flying-with-indigenous-chinese-turbofan. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  5. "China's Expert Fighter Designer Knows Jets, Avoids America's Mistakes". International Relations and Security Network (ISN). http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/Articles/Detail/?id=192616. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  6. "Pakistan meets JF-17 production target". Express Tribune. 29 dekabr 2015. https://tribune.com.pk/story/1017904/another-milestone-pakistan-meets-jf-17-production-target/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  7. Khan, Bilal (17 oktyabr 2015). "JF-17 Block-2 and Block-3 Details Confirmed". quwa.org. http://quwa.org/2015/10/17/jf-17-block-2-and-block-3-details-confirmed/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  8. "PAF No.14 'Tail choppers' Squadron re-equipped with JF-17 Thunder jets". Dawn (newspaper). 16 fevral 2017. https://www.dawn.com/news/1315117. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  9. Khan, Bilal (15 yanvar 2017). "JF-17 Block-II production crosses 30 planes". quwa.org. http://quwa.org/2017/01/15/jf-17-block-ii-production-crosses-30-planes/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  10. "Pakistan, China jointly launch production of JF-17B fighter jets". The Indian Express. 28 aprel 2016. http://indianexpress.com/article/world/world-news/pakistan-china-jointly-launch-production-of-jf-17b-fighter-jets-2774819/. İstifadə tarixi: 8 May 2016.
  11. Mateen Haider. "PAF eyes induction of JF-17B fighter jet by April 2017". dawn.com. http://www.dawn.com/news/1254985/paf-eyes-induction-of-jf-17b-fighter-jet-by-april-2017. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  12. Khan, Bilal (31 oktyabr 2016). "KLJ-7A: Proposed AESA Radar for the JF-17 Block-III". quwa.org. http://quwa.org/2016/10/31/klj-7a-proposed-aesa-radar-jf-17-block-iii/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  13. Gady, Franz-Stefan (3 may 2016). "Two-Seat Variant of China-Pakistan JF-17 Fighter Jet to Fly in 2016". The Diplomat. http://thediplomat.com/2016/05/two-seat-variant-of-china-pakistan-jf-17-fighter-jet-to-fly-in-2016/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  14. "Fighter jets bomb militant hideouts in North Waziristan after Taliban attacks". Express Tribune. 21 yanvar 2014. http://tribune.com.pk/story/661387/fighter-jets-bomb-militant-hideouts-in-north-waziristan-after-taliban-attacks/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  15. (September 2010) "JF-17 Thunders in First Public Static Display". Air Forces Monthly (269).
  16. "Block 2 JF-17 makes first flight ahead of Block 3 improvements". janes.com. http://www.janes.com/article/49991/block-2-jf-17-makes-first-flight-ahead-of-block-3-improvements. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  17. Rehmat, Adnan (24 may 2011), «Sky Wars: Pakistan, India and China», http://www.dawn.com/news/631303/sky-wars-pakistan-india-and-china
  18. http://www.eastpendulum.com/wp-content/uploads/2016/10/2016-11-01-Airshow-China-2016-le-radar-AESA-KLJ-7A-06.jpg
  19. Warnes, Alan (1 fevral 2017). "Rolling Thunder". Asian Military Review. https://asianmilitaryreview.com/2017/02/rolling-thunder-jf-17/. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  20. Gady, Franz-Stefan (8 fevral 2017). "Pakistan to Order 50 More Fighter Jets in 2017". The Diplomat. http://thediplomat.com/2017/02/pakistan-to-order-50-more-fighter-jets-in-2017/. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  21. "Pakistan, China To Introduce Two-Seater Xiaolong Fighter At Paris Show 2015". defenseworld.net. http://www.defenseworld.net/news/12321/Pakistan__China_To_Introduce_Two_Seater_Xiaolong_Fighter_At_Paris_Show_2015. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  22. "Pakistan Aeronautical Complex Kamra – JF-17 Thunder Aircraft". pac.org.pk. http://www.pac.org.pk/jf-17. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  23. Mader, Georg. "Pakistan Air Force discusses the JF-17 Thunder". internationalfighter.iqpc.co.uk. https://internationalfighter.iqpc.co.uk/pakistan-air-force-discusses-the-jf-17-thunder-mc?-ty-m&additional=true. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  24. "JF-17 “Thunder” təyyarələri ASELPOD hədəfləmə sistemi ilə təchiz ediləcək". azeridefence.com. 30 noyabr 2016. http://az.azeridefence.com/jf-17-thunder-teyyareleri-aselpod-hedefleme-sistemi-ile-techiz-edilecek/. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  25. "Turkey's Aselsan to supply targeting pods for Pakistan's JF-17 fighters, says report". janes.com. 31 may 2017. http://www.janes.com/article/70935/turkey-s-aselsan-to-supply-targeting-pods-for-pakistan-s-jf-17-fighters-says-report. İstifadə tarixi: 15 fevral 2018.
  26. (2014) "INTERVIEW: Thunder over the Desert". AirForces Monthly (311): 62–66.
  27. https://tribune.com.pk/story/1328807/16-new-jf-17-thunder-jets-added-paf-14-squadron/
  28. http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=46083:nigerian-air-force-adding-aircraft-to-its-fleet&catid=35:Aerospace&Itemid=107
  29. http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/jf-17-sales.htm

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda JF-17 Thunder ilə əlaqəli mediafayllar var.