Jlobin rayonu

Jlobin rayonu
belar. Жлобінскі раён
Jlobin rayonunun xəritəsi
Bayraq[d] Gerb
52°54′ şm. e. 30°02′ ş. u.
Ölkə	Belarus
Vilayət	Qomel
Daxili bölgüsü	1 rayon tabeliyində şəhər, 15 kənd şurası
Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri	Sergey Yarets
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub	17 iyul 1924
İlk məlumat	1654
Sahəsi	2087.96
Mərkəzin hündürlüyü	151 m
İqlimi	mülayim-kontinental
Saat qurşağı	[[UTCUTC+3]]
Əhalisi
Əhalisi	96.085 nəf. (1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 1996, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026)
Milli tərkibi	belaruslar, ruslar, ukraynalılar və b.
Rəsmi dillər	belarus dili, rus dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+375 2334
Poçt indeksləri	247191—247249, 246172
Nəqliyyat kodu	3
Digər
gisp.gov.by  (rus.)
Jlobin rayonu
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Jlobin rayonu (belar. Жлобінскі раён) — Belarusun Qomel vilayətinin şimal-şərqində inzibati-ərazi vahidi (rayon).

Sahəsi 2087,96 km² təşkil edir, inzibati mərkəzi Jlobin şəhəridir.

Coğrafiyası

Rayonun sahəsi 2100 km²-dir (vilayətdə 6-cı yer). Rayon Qomel vilayətinin Roqaçov, Buda-Koşelyovo, Reçitsa və Svetloqorsk rayonları, həmçinin Mogilyov vilayətinin Bobruysk rayonu ilə həmsərhəddir.

Əsas çayları — Dnepr, Berezina, Okra və Dobosnadır. Ərazidə "Smıçok" landşaft yasaqlığı və qismən "Vıdritsa" yasaqlığı yerləşir.

Tarixi

1919-cu ildə Jlobin volost mərkəzi, 17 iyul 1924-cü ildə isə Jlobin rayonunun mərkəzi olur (1924–1930-cu illərdə Belarus SSR-in Bobruysk dairəsinin tərkibində). 1925-ci ilin iyulunda Jlobinə şəhər statusu verilir. 1930–1938-ci illərdə birbaşa respublika tabeliyində olmuş, 1938-ci ilin yanvarında yeni inzibati bölgü ilə əlaqədar olaraq Qomel vilayətinə daxil edilmişdir.

Rayonun ərazisi dəfələrlə dəyişmişdir. 4 avqust 1927-ci ildə Streşin rayonunun 7 kənd şurası Jlobin rayonuna verilmişdir. 26 avqust 1939-cu ildə Streşin rayonu yenidən təşkil edilmiş və ona 10 kənd şurası qaytarılmışdır. 29 aprel 1950-ci ildə Roqaçov rayonundan Kirovo kənd şurası Jlobin rayonuna verilmişdir. 17 dicabr 1956-cı ildə Streşin rayonunun yenidən ləğv edilməsi nəticəsində Jlobin rayonuna 8 kənd şurası və Streşin qəsəbəsi verilmişdir. 25 dekabr 1962-ci ildə rayona Svetloqorsk rayonunun iki kənd şurası birləşdirilmişdir. 7 mart 1963-cü ildə Jlobin vilayət tabeliyindəki şəhərə çevrilmişdir.

21 sentyabr 1992-ci ildə Raduş, Rekta və Step kənd şuraları ləğv edilmiş, onların yaşayış məntəqələri müvafiq olaraq Krasnı Bereq, Luki və Şçedrin kənd şuralarının tərkibinə verilmişdir. Kabanovka kənd şurası 2013-cü ildə ləğv edilmişdir.

14 dekabr 2022-ci ildə Qomel vilayətinin Jlobin rayonunun Streşin və Verxneolbyansk kənd şuraları vahid inzibati-ərazi vahidində — Streşin kənd şurasında birləşdirilmişdir. Verxneolbyansk kənd şurasının torpaq sahələri Streşin kənd şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

4 yanvar 2002-ci ildə Jlobin rayonu və Jlobin şəhəri inzibati mərkəzi Jlobin şəhəri olmaqla vahid inzibati-ərazi vahidində — Jlobin rayonunda birləşdirilmişdir.

25 yanvar 2015-ci ildə Jlobin şəhərinin hüdudlarına Jlobin rayonunun Luki kənd şurasının Lebedyovka kəndinin və Maleviçi kənd şurasının Rubej qəsəbəsinin torpaqları daxil edilmişdir.

2024-cü ildə Jlobin rayonu yaradılmasının 100 illiyini qeyd etmişdir.

Əhalisi

1 yanvar 2018-ci il vəziyyətinə rayon əhalisinin 21,8%-i əmək qabiliyyətli yaşdan aşağı, 56,5%-i əmək qabiliyyətli yaşda, 21,7%-i isə əmək qabiliyyətli yaşdan yuxarı olmuşdur. Qomel vilayəti üzrə orta göstəricilər müvafiq olaraq 18,3%, 56,6% və 25,1% təşkil etmişdir.

2017-ci ildə rayonda doğum əmsalı hər 1000 nəfərə 13,7, ölüm əmsalı isə 11,9 olmuşdur (Qomel vilayətində ən aşağı göstəricilərdən biridir, yalnız Qomel və Mozır rayonlarında daha aşağıdır — müvafiq olaraq 9,3 və 10,8). 2017-ci ildə rayonda 1403 nəfər doğulmuş, 1210 nəfər vəfat etmişdir. Vilayət üzrə orta doğum və ölüm əmsalları müvafiq olaraq 11,3 və 13, respublika üzrə isə 10,8 və 12,6 təşkil etmişdir. Miqrasiya saldosu mənfidir (2017-ci ildə rayondan gedənlərin sayısı gələnlərdən 335 nəfər çox olmuşdur).

2017-ci ildə rayonda 799 nikah (hər 1000 nəfərə 7,8; vilayətdə Xoyniki rayonundan sonra ikinci göstərici) və 360 boşanma (hər 1000 nəfərə 3,5; vilayətdə Svetloqorsk rayonundan sonra ikinci göstərici) qeydə alınmışdır.

Milli tərkibi

2009-cu il siyahıyaalınmasına əsasən:

• Belaruslar — 89 085 (84,95 %)
• Ruslar — 9 707 (9,26 %)
• Ukraynalılar — 1 934 (1,84 %)
• Qaraçılar — 369 (0,35 %)
• Polyaklar — 167 (0,16 %)
• Tatarlar — 133 (0,13 %)
• Ermənilər — 132 (0,13 %)

1959-cu il siyahıyaalınmasına görə rayonda 75 823 nəfər yaşayırdı, onlardan 67 895-i belarus (89,54%), 4485-i rus (5,92%), 1231-i ukraynalı (1,62%), 1213-ü yəhudi (1,6%), 497-si polyak (0,66%) idi.

İnzibati-ərazi bölgüsü

Jlobin rayonunun ərazisi rayon tabeliyində olan Jlobin şəhərinə və 15 kənd şurasına bölünür. Onların tərkibində Streşin şəhər tipli qəsəbəsi və 153 kənd yaşayış məntəqəsi yerləşir.

İqtisadiyyatı

Sənaye

Rayon ərazisində 20 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Aparıcı sahələr — qara metallurgiya, qida, ağac emalı və yüngül sənayedir.

• Belarus Metallurgiya Zavodu
• Jlobin Mexanika Zavodu "Dnepor"
• "Belfa" müəssisəsi — süni xəz istehsalı, geyim tikilişi
• Jlobin Ət Kombinatı
• Jlobin Süd Zavodu
• "Jlobinmebel"
• Jlobin Tikiş Fabriki

Kənd təsərrüfatı

2017-ci ildə kənd təsərrüfatı təşkilatlarında dənli və dənli-paxlalı bitkilərin əkini üçün 32 221 ha, yem bitkiləri üçün isə 35 183 ha torpaq sahəsi ayrılmışdır. Dənli bitkilərin əkin sahəsinə görə rayon vilayətdə üçüncü yerdədir. 2016-cı ildə 66,5 min ton, 2017-ci ildə isə 81,5 min ton dənli və dənli-paxlalı bitki toplanmışdır (məhsuldarlıq müvafiq olaraq 26,1 s/ha və 25,3 s/ha olmuşdur).

1 yanvar 2018-ci il vəziyyətinə kənd təsərrüfatı təşkilatlarında (şəxsi təsərrüfatlar və fermerlər nəzərə alınmadan) 48,2 min qara-mal (o cümlədən 16,2 min inək) və 38,6 min donuz saxlanılmışdır. İri buynuzlu heyvanların sayına görə rayon vilayətdə dördüncü, inəklərin sayına görə üçüncü, donuzların sayına görə isə beşinci yerdədir. 2017-ci ildə rayonda diri çəkidə 9,8 min ton ət və 83,9 min ton süd istehsal edilmişdir, hər inəkdən orta hesabla 5227 kq süd sağılmışdır (vilayət üzrə orta göstərici 4947 kq olmuşdur). Süd istehsalına görə rayon vilayətdə Mozır, Roqaçov və Qomel rayonlarından sonra dördüncü yeri tutur.

Nəqliyyat

Nəqliyyat infrastrukturuna dəmir yolları (Minsk — Qomel və Orşa — Kalinkoviçi istiqamətləri) daxildir. Rayon ərazisində Belarus Dəmir Yolunun Qomel şöbəsinin aşağıdakı müəssisələri fəaliyyət göstərir: Jlobin stansiyası, Jlobin vaqon deposu, Jlobin lokomotiv deposu, Jlobin yol distansiyası, Jlobin rabitə və siqnalizasiya distansiyası.

Rayon ərazisindən Bobruysk — Qomel, Roqaçov — Svetloqorsk avtomobil yolları keçir. Dnepr çayında gəmiçilik mövcuddur.

Səhiyyə

2017-ci ildə Belarus Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin müəssisələrində 252 praktiki həkim (hər 10 min nəfərə 24,7) və 902 orta tibb işçisi fəaliyyət göstərmişdir. Xəstəxana çarpayılarının sayı 688 ədəd təşkil etmişdir (hər 10 min nəfərə 67,4).

Təhsil

2017-ci ildə rayonda 49 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərmiş və burada 5,6 min uşaq təhsil almışdır. 2017/2018-ci tədris ilində 37 ümumi orta təhsil müəssisəsi fəaliyyətdə olmuşdur ki, burada da 12,7 min şagird oxumuşdur. Tədris prosesini 1115 müəllim təmin etmişdir, bir müəllimə orta hesabla 11,4 şagird düşmüşdür.

Mədəniyyət

• Kalinkoviçi milli geyimi (Калинковичский строй).
• Rayon mərkəzində Jlobin Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi yerləşir. Muzeydə 11 min əsas fond eksponatı toplanmışdır. 2016-cı ildə muzeyi 30,4 min nəfər ziyarət etmişdir (Qomel vilayətində beşinci göstərici).

Hadisələr və tədbirlər

• "Svaroq-2023" gənclər turizm festivalı.

Görməli yerləri

• Krasnı Bereq — Müharibənin uşaq qurbanlarına həsr olunmuş memorial kompleks (2007).
• Krasnı Bereq — Landşaft-requlyar tipli park (1893), respublika əhəmiyyətli botanika təbiət abidələri siyahısına daxil edilmişdir.
• Krasnı Bereq — Qatovski-Poklevski-Kozellərin keçmiş mülkü (1893), Belarus Respublikasının tarix-mədəni dəyərlərinin dövlət siyahısına daxil edilmişdir.
• Streşin — Pokrovskaya kilsəsi (1807) — klassisizm üslubunda memarlıq abidəsi.
• Pireviçi — Bütün Müqəddəslər kilsəsi (1902) — neo-rus üslubunda memarlıq abidəsi.
• Lyadı — XIX əsrə aid yel dəyirmanı.
• Kazimirovo — Müqəddəs Məryəmin Dormition qadın monastırı.
• Jlobin şəhərində 67 heyvan növünün (onlardan dördü Qırmızı Kitaba daxil edilib) saxlanıldığı Jlobin zooparkı yerləşir. 2016-cı ildə onu 17,6 min nəfər ziyarət etmişdir.

Təbiət abidəsi, yasaqlıq

• Yerli əhəmiyyətli "Jlobinski" və "Kalinovka" su-bataqlıq yasaqlıqları.

KİV

"Novı dzen" qəzeti nəşr olunur.

Xarici keçidlər

• "Novı dzen" Jlobin rayon qəzetinin saytı