Kür şirbiti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Kür şirbiti
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: Sonağızlılar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Balıqlar
Sinif: Sümüklü balıqlar
Yarımsinif: Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstə: Çəkikimilər
Fəsilə: Çəkilər
növ: Kür şirbiti
Elmi adı
Lusibarbus laserta Filippi, 1865
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Kür şirbiti – (lat. Lusibarbus laserta ) Luciobarbus cinsinin yarımnövüdür. Orta saylı, yerli (aborigen) növdür.

Morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Nisbətən kiçik pulcuqları ilə fərqlənir. Bel üzgəcində 8(7), anal üzgəcində 5 şüa var. Udlaq dişləri 2.3.5-5.3.2. Yan xətt pulcuqlarının sayı 55-72-dir. Yan xətdən yuxarı 9-13,aşağı 6-10-dur.Bədəni uzunsovdur,2 cüt bığcığı var.Uzunluğu 40 sm-dir. Çəkisi 460 q-dır.[1]

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Ömrün uzunluğu orta hesabla 4-5 il olub, 2-3 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəkilindədir. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur. Şirinsu balığıdır.Bu balıq çox dəyişkən növdür. Körpələri heyvani, bitki yemləri ilə qidalanır. Dənizdə isə əsas qidası xərçəngkimilər olur.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda 5 növü vardır. Azərbaycanda yarımnövlə (Lusibarbus laserta cyri) təmsil olunmuşdur. Kür çayının orta və yuxarı axarlarında, Araz çayında, Pirsaat çayında yayılmışdır. Azərbaycandan kənarda isə Tapavaran, Tuman, Çaldır göllərində,eləcə də AtrekDəclə çayları hövzəsində yaşayır. [3]

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Cinsi yetkinliyə 2-3 yaşında çatır. Dağ çaylarında yaşayanlar daha tez çatır. Kürüsünü Kür çayında mayın əvvəllərindən, dağ çaylarında isə iyulun axırlarından etibarən tökür. Yetişmiş kürünün diametri 1,35 mm olur.3500-15600-a qədər kürü tökür. Kürülər sualtı cisimlərə yapışaraq inkişaf edir. Reproduktivliyin forması kürü şəkilində olur. Uzunluğu 14.0-20.0 sm olan balıqlar 3.6 mindən 15.6 minə qədər kürü tökür. Reproduktivliyin periodu cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra ildə bir dəfə, hər il. Generasiyaların sayı, ömrün uzunluğundan asılı olaraq 2-3 dəfə olur.

Rasionu[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən su cücüləri və onların sürfələri ilə qidalanır, özləri isə digər yırtıcıların qidasını təşkil edir. Qidasını detrit, yosunlar, su cücüləri və onların sürfələri təşkil edir.

Düşməni[redaktə | əsas redaktə]

Yırtıcı balıqlar, ilanlar, balıqyeyən quşlarbalıq parazitləri.

Limit faktorları[redaktə | əsas redaktə]

Su hövzələrinin çirklənməsi, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen faktorlar.

İnsan həyatına təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Əmtəə keyfiyyətlidir. Az miqdarda həvəskar balıqçılar tərəfindən ovlanır. Ziyanvericilik xüsusiyyətləri yoxdur.

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir. Su hövzələrinin çirkləndirilməsinin, çay yataqlarının qazılmasının, dəyişdirilməsinin qarşısı alınmalıdır.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004,səh 105
  2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966,səh 214.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Qırmızıdodaq həşəm

Üstüzən

Terek altağızı

Kür altağızı

Uzunbığlı qumlaqçı

Kür qumlaqçısı

Kür xramulyası

Terek şirbiti


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004,səh 105
  2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966,səh 214.
  3. H.S.Abbasov,R.V.Hacıyev İxtiologiya.Bakı,2007