Kəşmir şivaizmi

Kəşmir Şivaizmi — Hinduizm fəlsəfəsində monistik və tantrik Şivaist məktəblərdən biri. VIII–IX əsrlərdə Kəşmirdə meydana gələn bu cərəyan qərb fəlsəfi terminologiyasında mütləq idealizm, teistik monizm və ya realist idealizm kimi xarakterizə olunur.^[1]

Kəşmir Şivaizminə görə allah ilə kainat arasında mahiyyətcə bir ayrılıq yoxdur. Hint fəlsəfəsinin digər monistik məktəbi olan Advayta-vedantada irəli sürülənin əksinə, kainatın özü deyil, yalnız kainat ilə allahı bir-birindən ayrı qavrayan ikilik (dualizm) anlayışının özü bir illüziyadır.^[2]

Mənşəyi

Kəşmir Şivaizmi ənənəsinə görə, bəşəriyyətin hələ də davam etdiyinə inanılan Kali-yuqa dövründə Tantraların mənəvi biliyi itirildiyi üçün Allah Şiva, Şrikantanat cildində Kaylaşa dağında müqəddəs Rişi Durvasaya Tantrik biliyin bütün formalarını öyrətmişdir.^[3] Bu biliklər özündə Bhayrava tantraları, Rudra tantraları və Şiva tantralarını ehtiva edirdi. Kəşmir Şivaizmi bu üçlü qrupdan xüsusilə Bhayrava tantralarının monistik (qeyri-dualist) fəlsəfəsinə əsaslanmışdır.^[1]

Anlayışlar

Anuttara

Kəşmir Şivaizmindəki ən ali prinsipdir. Bütün kainatı əhatə edən mütləq reallıq olduğu üçün "ali", "hər şeydən üstün" kimi ifadələrlə izah edilən bu anlayış Sanskrit əlifbasında ilk hərf olan "A" (devanaqari əlifbasında "अ") hərfi ilə ifadə olunur.^[4] Mütləqlik ideyasını ehtiva etməsinə baxmayaraq, bu anlayış kainatdan tamamilə təcrid olunmuş bir vəziyyəti bildirmir; əksinə, mənəvi təcrübəçi öz həqiqi Mahiyyətini dərk etdikdə, Şiva ilə eyniləşdirilən anuttaranı da yaşayaraq təcrübə etmiş olur.^[4]

Aham

Aham, Şivanın hər kəsin qəlbində məskən salması inancı ilə əlaqədar bir anlayışdır və "ali qəlb", "üstün Mənlik", "ali Mən dərki" və ya "sonsuz şüur" kimi tərif edilir.^[4]^[5]

İstinadlar

1 2 Flood, Gavin. The Blackwell Companion to Hinduism. Blackwell companions to religion (ingilis). Hoboken: John Wiley & Sons, Ltd. 2008. 200–205. ISBN 978-1-4051-3251-0.
↑ Muller-Ortega, Paul E. The Triadic Heart of Siva: Kaula Tantricism of Abhinavagupta in the Non-dual Shaivism of Kashmir (ingilis). Albany: State University of New York Press. 1989. 25–30. ISBN 978-0-89141-240-3.
↑ Dyczkowski, Mark S. G. The Doctrine of Vibration: An Analysis of the Doctrines and Practices of Kashmir Shaivism (ingilis). Albany: State University of New York Press. 1987. 18-22. ISBN 978-0-88706-432-6.
1 2 3 Lakshman Joo, Swami. Kashmir Shaivism: The Secret Supreme (ingilis). Albany: SUNY Press. 1988. 136–137. ISBN 978-0-88706-575-0.
↑ Singh, Jaideva. Siva Sutras: The Yoga of Supreme Identity (ingilis). Delhi: Motilal Banarsidass. 1979. 45–48. ISBN 978-81-208-0407-4.

Biblioqrafiya

Brooks, Douglas Renfrew. Auspicious wisdom: the texts and traditions of Srīvidyā Sākta Tantrism in South India. SUNY series in tantric studies. Albany, NY: State Univ. of New York Press. 1992. 38–43. ISBN 978-0-7914-1146-9.
Dyczkowski, Mark S. G. The Doctrine of Vibration: An Analysis of the Doctrines and Practices of Kashmir Shaivism. Motilal Banarsidass Publ. 1989.
Flood, Gavin, An Introduction to Hinduism, Cambridge: Cambridge University Press, 1996, ISBN 0-521-43878-0
Flood, Gavin. The Tantric Body. 2006.
Ganapathy, T.N. The Yoga of Tirumular: essays on the Tirumandiram. 2004.
Kapoor, S. The Philosophy of Saivism. 1.
Lawrence, David Peter. "Kashmiri Shaiva Philosophy". Internet Encyclopedia of Philosophy. 12 mart 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 iyul 2026.
Muller-Ortega, Paul E. The Triadic Heart of Siva: Kaula Tantricism of Abhinavagupta in the Non-dual Shaivism of Kashmir. SUNY Press. 1989.
Olson, Carl. The Many Colors of Hinduism. Rutgers University Press. 2007.
Parmeshwaranand. Encyclopaedia of the Śaivism. Sarup & Sons. 2004. ISBN 978-81-7625-427-4.
Sanderson, Alexis. Saivism and the Tantric Tradition // Clarke, Peter (redaktor). The World's Religions. Routledge. 1988.
Sanderson, Alexis, Saivism:Saivism in Kasmir // Jones, Lindsay (redaktor), MacMillan Encyclopedia of Religion. Vol.12: Rnying Ma Pa School - Soul, MacMillan, 2005a
Sanderson, Alexis, Saivism: Krama Saivism // Jones, Lindsay (redaktor), MacMillan Encyclopedia of Religion. Vol.12: Rnying Ma Pa School - Soul, MacMillan, 2005e
Sanderson, Alexis. "The Hinduism of Kashmir" (PDF). 2009. 2 oktyabr 2015 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
Sanderson, Alexis. "The Śaiva Literature" (PDF). Journal of Indological Studies (Kyoto), Nos. 24 & 25 (2012–2013), 2014, pp. 52-53. 2014. 4 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
Singh, Jaideva. Pratyabhijñāhrdayam. 1982. ISBN 8120803221.
Torella. Nondualistic Saivism of Kashmir // Goetz, Stewart; Taliaferro, Charles (redaktorlar ). The Encyclopedia of Philosophy of Religion, 4 Volume Set. Wiley. 2021.
Wallis, Christopher. Tantra Illuminated, Part II, A History of Śaiva Tantra. Mattamayura Press. 2013.

Əlavə ədəbiyyat siyahısı

Birinci dərəcəli

Brooks, Douglas Renfrew; Swami Durgananda; Muller-Ortega, Paul E.; Mahony, William K.; Bailly, Constantina Rhodes; Sabharathnam, S. P.; və b. Meditation Revolution: A History and Theology of the Siddha Yoga Lineage. South Fallsburg, N.Y.: Agama Press. 1997. ISBN 0-9654096-1-9. OCLC 1302159146.
Swami Lakshmanjoo. Kashmir Shaivism: The Secret Supreme. 1st Books Library. 2003. ISBN 1-58721-505-5.
Muktananda, Swami. Play of Consciousness: A Spiritual Autobiography. SYDA Foundation. 2000. ISBN 0-911307-81-8.
Muktananda, Swami. Secret of the Siddhas. SYDA Foundation. 1980. ISBN 81-86693-07-6.
Shankarananda, Swami. Consciousness Is Everything: The Yoga of Kashmir Shaivism. Shaktipat Press. 2003. ISBN 0-9750995-0-7.

İkinci dərəcəli

Dyczkowski, Mark S. G. The Doctrine of Vibration: An Analysis of the Doctrines and Practices of Kashmir Shaivism. Albany, New York: State University of New York Press. 1987. ISBN 0-88706-432-9.
Hughes, John. Self Realization in Kashmir Shaivism. State University of New York Press. 1994. ISBN 0-7914-2179-1.
Mishra, Kamalakar. Kashmir Saivism, The Central Philosophy of Tantrism. Sri Satguru Publications. 1999. ISBN 81-7030-632-9.
Muller-Ortega, Paul E. Triadic Heart of Siva: Kaula Tantricism of Abhinavagupta in the Non-Dual Shaivism of Kashmir. Suny press. 2010.
Rastogi, N. The Krama Tantricism of Kashmir. Motilal Banarsidass. 1979.

Tərcümələr

Singh, Jaideva. Śiva Sutras: The Yoga of Supreme Identity (PDF). Delhi: Moltilal Banarsidass. 2000. ISBN 81-208-0406-6.
Singh, Jaideva. Spanda-Kārikas: The Divine Creative Pulsation. Delhi: Moltilal Banarsidass. 2005. ISBN 81-208-0821-5.
Singh, Jaideva. Pratyãbhijñahṛdayam: The Secret of Self-Recognition. Delhi: Moltilal Banarsidass. 2008. ISBN 978-81-208-0323-7.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Kəşmir şivaizmi ilə əlaqəli mediafayllar var.

David Peter Lawrence (2005). "Kashmiri Shaiva Philosophy". Internet Encyclopedia of Philosophy.
Piyaray L. Raina, "Kashmir Shaivism Versus Vedanta—A Synopsis"

[Flood2008-1] 1 2 Flood, Gavin. The Blackwell Companion to Hinduism. Blackwell companions to religion (ingilis). Hoboken: John Wiley & Sons, Ltd. 2008. 200–205. ISBN 978-1-4051-3251-0.

[MullerOrtega1989-2] Muller-Ortega, Paul E. The Triadic Heart of Siva: Kaula Tantricism of Abhinavagupta in the Non-dual Shaivism of Kashmir (ingilis). Albany: State University of New York Press. 1989. 25–30. ISBN 978-0-89141-240-3.

[Dyczkowski1987-3] Dyczkowski, Mark S. G. The Doctrine of Vibration: An Analysis of the Doctrines and Practices of Kashmir Shaivism (ingilis). Albany: State University of New York Press. 1987. 18-22. ISBN 978-0-88706-432-6.

[Lakshmanjoo1988-4] 1 2 3 Lakshman Joo, Swami. Kashmir Shaivism: The Secret Supreme (ingilis). Albany: SUNY Press. 1988. 136–137. ISBN 978-0-88706-575-0.

[Singh1979-5] Singh, Jaideva. Siva Sutras: The Yoga of Supreme Identity (ingilis). Delhi: Motilal Banarsidass. 1979. 45–48. ISBN 978-81-208-0407-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Lüğətlər və ensiklopediyalar	Böyük rus · Britannica (onlayn)
Normativ yoxlama	NKC: aun2009546490