Kapetinqlər sülaləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kapetinqlər sülaləsi
Capétiens
Héraldique blason France Gelde.svg
Banisi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Kapetinqlər sülaləsifrank mənşəli sülalə və Robertianların bir qolu. Bu sülalə Avropanın və dünyanın ən böyük və ən qədim kral evləri arasındadır. Sülalə, onun qurucusu Huqo Kapet və onun 987-ci ildən 1792-ci ilə və yenidən 1814-cü ildən 1848-ci ilə qədər fasiləsiz olaraq Fransada hökmranlıq edən nəslindən ibarətdir. 1848. Böyük cərgə Fransada 987-ci ildə Huqo Kapetin seçilməsindən 1328-ci ildə IV Karlın ölümünə qədər Kapetinqlər kimi hökm sürürdü. Bu xətti fasiləsiz hökmranlıq edən kadet şöbələri, Valua və 1792-ci ildə Böyük Fransa inqilabı monarxiyanı ləğv edənə qədər Burbonlar əvəz etdi. Burbonlar 1814-cü ildə Napoleonun məğlubiyyətindən sonra bərpa olundular, lakin 1830-cu ildə Fransanın sonuncu Kapetinq monarxı Orleanlı I Lui Filippin lehinə taxt-tacı yenidən tərk etməli oldular.

Fransa dövlətinin formalaşmasında sülalə həlledici rola malik olmuşdur. Başlanğıcda yalnız öz şəxsi torpağı olan İle-de-Fransanı idarə edən Kapetinq kralları yavaş-yavaş, lakin davamlı olaraq hakimiyyətlərini və təsirlərini bütün səltənətlərini əhatə edənə qədər artırdılar.

Sülalənin üzvləri ənənəvi olaraq katolik idilər və ilk kapetinqlərin kilsə ilə ittifaqı var idi. Kapetinqlər həm də beş səlibçi hökmdarı - VII Lüdovik, Filip Avqust, VIII Lüdovik, IX Lüdovik və III Filip ilə yekunlaşan Səlib yürüşlərinin ən fəal iştirakçıları idi. Araqon səlib yürüşünün fəlakətindən sonra papalıqla Kapetinq ittifaqı ağır zərbə aldı. III Filippin oğlu və varisi IV Filip papa VIII Bonifasini aşağıladı və papalığı Fransanın nəzarəti altına aldı. I Fransiskdən başlayaraq sonrakı Valua dini fərqliliklərə məhəl qoymadı və Müqəddəs Roma İmperiyasının artan gücünə qarşı çıxmaq üçün Osmanlı sultanı ilə ittifaq qurdu. IV Henrix ittifaqa qoşulduğu zaman protestant idi, lakin dörd illik dini müharibədən sonra dinin dəyişdirilməsinin zəruriliyini dərk etdi.

Kapetinqlər ümumiyyətlə ahəngdar ailə münasibətlərindən həzz alırdılar. Ənənəyə görə, Fransa kralının kiçik oğullarına və qardaşlarına öz rütbələrini qorumaq və onları fransız tacının özünə iddia etməkdən çəkindirmək üçün əlavə rütbələr verilirdi. Kapetinq kursantlar krallığa can atanda onların ambisiyaları Fransa taxtına deyil, xarici taxt-taclara da yönəlirdi. Bunun nəticəsidir ki, kapetinqlər müxtəlif dövrlərdə İspaniya, Polşa, Araqon, Portuqaliya, Navarra krallıqlarında, Braziliya və Latın imperiyalarının imperatorları kimi hökmranlıq etmişdilər.

Müasir dövrdə İspaniya kralı VI Felipe bu ailənin üzvüdür, Lüksemburq Böyük Hersoqu Henri isə sülalənin Burbon qolu vasitəsilə aqnatik qohumluq əlaqəsinə malikdir. Kapetinqlər ən böyük tarixi rəqibi olan Habsburqlar ilə yanaşı, Avropanın ən qədim iki kral sülaləsindən biri olmuşdur. O, Avropa tarixindəki ən güclü kral ailələrindən biri olmuş və mövcudluğunun çox hissəsində Avropanın siyasətində mühüm rol oynamışdır.