Karl Henrix Menges

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Karl Henrix Menges (alm. Karl Heinrich Menges‎; (1908-1999)— Alman türkoloqu və Slavyan dilləri mütəxəssisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Karl Henrix Menges 22 aprel 1908-ci ildə Frankfurt am Mainda doğulmuşdu. Tanınmış bir ailəyə mənsub olan atası bölgə sulh hüquq məhkəməsi katibiydi. Menges dillərə qarşı duyduğu ilgiylə on üç yaşına gəldiyində babasının Rusca lüğət kitabını incələrkən bu dilin Yunanca ilə olan bağlantısını ortaya çıxarmağa çalışdı. Lisey təhsili illərində Ruscaya yalnız bazar günləriylə tətil günlərini, Yunancaya da həftədə altı saatini ayırırdı. Bu çalışma sayəsində altı ay kimi qısa bir müddət sonra qəzet və kitabları lüğət yardımıyla oxuyub anlaya biləcək hala gəldi. Ruscanın Yunanca və Latınca ilə olan yaxınlığını kəşf etməsi bu dilləri öyrənməsini asanlaşdırdı. Təhsilini davam etdirirkən əsasən Latınca və Yunanca müəllimləri ona böyük dəstək verdilər; Mengesi Hind-Avropa dilləriylə tanış etdirib bu dillərə dair ədəbiyat bilgiləri almasına şərait yaratdılar. Beləcə Mengesin dil bilimiylə ilgili araşdırmaları başlamış oldu. Bu arada İngiliscəni və İtalyancanı öyrənən Menges qədim Slavyanca, Türkcə və bunlara qonşu dillərlə də ilgilənirdi.

Lessing liteyindən 1926-cı ilin fevralında məzun olan Menges, Frankfurt Universitətində ilk iki yarı ildə coğrafiya, etnoqrafiya, meteorologiya, Sinologiya, genetik, praktik kurslarla Rusca və yeni Bolqarca ilə yanaşı xüsusi dərslər alaraq Osmanlı türkcəsini öyrəndi. Sonrakı iki yarı ildə Münihdə oxudu. Bernekerdən Slavyanca, Örteldən Sanskritcə, Berqstrasser və Süssheimdən Osmanlı türkcəsi, Schermandan etnoqrafiya dərsləri aldı. 1928-ci ilin baharında Münihdən Berlinə getdi. Burada Vasmerdən Slavyanca, Willi Bang Kaupdan Türkologiyanı öyrəndi. Türkologiya incələmələrində yalnız Osmanlı türkcəsi və İslam mədəniyyətiylə yetinməyib bu sahəni, Əski Türkcəyi və Altaycaya qədər Asiya və Sibirdə danışılan dilləri də içinə alan bir dairə içində genişlətdi.

Karl Henrix Menges 20 sentyabr 1999-cu ildə vəfat edib.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]