Karl Qustav Emil Mannerheym

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Karl Qustav Emil Mannerheym
fin Carl Gustaf Emil Mannerheim
Carl Gustaf Emil Mannerheim.png
Doğum tarixi 4 iyun 1867(1867-06-04)
Doğum yeri Askaynen, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 27 yanvar 1951 (83 yaşında)
Vəfat yeri Lozanna, İsveçrə
Vətəndaşlığı
Mənsubiyyəti Fin
Xidmət illəri 1887 - 1917 (Rusiya)
1918 - 1946 (Finlandiya)
Rütbə General-leytenant (Rusiya)
Ordu Marşalı (Finlandiya)
Döyüşlər Rus-yapon müharibəsi
Birinci dünya müharibəsi
İkinci dünya müharibəsi
SSRİ-Finlandiya müharibəsi
CGE Mannerheim autograph.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Karl Qustav Emil Mannerheym (fin Carl Gustaf Emil Mannerheim; 4 [16] iyun 1867[1][2][3] və ya 4 iyun 1867(1867-06-04)[4][5], Porvoo[d], Finlandiya knyazlığı27 yanvar 1951(1951-01-27)[2][3][6] və ya 28 yanvar 1951(1951-01-28)[4], Lozanna[7]) —finlandiyalı hərbi və dövlət xadimi. İkinci dünya müharibəsi ərzində Finlandiya müdafiə qüvvələrinin baş komandanı, marşal və Finlandiyanın altıncı prezidenti olmuşdur (1944-1946).[8]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İsveç əsilli[9][10][11] bir ailədə anadan olmuş Mannerheym 1889-cu ildə Rusiya ordusunda xidmətə başlamışdır. Həmin dövrdə Finlandiya Rusiya İmperiyasının tərkibində yerləşirdi. Rusiya ordusunun tərkibində Birinci dünya müharibəsi və Rus-yapon müharibəsindəki fəal iştirakına görə, general-leytenant rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1917-ci ildə Finlandiya müstəqilliyini elan etdikdən sonra öz ölkəsinə qayıtmış və xidmətini burada davam etdirmişdir. Monarxiya[12] tərəfdarı olan Mannerheym Finlandiya vətəndaş müharibəsi zamanı bolşeviklərə qarşı olan Ağ Qaravulların komandanlığını üstlənmiş və almanların da köməyi ilə bolşevikləri məğlub edərək Sovet qoşunlarını ölkədən çıxartdı.[13] 1918-ci ilin dekabrında kral naibi vəzifəsinə təyin olunur və 1919-cu ildə respublika elan olunana qədər bu vəzifədə qalır. 1919-1931-ci illər aralığında könüllü olaraq tibbi və sosial yardım təşkilatlarında çalışır.

1931-ci ildə Milli Müdafiə Şurasının rəhbərliyinə təyin olunan Mannerheym bu vəzifədə xidmət etdiyi səkkiz il ərzində Leninqrad şəhərinin qarşısında yerləşən Karel bərzəxini boydan-boya keçən və SSRİ-dən gələ biləcək hücumların qarşısını almaq üçün planlanan Mannerheym xəttinin hazırlanmasını tamamlamışdır.[14] Lakin, müharibənin sonunda Finlandiya məğlub oldu və 1940-cı ildə olduqca ağır bir sülh sazişi imzalamaq məcburiyyətində qaldı.

Finlandiya 1941-ci ilin yayında tarixi Finlandiya torpaqlarını geri almaq məqsədilə Almaniya ilə birlikdə Sovet İttifaqına qarşı müharibə elan etdi. 1942-ci ilin iyununda marşal rütbəsinə qədər yüksələn Mannerheymin rəhbərliyi altındakı birliklər Sovet Ordusunun üstünlüyü ələ keçirməsi nəticəsində müharibənin əvvəlində ələ keçirdiyi torpaqlardan geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı.[15] 1944-cü ilin avqustunda Finlandiya prezidenti təyin olunmuş[16] və sentyabrda SSRİ ilə sülh müqaviləsi imzalamışdır.

Karl Qustav Mannerheym 4 mart 1946-cı ildə sağlıq problemlərinə görə, prezident vəzifəsindən istefa vermişdir. Həyatının geri qalan hissəsini İsveçrənin Valmost qəsəbəsində davam etdirmiş və 27 yanvar 1951-ci il tarixində Lozannada vəfat etmişdir.[17] O, 4 fevral 1951-ci ildə hərbi mərasimlə Finlandiyanın Helsinki şəhərində dəfn olunmuşdur.

Onun vəfatından 53 il sonra Finlandiyada keçirilən bir sorğu nəticəsində Mannerheym bütün zamanların ən böyük finlandiyalı şəxsiyyəti seçilmişdir.[18] O, uzun müddət müasir Finlandiya dövlətinin qurucusu hesab olunmuşdur.[19][20][21][22][23]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. BnF identifikatoru: açıq data platforma — 2011.
  2. 1 2 Encyclopædia Britannica
  3. 1 2 SNAC — 2010.
  4. 1 2 Czech National Authority Database
  5. BnF identifikatoru: açıq data platforma — 2011.
  6. Brockhaus Enzyklopädie
  7. Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası və s. Record #118881574 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.
  8. Klinge, Matti. "Mannerheim, Gustaf (1867–1951)". National Biography of Finland. İstifadə tarixi: 21 April 2017.
  9. "Archived copy". 30 September 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 August 2007.
  10. "Wayback Machine". 30 September 2007.[ölü keçid]
  11. "Mannerheimin suku onkin lähtöisin Saksasta".
  12. Virkkunen, Sakari (1992). Mannerheimin kääntöpuoli. Helsingissä: Otava.
  13. Screen, J. E. O. (2000). Mannerheim : the Finnish years. London: Hurst & Co. səh. 9.
  14. Putensen, Dörte (2017). "Der größte Finne aller Zeiten?". Damals (German). No. 5. 72–76.
  15. Mannerheim 1954, p. 456.
  16. Virkkunen, Sakari (1992). Mannerheimin kääntöpuoli. Helsingissä: Otava.
  17. "Historique". Centre hospitalier universitaire vaudois. İstifadə tarixi: 2018-02-24.
  18. Suuret suomalaiset at YLE.fi
  19. Robert Edwards, White Death: Russia's War on Finland, 1939–40 , Phoenix, an Imprint of The Orion Publishing Group Ltd, (2007), p. 21
  20. Oliver Warner, Marshal Mannerheim and the Finns , Weidenfeld & Nicolson, (1967), pp.154 et seq.
  21. Binder, David (16 October 1983). "Finland's Heritage on parade". The New York Times. İstifadə tarixi: 17 August 2013.
  22. "Field Marshal Mannerheim, THE FATHER OF FINLAND". 15 November 1945. İstifadə tarixi: 17 August 2013.
  23. "Finland Country Profile – Timeline". BBC News. 25 September 2012. İstifadə tarixi: 17 August 2013.