Karl Renner

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Karl Renner
Karl Renner
Karl Renner
Karl Renner
Avstriyanın ilk Prezidenti
20 Dekabr 1945 — 31 Dekabr 1950
Sələfi Vilhelm Miklas
Xələfi Teodor Körner
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı Carl Renner
Doğum tarixi
Doğum yeri Avstriya-Macarıstan imperiyası
Vəfat tarixi (80 yaşında)
Vəfat yeri Vyana, Avstriya
Dəfn yeri
  • Vyana mərkəzi qəbiristanlığı[d]
Partiya
Təhsili
Həyat yoldaşı Luiz Renner
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi siyasət[1], hüquq[1], milli iqtisadiyyat[d][1], beynəlxalq münasibətlər[1]
Elmi dərəcəsi doktor[d][2]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Karl Renner — Avstriya Sosyal-Demokrat Partiyasının qurucusu və Avstriyanın ikinci cumhuriyyətinin ilk prezidentidir. Əvvəllər parlament kitabxanasında calışırdı. Sosyaldemokratlara qatıldıqdan sonra dostları ilə birlikdə Avstriya Marksizminin önəmli təmsilçisi halına gəldi. Avstriya-Macarıstan impersiyasının federal şəkildə yenidən qurulmasını müdafiə etmişdi.

Tərcümeyi-hal[redaktə | mənbəni redaktə et]

Karl Renner kəndli ailəsində on səkkizinci uşaq olmuşdur. Vyanada hüquq təhsili alıb və hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnmişdir. 1896-1932-ci illərdə Parlamentin kitabxanaçısı vəzifəsində işləmiş və kitabxananın fondlarından öz tədqiqatlarına istifadə etmişdir.

1894-cü ildə Sosial Demokrat Partiyasının üzvü olmuşdur. 1907-ci ildən - Parlamentin üzvü, 1934-cü ilə qədər aşağı palatada işləmişdir.

İlk Avstriya Respublikasının yaradılmasında iştirak etmişdir. 1918-1920-ci illərdə kansler və Dövlət Şurasının sədri oluşdur. 1930-cu ildən o, 1934-cü ildə Dollfus hökuməti tərəfindən ləğv edilən parlamentin sədri seçilir. Avstriya azad edildikdən sonra o, ilk ümumi koalisiya müvəqqəti hökumətinin kansleri olmuşdur.[3] Bütün siyasi partiyaların razılığı ilə prezident seçilmişdir, lakin altı illik səlahiyyət müddəti bitmədən vəfat etmişdir.

O, Avstriya Sosial Demokratiyasının və II İnternasionalın lideri, həmçinin Avstriya-marksizmin görkəmli nəzəriyyəçisi idi. Milli məsələ probleminə dair bir neçə əsərin müəllifidir. Azlıqların siyasi və mədəni bərabərliyinə əsaslanan demokratik federasiya şəklində çoxmillətli dövlət ideyası aşılayırdı. 1938-ci ildə referendumda faşist Almaniyası ilə birlikdə anşlüz-a səs verməyə çağırırdı, eləcə də nasistləri təşviqat prosesinə fəal qoşulmağa dəvət edirdi[4].

1920-1929-cu illərdə Avstriya Respublikasının faktiki himni olmuş "Alman Avstriyası, ecazkar diyar" mahnısının mətninin müəllifidir[5].

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Государство и нация, 1899 (Sinoptikus təxəllüsü ilə; ru. tərcümə — 1906)
  • Национальная проблема, 1902 (Rudolf Şpringer təxəllüsü ilə; ru. tərcümə — 1909, ikinci nəşr — 2010. ISBN 978-5-396-00125-1)
  • Теория капиталистического хозяйства : марксизм и проблема социализирования / Tərcümə G. B. Germaidze. — Moskva ; Leninqrad : Гос. изд-во, 1926. — XVIII—XX, 336 с. : ил.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ватлин, Александр Юрьевич. Австрия в XX веке: учеб. Пособие для вузов. М. 2006.
  • Ватлин А. Ю., Котов Б. С., Сорокин А. К.. СССР и Австрия на пути к Государственному договору. Страницы документальной истории 1945—1955. М.: Политическая энциклопедия. 2015. səh. 455.
  • Воцелка К.. История Австрии. Культура, общество, политика. М. 2007
  • Жиряков И. Г.. Советская оккупация Австрии: некоторые политико-правовые выводы и обобщения. // «Право и жизнь». № № 112 (7). 2007.
  • Котов Б. С.. Переписка Сталина и Реннера //Историк. 2016.
  • Котов Б. С.. Проблема «германской собственности» в переговорном процессе о восстановлении независимой Австрии (1945—1955) // Исторические документы и актуальные проблемы археографии, источниковедения, российской и всеобщей истории нового и новейшего времени. М.: Политическая энциклопедия. 2016. səh. 285—294.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Czech National Authority Database.
  2. Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #118599739 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
  3. Советская политика в Австрии. 1945—1955. Сборник документов. АИРО-XXI, 2006 г. ISBN 5-91022-030-6, другое издание ISBN 5-86007-524-3 — стр. 47—48
  4. "Arxivlənmiş surət". 2021-04-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-15.
  5. "Arxivlənmiş surət". 2022-09-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-15.