Karolin adaları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Karolin adaları
ing. Caroline Islands, isp. Carolinas Islas
Caroline Islands-map.gif
5°37′00″N 130°13′05″E / 5.61667°N 130.21806°E / 5.61667; 130.21806Koordinatlar: 5°37′00″N 130°13′05″E / 5.61667°N 130.21806°E / 5.61667; 130.21806 (T)
Akvatoriya Sakit okean
Ölkələr Flag of the Federated States of Micronesia.svg Mikroneziya Federativ Ştatları
Flag of Palau.svg Palau



Əhali (2010 ) 125 000 nəf.
Karolin adaları (Okeaniya)
Karolin adaları
Karolin adaları is located in Sakit okean<div style="font-size:88%;line-height:1.2em;position:absolute;z-index:2;left:İfadə xətası: tanınmayan ifadə söz "strong".%;top:İfadə xətası: / operantı çatışmır.%">
Karolin adaları
-
Commons-logo.svg Karolin adaları Commonsda

Karolin adaları (ing. Caroline Islands, isp. Carolinas Islas; adaların adı İspaniya kralı II Karlın şərəfinə adlandırılmışdır) — Sakit okeanın qərbində, Mikroneziya ərazisində yerləşir. Amerika Birləşmiş Ştatlarından müstəqillik əldə etdikdən sonra ərazisində iki dövlət qurulmuşdur: Mikroneziya Federativ ŞtatlarıPalau.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kolonizasiyaya qədər adaların yerli əhalisi ibtidai-icma quruluşunda yaşayırdılar. İri birliklər olmasına baxmayaraq hələdə dövlət quruluşu yox idi.

Karolin adaları ilk dəfə 1567-ci ildə ispan dənizçi Alvaro de Saavedra tərəfindən (digər məlumata görə 1526[1]-ci ildə Alonsa de Salasar) kəşf edilir. Adaların bir qismi rus dənizçisi Fyodor Petroviç Litke tərəfindən 1828-ci ildə araşdırılmışdır.

XVII əsrdə İspaniya adaları öz ərazisi elan etmişdir. Bununla belə faktiki adalar nəzarətsiz olaraq qalırdı. 1885-ci ildə Almaniya imperiyası adalardan birinə bayrağını sançaraq öz ərazisi elan edir. İspaniya beynəlxalq arbitraj məhkəməsinə müraciyyət edir. Nəticədə papa XIII Levin hakimliyi ilə İspaniyanın lehinə qərar çıxarılır. 1899-ci ildə İspaniya adaları Almaniyaya satır. Birinci Dünya müharibəsinin əvvəllərində 1914-ci ildə adalar Yaponiya imperiyası tərəfindən ələ keçirilir. Versal anlaşmasına görə adalar üzərində Yaponiya mandatlığı verilir. Yaponlar orda iri şəkər qamışı plantasiyaları yaradırlar. Sonradan adaya çoxlu sayda yapon köçürülür. Yerlilər asimiliasiya olunur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ABŞ adaları öz mandatlığına alır. 1978-ci ildə isə adalar ABŞ ərariləri ilə azad şəkildə assosasiyaya daxil edilmişdir. 1982-ci ildə anlaşma rəsmi şəkildə imzalanmışdır.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Arxipelaqın tərkibinə 936 ayrı və ya qruplardan ibarət olan vulkan-atol məşəlli adalardan ibarətdir. 1-10° ş. e və 131-163° ş. u arasında yerləşir. Sahəsi 1160 km² təşkil edir. Adalar qrupuna daxil iri adalar: Palau (Babetuap, 391 km²), Yap adaları (105 km²) — qərb qrupu; Senyavin adaları (Ponape, 334 km²), Truk (100 km²), Kusaie adası (110 km²) — şərq qrupu.

Adalar vulkanik məşəllidir. Ən hündür nöqtəsi 791 metr təşkil edir. Fosfat yatağları ilə zəngindir. Ekvatorial və subekvatorial iqlimə malikdir. İl ərzində 2250 - 3000 - 4500 və 6000 mm arasında yağıntı düşür. Tayfunlar müşahidə edilir. Şimalında Bambuk meşələri vardır. Savannalar dağ ətəyi yerlərdə ərazilərdə yerləşir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Karolin adalarının ümumi əhalisi 125 000 nəfər təşkil edir(2010 il).

Bayraq Gerb Ölkə Sahəsi,
km²
Əhali,
nəf.
Nisbət,
nəf./km²
Adaların sayı Xəritə
Flag of the Federated States of Micronesia.svg Seal of the Federated States of Micronesia.svg Mikroneziya Federativ Ştatları 702 102 843 (2010 г.) 146,50 608 LocationMicronesia.png
Flag of Palau.svg Seal of Palau.svg Palau 458 19 907 (2005 г.) 40,79 328 LocationPalau.png
Bütünlüklə 1160 936

Etnik tərkibi, din və dil[redaktə | əsas redaktə]

Adaların yerli əhalisi əsasən Mikroneziyalılardan ibarətdir. Ümumi sayları 67 000 nəfər təşkil edir. Ən böyük etnik qrup Truklar 15 000, ponapeanlar 12 000 nəfər təşkil edmişdir. Dini baxımından adaların böyük qismində insanlar xristian dininə etiqat edir. Rəsmi dil ingilis dilidir. İnsanlar əsasən Kokos palması, Dərman şəkərqamışı, Taro, Qramafonçiçək batat əkirlər. Heyvandarlıq və balıçılıqla məşğul olurlar.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]