Katsudō Shashin

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni yaradan istifadəçi ilə əlaqə qura bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin adlarını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Bu məqalə sonuncu dəfə Nicat49 tərəfindən redaktə olundu. 0 saniyə əvvəl. (Yenilə)
Katsudō Shashin
Katsudō Shashin.jpg
活動写真
(Hərəkətli şəkillər)
Anime serialı
Rejissor bilinmir
Göstəriş tarixləri 1907
Vaxt 3 san.

Katsudō Shashin (yap. 活動写真; azərb. Hərəkətli şəkillər) — 50 kadrdan ibarət olan qısa animasiyadır. Yaradıcısı haqqında məlumatlar saxlanılmayıb. Yaponiyada çəkilmiş ilk anime hesab olunur.[Qeyd 1] "Katsudō Shashin"i Osaka İncəsənət Universitetinin müəllimi Natsuki Matsumoto 31 iyul 2005-ci ildə Kiotoda qədim ailə proyektorunda aşkar edib.[3][4]

Proyektorda sellüloiddən hazırlanmış lentə çəkilən 50 kadr saxlanılmışdı. 3 saniyə davam edən animenin mövzusunu gəmiçi paltarında olan oğlan uşağının lövhədə kanci heroqlifləri ilə "hərəkətli şəkillər" yazaraq tamaşaçılara çevrilib nəzakət əlaməti olaraq papağını çıxartması təşkil edir.[5]

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Katsudō Shashin

"Katsudō Shashin" sellüloiddən hazırlanmış lentə çəkilən 50 kadrdan ibarətdir və cəmi 3 saniyə davam edir. Animasiyanın kadr tezliyi saniyədə 16 kadr təşkil edir. Kadrın mövzusunu gəmiçi paltarında olan oğlan uşağının lövhədə kanci heroqlifləri ilə "hərəkətli şəkillər" (yap. 活動写真) yazaraq tamaşaçılara çevrilib nəzakət əlaməti olaraq papağını çıxartması təşkil edir.[5] Animenin əsl adı məlum deyil, "Katsudō Shashin" animeyə verilmiş şərti addır.[6]

Animenin kadrları ənənəvi əllə çəkmə multiplikasiyasındakı kimi fotoya alınmış təsvirlərin köməyilə deyil, trafaret vasitəsilə birbaşa lentə həkk edilib.[7][8] 35 mm-lik kinolentə çəkilmiş təsvirlər qırmızıqara rənglərdən ibarət idi.[6][9] Animasiya ilə iş zamanı "sehrli fənər"dən istifadə olunub.

Arxa plan[redaktə | əsas redaktə]

Zootrop

Zootrop kimi qurğular üçün olan şəkillər ekranda göstərilən animasiyanın sələfi hesab olunur. 1898-ci ildə Nürnberq şəhərində keçirilən oyuncaq festivalı zamanı Almaniyanın Bing Gebruder şirkəti sinematoqrafı təqdim edib; tezliklə digər oyuncaq istehsalçıları da bu qurğunu satmağa başlayıblar.[10] Təxminən elə həmin vaxtlarda sinematoqraf üçün animasiya filmləri yaranmağa başlayıb.[11] Sinematoqrafın Yaponiyaya 1904-cü ildə gətirildiyi təxmin edilir.[12]

Filmlərin kinolentdə yaranma texnologiyası Yaponiyada 1896-1897-ci illərdə meydana gəlmişdir.[13] Fransız animator Emil Kolun 1911-ci ildə çəkdiyi "The Nipper's Transformations" animasiyası, Yaponiya teatrlarında nümayiş olunmuş ilk xarici animasiyadır (premyerası 15 aprel 1912-ci ildə Tokioda keçirilib). Oten Simokava, Seytaro Kitayama və Cuniçi Kouçinin işləri, kinoteatrlarda nümayiş olunmuş ilk yapon animasiya filmləri olub.[14] Onların bir çox filmləri itmiş, lakin sonradan bir hissəsi tapılmışdır.[15]

Tapılması[redaktə | əsas redaktə]

2004-cü ilin dekabrında köhnə film və proyektorlar kolleksiyasını əldə etmiş Kiotodan olan alverçi, Osaka İncəsənət Universitetində ikonoqrafiya eksperti olan Natsuki Matsumoto ilə əlaqə saxlayıb.[8][3] Kolleksiya üç proyektor, on bir 35 millimetrlik kinolentdə çəkilmiş film və on üç şüşə diapozitivdən ibarət idi.[8] Bir ay sonra Matsumoto kolleksiya ilə tanış olmaq üçün Kiotoya gəldi.[8]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Katsudō Shashin" tapılana qədər Yaponiyada ilk anime, 1917-ci ildə çəkilmiş "Imokawa Mukuzo Genkanban no Maki" (azərb. Gözətçi Mukuzo İmokavanın əhvalatı) hesab olunurdu.[1][2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Historic 91-year-old anime discovered in Osaka Arxivləşdirilib.
  2. "Two Nine-Decade-Old Anime Films Discovered (Updated)". Anime News Network. http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-27/two-90-year-old-anime-films-discovered. İstifadə tarixi: 5 July 2013.
  3. 3,0 3,1 Clements & McCarthy 2006, səh.: 169.
  4. "China People's Daily Online (Japanese Edition): 日本最古?明治時代のアニメフィルム、京都で発見". Arxivləşdirilib: [1] saytından 2013-05-02 tarixində. http://www.webcitation.org/6GIYogGcE. İstifadə tarixi: 19 November 2009.
  5. 5,0 5,1 Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; oldestanime adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  6. 6,0 6,1 Litten, Frederick S. Japanese color animation from ca. 1907 to 1945 (ing.). Arxivləşdirilibdir birinci mənbədən 14 iyul 2014.
  7. "НАРИСОВАННАЯ ЖИЗНЬ". Vokrugsveta.ru. Arxivləşdirilib: [2] saytından 6 Sentyabr 2017 tarixində. https://web.archive.org/save/http://www.vokrugsveta.ru/article/243996/.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Matsumoto 2011, səh.: 98.
  9. Matsumoto 2011, səh.: 116.
  10. Litten 2014, səh.: 9.
  11. Litten 2014, səh.: 10.
  12. Litten 2014, səh.: 14.
  13. Matsumoto 2011, səh.: 112.
  14. Litten 2013, səh.: 27.
  15. Matsumoto 2011, pp. 96–97.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Jonathan Clements, Helen McCarthy The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917.. — Stone Bridge Press, 2006. — Səhifələrin sayı:  867. — ISBN 978-1-93-333010-5.
  2. Matsumoto, Natsuki Nihon eiga no tanjō. — Shinwa-sha, 2011. — Səhifələrin sayı:  403. — ISBN 978-4-86405-029-6.
  3. Litten, Frederick S Japanese color animation from ca. 1907 to 1945. — 2014
  4. Litten, Frederick S Shōtai kenkyū nōto: Nihon no eigakan de jōei sareta saisho no (kaigai) animēshon eiga ni tsuite. — 2013

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]