Kaya ayıcası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kaya ayıcası
Arctia caja 01.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımtip: Onurğasızlar
Sinif: Cücülər
Dəstə: Pulcuqqanadlılar
Fəsilə: Ayıcalar
Cins: Ayıcalar
Növ: Kaya ayıcası
Elmi adı
Arctia caja (Linnaeus, 1758

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Kaya ayıcası[1] (lat. Arctia caja) — pulcuqqanadlılar dəstəsinin ayıcalar fəsiləsinə aid kəpənək növü.

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Qanadları açılmış halda 65 – 68 mm-dir.Ön qanadlar tünd qəhvəyi rəngdədir, azacıq qırmızıya çalır. Üzərində sarımtıl – ağ rəngdə zolaqlar var. Qanadın zirvəsinə yaxın eninə yerləşən sarğı enli, ona birləşən və digər ucu qanadın daxiin kənarına doğru uzanan zolaq isə ensizdir. Buradan qanadın əsasına doğru uzanan zolaq qanadın əsasına birləşir və burada bir neçə yerə haçalanır. Arxa qanadlar açıq qırmızı rəngdədir, əsasına yaxın bir böyük qara ləkə, yanlarında isə iki kiçik qara ləkə vardır. Qanadın kənarında 1 kiçik, 2 böyük qara naxış yerləşir. Döşün üzəri ön qanadın rəngində tüklərlə örtülüdür. Qarıncığı arxa qanadın rəngindədir, qırmızıdır.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Avropa, Ön Asiya, Qafqaz, Orta Asiya, Qazaxıstan, Sibirdən Sakit okeanın sahillərinə qədər, Şimali Çin, Koreya, TibetHimalay, Yaponiya, Şimali Amerika, Azərbaycanda isə Quba-Xaçmaz, Şəki-Zaqatala bölgəsi, Lənkəran, Dağlıq QarabağNaxçıvan MR-da yayılmışdır.[3]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Tırtıl

Dağətəyi və dağ meşələrinin açıqlığında, tuqay meşələrində. Həyat tərzi ətraflı öyrənilmişdir. Tırtılı müxtəlif yaşlarda qışlayır. Əsasən ot bitkiləri və bir çox kol bitkiləri ilə qidalanır. Tozağacı, söyüd, moruq, çiyələk, böyürtkənçuğundura zərər verir. Kəpənəyi iyun, iyul və avqust aylarında uçur. 2 nəsil verir.

Sayı[redaktə | əsas redaktə]

Azsaylıdır. Naxçıvandan 3 kəpənəyi tutulmuşdur.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, tuqay meşələrinin qırılması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1. Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые (латинский-русский-английский-немецкий-французский) / Под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой. — М.: РУССО, 2000. — С. 262. — 1060 экз. — ISBN 5-88721-162-8.
  2. Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, II Cild, Bakı, 2013
  3. Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С. Петербург, изд. А.Ф.Деврiена, 1913, с. 354.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycanın Qırmızı Kitabı. 1989 il.
  • Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, II Cild, Bakı, 2013
  • Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С. Петербург, изд. А.Ф.Деврiена, 1913, с. 354.