Keyp-York

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Keyp-York yarımadası
CapeYorkPeninsulaMap 1 0.svg
14°S 143°E / 14°S 143°E / -14; 143Koordinatlar: 14°S 143°E / 14°S 143°E / -14; 143
Sahəsi 137 000 km²
Ölkə Flag of Australia.svg Avstraliya
Keyp-York (Avstraliya)
Keyp-York

Keyp-York (ing. Cape York Peninsula) — Avstraliyanın Kvinslend ştatı ərazisində yerləşən, şərqdən Mərcan dənizi, qərbdən Karpentariya körfəzi, şimaldan isə Torres boğazı ilə əhatələnir. Bu dünyanın mənimsənilməmiş yarımadasıdır. Onun insan sivilizasiyası tərəfindən toxunulmayan rütubətli meşələrəri və savannaları böyük dərin ekoloji əhəmiyyət daşıyır. Hazırda rütubətli tropik meşələrin UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına namizədliyi göstərilir. Keyk-York yarımadası 137 000 km² sahəyə malikdir. Yarımadanın şərq hissəsi dağlıqdır, qərbi isə düzən relyefə malikdir. Yarımada ərazisində ümumilikdə 18 min insan yaşayır ki, onlarında ~60 % yerli avstraliya aborigenlərindən ibarətdir. Yarımadanın şimal qutaracağında York burnu yerləşir. Buradan Yeni Qvineya sahillərinə qədər məsafə 160 km təşkil edir. Hərfi mənası «York burnunun yarımadası» mənasını verir. Yarımadaya bu adı Ceyms Kuk hersoq Yorkun şərəfinə vermişdir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Üç tərəfdən su ilə əhatələnən yarımadanın cənub sərhədləri dəqiq məlum deyildir. Ancaq təqribi olaraq 16 °C.e olaraq götürülür. Sahəsi 137 min km²[1] təşkil edir. Yarımadanın eni 430 km, ununluğu isə 660 km-dir.

Geologiya[redaktə | əsas redaktə]

Buzlaşma dövründə yarımada dəfələrlə Yeni Qvineya ilə birləşmişdir. Bunulada yarımada qitələr arasında əlaqə vastəsinə çevrilmişdir. Yarımada bu funksiyanı Torres boğazının yaranmasına qədər davam etməmişdir. Boğaz 8 min il öncə formalaşmışdır.

Relyefi[redaktə | əsas redaktə]

Keyp-Yorkun tropik relyefi dünyanın ən stabil bölgələrindəndir. Yarımada Böyük Suayrıcı silsilənin davamını təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 823 metr olaraq Koen yaşayış məntəqəsindən aralıda qərarlaşır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Keyp-Yorkun inzibati mərkəzi Kuktaun şəhəridir. Şəhər yarımadanın cənub-şərqində yerləşir. Ən iri yaşayış məntəqəsi Ueypa Karpentariya körfəzinin sahilində qərarlaşır. Ümumilikdə yarımada da olduqca az adam yaşayır. Daxili hissələrində Leyjlend, Lora və Koen şəhərləri yerləşir. Yarımadanın şimalında Bamaqa və Seisia kimi yerlilərdən təşkil olan şəhərciklər belə vardır.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Yarımada ərazisinin 20 % yerli əhalilərə məxsusdur. Yerdə qalan hissənin böyük hissəsini isə milli parklar tutur.

Keyp-Yorkun qərbində boksit ehtiyatları vardır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Cape York Peninsula Heritage Act 2007". Office of the Queensland Parliamentary Counsel. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2012-03-26 tarixində. http://www.webcitation.org/66RxgY7zr. İstifadə tarixi: 29 января 2009.