Kiçik qəşəng böcək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Kiçik qəşəng böcək
Calosoma (Acalosoma) inquisitor}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: İlkağızlılar
Ranqsız: Ecdysozoa
Tip: Buğumayaqlılar
Sinif: Həşəratlar
Yarımsinif: Qanadlılar
İnfrasinif: Yeniqanadlılar
Dəstə: Sərtqanadlılar
Növ: Kiçik qəşəng böcək
Elmi adı
Calosoma (Acalosoma) inquisitor Linn, 1758
Calosoma (Acalosoma) inquisitor
şəkil
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 NT.svg en:Near Threatened
Nəsli kəsilmə təhlükəsinə yaxın olanlar
Near Threatened (IUCN 3.1)
BTTSMB  ???
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
HE   1035881

Kiçik qəşəng böcək (lat. Calosoma(Acalosoma)inquisitor) - Sərtqanadlılar dəstəsinə, Karabid böcəklər fəsiləsinə aid növ. Təhlükə həddinə yaxınlaşır, yaxın gələcəkdə təhlükəli vəziyyətə düşə bilər. Azsaylı növdür.[1]

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Bədəni tünd bürüncü və ya yaşılımtıl qara, nadir hallarda göy, qanadüstlükləri çox zaman parlaq yaşılımtıl, kənarları qırmızı və ya yaşıl rəngdə olan böcəkdir. Uzunluğu 15-28 mm-dir. Ətrafları qara rəngli, uzun və nazikdir.[2]

Yayılması və Sayı[redaktə | əsas redaktə]

İran, Mərkəzi Avropa, Qafqaz, Orta Asiya, Uzaq Şərq, Azərbaycanda Şabranİsmayıllı meşələrində rast gəlinmişdir. 2004-cü ildə İ.A.Nuriyeva tərəfindən Şabran rayonunda 4 ədəd, 2006-cı ildə 3 ədəd, 2010-cu ildə 3 ədəd qeydə alınmışdır.

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Enliyarpaqlı meşə ağaclarının gövdə və budaqları üzərində, torpaq üzərində yaşayırlar. Böcəklərə aprelin ikinci yarısında təsadüf edilir və onlar 2 – 4 ilə qədər yaşayır. Qışlama müxtəlif sığınacaqlarda meşə ağacları, kötük və s. içərisində başa çatır. Yumurta torpağa qoyulur, sürfə 2 -3 həftə ərzində inkişaf edir və puplaşma torpaqda baş verir. Böcək və onun sürfələri müxtəlif yarpaqgəmirən tırtılları fəal sürətdə tapır və yeyir. Bunlara tək və həlqəvi ipəksarıyanları, həmçinin qış qarışçısını aid etmək olar. Beləliklə, onlar meşəçilik təsərrüfatına xeyli fayda verirlər. Cücüyeyən quş və heyvanlardan xilas olmaq üçün göyəm, yemişan və s. tikanlı sıx kolların içərisində gizlənirlər.[3]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Yaşayış arealının antropogen təsirlər nəticəsində daralması. Meşələrdə zərərvericilərə qarşı kimyəvi mübarizənin plansız surətdə aparılması.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

LitvaBelarus Respublikasının Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Meşələrin qırılmasının və insektisidlərin plansız istifadəsinin qarşısının alınması, yayıldığı ərazilərin qorunması.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Батиашвили И.Д. и др. Редкие насекомые, М.: Лесн. Пром-сть, 1982. -165 с.;
  2. Azərbaycan Qırmızı Kitabı. I cild, 1989-ci il
  3. Azərbaycan Qırmızı Kitabı. II cild, 2013-cü il
  4. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın bəzi karabid böcəkləri (Coleoptera, Adephaga, Carabidae) haqqında ekoloji-faunistik məlumat, Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin əsərləri, I cild, Bakı, 2008, Elm.s. 347 - 350.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Üçpərli talış çapağanı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Qırmızı Kitabı. I cild, 1989-ci il
  2. Батиашвили И.Д. и др. Редкие насекомые, М.: Лесн. Пром-сть, 1982. -165 с.;
  3. Azərbaycan Qırmızı Kitabı. II cild, 2013-cü il